Philoso

qui alteram , interdum vero sibi invicem ad-a versari. Fatum agnoscit ; Non tamen omnia ab fato fieri , b sed esse etiam aliquid in nostrapotestate. Sic enim inquit : „ Culpa est ejus,c qui deprehensiis est ; c Deus inculpabilis & lexAdrastia? . Alii autem sic explicant sententiamde sato, alii rursus & id quod est in potesta-^ te nostra. d Peccata committi docet ab invitis:

nam e malum, hoc est, injuriam in illud, quodC in nobis est prajstantislimum , nimirum ani-^ mum, admisturum este neminem, ^verum igno-rantia & errore boni , dum facere aliquid bo-num putant, in malum praecipitari. Et senten-tia hujus evidentiistma est in politia , in quadicit : “ Rurius autem illi simul & dicere ve-„ lut turpe & abominandum malitia : quomo-,, do igiturejustnodi malum, aut earumquarn-„ piam de faxe , quas nominatis voluptates ,„ aliquis amplectatur ? fiet id igitur etiam ab„ invito , siquidem vincere sit voluntarium :,, ita ut omni modo injuriam ab invitis fieri,3 , ipsa dicat ratio. “ Objicit autem ha;c dicentinon nemo : Cur igitur puniuntur , si peccantinviti? At, inquit ille, ut ipse quam ocislimeg liberetur a malitia, S castigeturque . Nam lue-Tomo 1.

P H 'U M E N A . 4Z9

re supplicium , siquidem expurganda eruntmala , non malum este h sed bonum : & ne hporro ejusdem delicti contagio 1 alii , qui au- *diunt, homines polluantur sed a tali potius er-rore caveant. Mali vero naturam k neque pro- kcedere a Deo , 1 neque per se voluit subsiste- 1re , sed per boni repugnantiam & consequen-tiam , sive cum excessu, sive cum defectu, si-cuti prannisimus de virtutibus . Itaque Plato ,velut ante meminimus , tribus universe Philo-sophis partibus conjunctis , hanc philosophan-di viam tenuit.

CAPUT XX.

De Aristotele .

H Ujus m auditor Aristoteles redacta in ar- m

tem Philosophia praecipuam n ratiocina- n

tioni operam impendit; elementa quidem om-

Mmm a, nium

/

a Fato fieri . ) Platonis & Platonicorum opiniones de fato ex-posuit Hugo Grotius lib. peculiari, quo sententias Philosopho-rum de fato collegit, p. 3Ä-157. FFolfius.

b Sed esse &c. ) Hoc est, quod solemus Liberum arbitriumvocare, quod plurimi Philosophi cum fato conjunxerunt. Vid.Psanneri Systema Theol. Gent. §. 9- & n. inprimis vero illu-stris Huetius in Alnet. Quu. de Concord. Rat. & Fidei lib. II.c. X. p. 172. 166. 172. ubi non solum Platonicos', sed omnescujuscumque secta Philosophos liberam homini voluntatem reli-quisse ostendit. FFolfius.

c Deus . } Sic Plato lib, II. de Republ. Deum revera esse bo-norum &c. Conf. Proclus in Pluton. Theolog, p. 45. Has & aliasPlatonis & aliorum Philosophorum expressiones , quibus Deusmali causa esse negatur, collegit Huetius 1 . c. & lib. II.c. II.§. 18. Quam vero mali statuat originem Plato , nempe necessi-tatem, de eo vid. Cudworthus in System. lib. I. c. iv. p-Z-270. seq. VVolfius. . . , ...

d Peccata &c. ) Locus, quo Auctor noster n.titur , exstat lib.V. de Legg. p- 548. edit. 155 6. Idem statuit in Protagora ubiita . Illud enim sane exifiimo , neminem sapientem in ea essesententia ut arbitretur hominum quemquam sponte peccare , vo-lentemque adeo res turpes & malas perpetrare: sed id certum ,fersuasumque apud eos efi omnes qui res turpes & malas agunt,nolentes & prceter voluntatem agere . Conf. Hippiam ejus ma-jorem . Huc pertinet ejusdem dictum in Sophista: anima omnisauscultans veritate privatur , quod non solum Antoninus omis-so Platonis nomine allegat VII. 6z. in Iibr. adseips. sed etiamArrhianus diss. Epictet. lib. I. c. 28. quod dogma Stoici hi e-xemplo forte Platonis adducti fepius & passim urgent. Vid.Gataxerus ad Antonin. IV. 3. 6. VII. 63. VIII. I4 . x. 30. &XI. 18. adde Pscudo-Phalaridem ep. 29. VVolfius.

e Malum. ) Platonis rationem illustrat Clemens Alex. lib. I.Stromat. VVolfius. . . ,,

f Ferum ignorantia. ) Vide loca Platonis allegata & Anto-nin. II. 13. Quod vero ad ipsam rem attinet , multi Philoso-phi monuerunt, mala & vitia virtutis specie velata hominumanimis se insinuare . Unde etiam Sallustius de diis c. 12. ed.Galei in Opusc. Mythol. ait & circa bonitatem fiunt mala.Conf. Plotini Ennead. III. I. 3. c. 4 - Q uo sensu Hieronymusep. 3. ait: Fit i a non decipiunt, nisi sub specie umbraque vir-tutum: & Paulinus ep. 2 6. per tpfa virtutum vias in vitiadelabi possumus , & de ipsa humilitate capiemus superbiam .VVolfius. .

