P H I L O S O P H U M E N

/v

concitari docuit. a Infinitos este & magnitudi-a ne inaequales mundos , nonnullos ut sole , sicluna destitutos: in quibusdam, utrumque majo-rem nostris & in aliis plures . Insequalia interse mundorum este intervalla , & plures alicu-bi, alibi pauciores. Hos augescere, illos in vi-gore este , vergere quosdam ad interitum : &hic quidem nasci , illic vero deficere . Interi-tum alteri ab altero afferri impingendo . Esteinter cteteros qui careant animantibus & plan-tis & omni humore . In hoc autem nostromundo terram astris priorem emersisse . Lu-nam sede infimam , solem ultra hanc proxi-mum, stellas fixas remotissimas. Neque paremplanetis inter se altitudinem. Florere mundum,usque dum foris incrementi nihil adipisci pos-sit amplius . Hic dignas b risu res omnes exi-stimans humanas nihil non derisit.

CAPUT XIV.

De Xenophane.

X Enophanes Colophonius, c Orthomenis fi-lius . Hic ad d Cyrum usque produxitstatem . Primus ex illorum fuit cohorte , qui. nihil dixerunt cadere sub e comprehensionem,C Sic enim ipse :

Licet maxime definitum dixerit quis

Ipse tamen nescit , sed in omnibus opinio est.

f f Nihil autem generari sentiebat, aut interire,aut moveri, & unum hoc universum esse mu-

455

tationis expers . Deum quoque sternum , ti-num, undique similem, § non finitum, rotun- adum , omnibus partibus sensui manifestum . So-lem e minutorum coacervatione igniculorumsingulis h generari diebus . Infinitam , nec ae- h

re, nec cselo circumdatam terram . 1 Innume- i

ros cum soles, tum lunas. Universa autem esse k ex terra . Hic & 1 salsum ideo mare di- k 1xit, quod magna mixtorum ineo confluat co-pia . At Metrodorus hanc salsedinis asserebatrationem, quod percolaretur per terram. por-ro Xenophanes statuebat commisceri terrammari: opinatur etiam tempore ab humido dissolvi, hujusmodi producens documenta , quodin media terra reperirentur m concha;, etiam min montibus . Sed & Syracusis in lapidicinisesse inventum piscis & phocarum typum , inParo autem in profunditate rupis formam Lau-ri , etiam cujuslibet marini generis crustas inMelito . Ha;c ab eo ait supereffc tempore ,quo olim omnia limo suerunt obducta . Namin limo exaruisse typum . Porro cunctos tollin homines , cum delata in mare terra conver- Btitur in limum : postea illos renasci ex inte-gro . Et hoc omnibus dare mundis fundamen-tum nascendi.

CAPUT XV.

De Ecphanto.

E Cphantus Syracusius posse negat fieri , utveram rerum notitiam adipiscamur . De-finit autem , quemadmodum existimat , 0 pri- °

ma

a Infinitos. ) Democritum innumeros mundos statuisse refertetiam TElianus IV. 29. idemque Alexandrum indoluisse scribit,qui nec dum unius potiretur. Vide ibi excellentissimum a?quein Critice ac in historia Perizonium , qui idem aliorum scrip-torum testimoniis confirmat , quas tamen non efficiunt , quo-Baslius j'Elianum erroris hic commissi arguat p.

Dictionarii, curn Democritus Alexandri aitatem vix attigisse vi-deatur , de quo Menagius quoque p. 412. not. animum dubiumprofessus erat. Judice Salvinio male erroris postulatur TElia-lius.- si enim jEliani verba accurate perpendantur, nihil hujus-modi ex illo capite efficitur, ille vero indoluit: non Democri-tus indoluit, sed Alexander. Quantum vero eum ( Alexandrum )ob id derififfet Democritus ? Scilicet si tempore Alexandri vi-xisset . Cteterum Democritus in hac opinione multos invenit as-seclas' quos enumerat Theodoretus Serm. I V. Therapeut. Ana-ximandrum nempe , Anaximenem, Archelaum , Xenophanemnostrum , Diogenem , Leucippum & Epicurum , quibus addeDiogenem Apoiloniatem, fide Euscbn Prtcpar Evang. Hb. I- c.8 Inonem Eleatem, Anaxarchum & Metrodorum. Coni, om-nino Gassendum ad Laert. X. 43. & m Physicae Sect. I. lib. I.c. 2. p. IZ5>. seq. Tom. I. Opp. Eamdem lententiamornare no-vissime coepit Christian. HugeniilS in traft, de terris c.-elestibusHa ff . Comit. 1698. in 4. edito , & tum in Batavia tum inGermania recuso, Galliceque verso Paris. 1701. Auctores com-mentariorum Trevoltian. 1702. Octobr. Art. VIII. dubitant ,num Hugenius libri scriptor sit, quo nomine notati sunt a Cle-rico Tom. II. Bibi. Seiest, p. 321. S'Wolfius .

