Buch 
C. Plinii Secundi historiae mundi libri XXXVII
Entstehung
Seite
354
JPEG-Download
 

.. c. PLINII NATVRALIStius tamen proueniunt ſatæ hulbis citca latera natis. Et ut creſcant, folia quæ ſunt hiszampla, deflexacirca obruuntur. Ita ſuccum omnem in ſe trahunt capita. Sponte naſcunturcopioſiſſime in BalearibusEbuſoq; inſulis, ac per Hiſpanias. Vnum de ijs uolumencondiclit Pythagoras philoſophus, colligens medicas uires, quas proximo reddemus libro.Reliqua bulborum genera differũt colore, magnitudine, ſuauitate. Quippe cum quidamcrudi mandantur, ut in Cherroneſo Taurica. Poſt hos in Africa nati maxime laudãtur,mox Apuli. Genera Græci hæc fecere. Bulbinẽ, ſetanion, pythion, acrocorion, ægilopa,ſiſyrinchion.In hoc mirum, imas eius radices creſcere hyeme: uerno aũt cum apparuerituiola minui& contrahi, tum deinde bulbum pingueſcere. Eſt inter genera, quod in Ae-gypto aron uocant, ſcyllæ proximum amplitudine, folijs lapathi, caule recto duuũmm cubi- otorum, bacali craſſitudine, radice mollioris naturę, quæ edatur& cruda. Effodiunt᷑ bulbiante uer, aut deteriores illico unt. Signũ maturitatis, folia inareſcentia ab imo. V etuſtiores improbant. Item paruos& longos. Cõtra rubicundis rotundioribuscq; laus& gran/difſimis. Amaritudo pleriſq; in uertice eſt. Media eorum dulcia. Bulbos naſci, niſiexſemine⸗priorestradiderunt, Sed& præneſtinis campis ſponte naſcuntur, ac ſine modoetiam in Remorum aruis.De hottenſium herbarum radicibus⸗ folijs, Hotibus, coloribus. Cap. vIOrtenſibus om̃ibus ferè ſingulæ radices, ut rhaphano, betæ, apio, maluæ. Ampliſ-H ſima aũt lapatho, ut quæ deſcẽdat ad tria cubita. Sylueſtri minores, tumidæ. Effoſ-ſaquoq; diu uiuit. Quibuſdã tamen capillatæ, ut apio, maluæ. Quibuſdã ſurculoſæ, ut ꝛ0ocimo. Alijs carnoſæ ut betæ, aut magis etiamnum croco. Aliquibus ex cortice& carneconſtant᷑, ut rhaphano, rapis. Quorundam geniculatæ ſunt, ut graminis. Quæ rectamnon habent radicem, ſtatim plutimis nituntur capillamentis, ut atriplex,& blitum. Scillaautem& bulbi,& cepe,& allium, niſi in rectum radicantur. Sponte naſcentium quæ/dam numeroſiora ſunt radice q́ʒ; folio, ut aſpalax, perdicium, crocum. Florent cum fraxino ſerpyllum, abrotanum, napi, rhaphani, mẽta, ruta,& cætera quidem cum cœpere de-floreſcunt:· Ocimum autẽ particulatim& ab imo incipit: qua de cauſa diutiſſime floret.Hoc& in Heliotropio herba euenit. Hos alijs candidus, alijs luteus, alijs purpureus. Fo-lia cadunt à cacuminihus, origano, inulæ,& aliquando rutæ iniurialæſæ. Maxime con/-caua ſunt cepæ, gethyo. Allium cepasq́; inter deos iureiurãdo habet Aegyptus. Cepe gesonera apud Græcos, fardia, ſamothracia, alſidena, ſetania, ſchiſta, Aſcalonia, ab oppido lu8 dææ nominata. Om̃ibus etiã odor lachtrymoſus,& præcipue Cyprijs minime UhaücdisOmnibus corpus totum pin guitudinis earũ cartilagine. E cunctis ſetania minima, exce/pta tuſculana, ſed dulcis. Schiſta aũt& aſcalonia cõdiuntur. Schiſtam hyeme cum comaſua relinquunt: uere folia detrahunt,& alia ſubnaſcuntur ijſdẽ diuiſuris: unde& nomen.Hoc exemplo reliquis quoqʒ generibus detrahi iubent, ut in capita creſcãt potius quàmin ſemina. Aſcaloniatum propria natura. Etenim uelut ſteriles ſunt ab radice,& ob id ſe/mine ſeri illas, non deponi, iuſſere Græci. Præterea ſerius circa uer cum germinant trãsferri ita craſſeſcere,& tunc properare præteriti temporis penſitatione. Feſtinandum autẽ inhis eſt, quoniã maturæ celeriter putreſcunt. Si deponantur,& caulem emittunt& ſemen, 44ipſæc; euaneſcunt. Eſt& colorum differentia. Samo enim& Sardibus candidiſſimæproueniunt. Sunt in honore& Creticæ, de quibus dubitãt an eędẽ ſint quæ Aſcalonixtquoniã ſatis capita craſſeſcũt: depoſitiscaules& ſemina. Diſtant ſapote tantum dulcipud nos duo prima genera. Vnum condimentariũ, quod illi gethyon, noſtri pallacanãuocant. Seritur mẽſibus Martio, Aprili, Maio. Alterũ capitatũ æque ab æquinoctio autumni, uel à fauonio. Genera eius auſteritatis ordine, Africana, Gallica, Tuſculana, Ami-ternina. Optima aũt quæ rotundiſſima. Item rufa acrior quaàm candida, ſicca, quàm uitidis,& cruda quàm cocta, ſicca quàm condita. Seritur Amiternina ftigidis& humidis locis,& ſola allij modo capite, reliquę ſemine. Proximaq́; æſtate nullũ ſemen emittunt ſed5* 1 1 B caput