g Castigeturque . ) Sexti quidem Pythagorei n. 252. Senten-tiarum monitum est: execrabile tibi fit, etiam jufle aliquid pu-nire : sed alii rectius sentiunt , qui variis de caulis improbospoenis affici & castigari volunt, quam in rem vid. veterum lo-ca a Gataxero c. X. Adversar, collecta. Confer. Plato ipse lib.V. de Legg. p. 547 - ed. Basii. VFolfius.

h Sed. ) Hinc Paulinus ep. X. poenam a Deo inflictam in-ter beneficia ejus numerat, cum ait: Tanta efi summi Patrispietas, ut etiam ira ejus ex misericordia fit, & ideo castiget,ut parcat: & Hieronymus ep. 33. Magna ira est, quando pec-cantibus non irascitur Deus. Sic dein. Alexandrinus lib. I.Psdagog. p. 116. Opp. ex mente Platonis ait : Omnibus enimbene fit revera, qui dant poenas. Juvantur enim dum eis pu-nitis melior evadit anima. Si qui autem corriguntur, iis a ju-sto bene fit. VVolfius .

i jilii . ) Hinc Seneca lib. I. de ira : Nemo prudens punit ,quia peccatum est, sed ne peccetur : de quo dicto elegantiffi.mum exstat Duporti ingeniosiffimi carmen pag. 225. poematumejus. VVolfioi .

k Neque. ) Quam in rem vide superius dicta & inprimis.Cudworthum lib. I. c. IV. pag. 220. seq. VFolfius. _

1 Neque per se voluit subfiftere . ) H. e. non statuit vorosct-rotoo ( hypostaticum ) mali principium, quod alteri Boni prin-cipio, Deo nempe, esset oppositum: licet enim Plutarchus inlib. de Iside & Osiride & alibi passim eam Platoni tribuat sen-tentiam, injuriam tamen Platoni ab eo fieri luculente ostenditCudworthus lib. cit. p. 2,18. qui p. 213.222. demonstrat, Plu-tarchum ita statuisse, eo nomine ab ipso confutatum. Ante hosinter Orientales Philosophos Sabios veteres, iEgyptiosin Ty-phone , Magos in Arimanio ateinum mali principium agnovis-se ostendit B. Hincicelmanmis in Detect. tundam. Bonmiam p.111-117. adde Psanneri systema Theol. Gentil e. VI. §. 5. p.0.-6. seq. & J°- Spencerum de Legg. ntual. Hebr. I. 3. diffi.vili. c. 10. pag. 10271 seq.. Conf. c. XI. p. 1040. seq.. Jac.VVindetura de vita functorum statu §. 3, & Voffium de Orig.& progr. Idololatr. lib. I. c. J. Nec mirandum, est, paradoxamhanc de duobus principiis aqualibus & coavis sententiam intergentiles adeo obtinuisse , cum Systema , quod creationem re-rum negat , non postit non duo admittere principia : ConferSpencerum I. cit. pag. 1028. Caterum Magos Persarumab hac opinione de coavitate binorum principiorum alie-nos fuisse demonstrare conatur Cudworthus 1 . c. pag. 222. 290.& 227. qui tamen non videtur omnibus veterum testimoniis ,qua; ipsi adversantur, satisfecisse. Majore veri specie se com-mendat Cl. Hydii sententia , qui nuperrime in Hist. de relig.vett. Persarum c. IX. p. iSi. seq. statuit, unicum a Persis Bo-num admitti principium, atque id quidem «ternum , alterumvero Malum, sed creatum & aliquando interiturum .• nec ta-men negat, fuisse inter Persas, qui illaprincipia dixerint conter-na. Conso idem c. XXII. p. 290. seq. De haereticis Ecclesiae Chri-stiana, qui veterum illorum Philosophorum vestigia presserunt,consulatur le Moyne p. II8. & II9. ad Var. Sacra, qui excu-sari sane possent, si fidem mereretur Lucii in Actis Apostolorumsententia, in quibus docuit duo principia boni & mali, & bo-na a bono, mala a malo principe substitisse , ut patet ex Pas-sione S. Joannis Evangel. sub Melliti nomine edita a Florenti-nio ad Martyrolog. Hieronymi p. 130. cujus locum habes inCeleb. Fabricii Cod. Apocryph. N. T. p. ,773. Ex recentiori-bus gentibus incola regni Benin in Africa huc referendi sunt,qui Deum bonum, non colunt, cum per se ipse bonus fit, ma-lum vero, cui potiores in mundo gubernando partes tribuunt,cultu putant prosequendum,, ne noceat: vid. Tom. II. Bibi.Univers. p. 368. Idem plane sentiunt incola infula, qua ca-put bona spei dicitur , teste Louberio in descriptione Regn*Siamensis Tom. II. Tract. X. Sclavos in Germania duo itidemprincipia agnovisse Hachenbergius in Germania Messia diss. VIII.

annotavit. VVolfius. . . , . ,

m /luditor ) Hoc omnium consensione constat: hic observodiscimilnm videri superasse Magistrum , si fides sit Naudso i«NaiiLmis p. -27. & Grcg. Trapezuntio in comparat. Aristote-lis X- Platonis Venet. 1323. in 8. edita. Confer., comparatio-nem Platonis & Aristotelis a Rapino elegantissime scriptam &Tom- I- OPP- Miscellan. insertam . Mores Aristotelis adversusPlatonem variorum reprehensionem incurrerunt, qua de re vid.jntt. ad iElian. III. 19. VVolfius. .

n Ratiocinationi. ) Nonnullis Logica ejus non satisfecit;, *nominarim, ut alios non commemorem , Gassenao difplicuit: »cuius Paradoxa Exercitationes adversus eam sunt airect* •fius.