b Risu. ) Dc risu illo perpetuo videri possunt Intt. ad Laert.IX. 43. & Llian. IV. 29. De Democrito ejusque scriptis fusedisserit Fabricius in Biblioth. Grac. I. 2. c. 23. p. 762. seq. quietiam alios magno numero allegat , qui de illius dogmatibusexposuerunt , ut ego quidem Huic labori supersedere poslim.

yrolfius.

c Orthomenis. ) Ita etiam appellat Theodoren. Serm. IV.Therapeut, at Epiphan. Tom. I. Opp. p. 1087. Ortbomeni fi-lium vocat. FVolfius.

d Cyrum. ) De longa Xenophanis vita, qua» annorum cente-narium superavit, teste Censorino c. XV. vide Menag. ad Laert.P« 400. Pt^oIfiuS .

e Comprehensionem. ) Sic Laertius quoque IX. 20.. refert So-tionem Xenophani hanc sententiam ut primo auctori acceptamferre, sed per errorem. Nihilominus tamen eunt Sotione facitCicero in Lucullo, cujus locum affert Menagius ad I. c . &A-ristoteles lib. I. Metaphysic. imo ipse Sextusp. 279. adversusMathemat. qui ait Xenopbanemfuijse primum . Errat igitur Me-nagius , qui ad Laert. IX. 20. Sextum a Sotione dissentire af-firmavit. Gyraldus dial. III. de Poet. p. 9S. Tom. II. Opp.hsec Ormenis & alia ex sequentibus verba eadem ratione asseitlatine. WWolfius .

f Nihil &c. ) Tria hac sunt conjuncta, ut qui; unum neget,

singula idem tollat. Sine motu enim nec generatio nec corru-ptio contingit, coque sublato ruunt & hac . Motum vero clarenegavit cum Parmenide , Melisso, Zenone, Diodoro, Crono &Pyrrhoniis omnibus. Nescio vero , qua ratione Auctor nosterconciliari poffit cum Diog. Laert. IX. 19. & Hesychio illustri,qui p. 52. ait, quod Xenophanes primus negavit hoc universumesse corruptibile . Putaverim igitur, eum motum mn ferio ne-gasse , quod de aliis etiam sibi persuadet Gassendus Tom. I.Opp. p. 340. b. rrolfius .

g Non finitum. ) Cicero de Nat. Deorum lib. I. p. 44. ita:Xenophanes qui mente adjunfta omne praeterea , quod effiet , infi-nitum Deum voluit esse. VVolfius.

h Generari. ) Cur igitur dixit nihil fieri aut generari ? Nectollit contradictionem Abraham! Gravi! observatio, qui I. 3. c.2. p. 323. Histor. Philos. existimat, Xenophanem non negassequicquam genitum, aut factum esse, sed futuram tantum ge-nerationem e medio sustulisse : nam hic conceptis verbis Solquotidie ita generari dicitur. De hac Xenophanis sententia Conf.Plutarch. II. 20. de Plac. Philos. Theodoret. Serm. IV. The-rapeut. solem a Xenophan. ignitam nubem vocatum esse monet..fVolfius.

i Innumeros. ) Laert. IX. 19. ita exprimit mundos innume-rabiles esse, ubi Menagius hujus loci facit mentionem . FFolfius.

K Ex terra. ) Ita statuisse Xenophanem pates etiam ex Eti-seb. Prspar. lib. I. Unde erravit Aristoteles qui lib. I. c. y.Me-taphys. negat, veterum Philosophorum quemquam terram rerumprincipium fecisse, cum Pherecydes quoque non aliter persua-sus fuerit. Novi alioquin alios Historias- Philosophicae Scripto-res & Laertium nominarim I. 19. quatuor elementa inter prin-cipia ab eo numerata referre . Casterum si Dicicinsonii judiciostandum est, qui in. Physica Vet. & vera c. XVIII. p. 233-sest-primam materiam sive atomos terne nomine ab antiquissimis di-ctas esse monet, Xenophanes quoque atomorum fuerit patro-nus . FFolfius.

1 Salsum ideo mare. ) De causis salsedinis veterum opinio-nes recenset Aristoteles lib. II. Meteororum c. 3. & c. II. acIII. confutat. PVolfius.

m Concha;. ) Pes ejusmodi Iapidum vel terra: natura & mate-ria induta: pafllm commemorari solent. Vid. hanc in rem Pün.II 103. Senec. Quu. Natt. III. 20. Morhofii Stentorem Hyaio-' claslen ?- 35 - scc h & Pignorii Symbolas epistolicas. vrolfius.

n Tolli- ) Statuit igitur per aquam, per totum terrarum or-[, cm diffusam, homines per vices interire , & deinde renasci,quemadmodum Stoici de igne idem dixerunt . De Xenophane,scriptis ejus & dogmatibus praeter veteres antea allegatos vide-ri potest Th. Stanleius in Hist. Philosoph, anglice edita, & D.Fabricius Bibi. Gr. lib. II. c. 23. p. 737. seq. yfolfius.

o Prima. ) Ergo statuit atomos teque ac Epicurus, quas sas-pius corpora ac corpuscula dicuntur ; vid. Gassend. Tom. I. Opp,.p. 23S. VFolfius.