HISTORIKE LIBER XXxXTII11 599De antiquis ſtatuarijs,& pretijs ſignorum immodicis,& coloſsis in urbeceleberrimis. Cap. VII 8Viſſe autem ſtatuariam artem familiarem Italiæ quoq;& uetuſtam, indicant, HercuF les ab Euandro ſacratus. ut ferunt. in foro boario, qui triumphalis uocatur, atque pertriumphos ueſtitur habitu triũphali: præterea Ianus geminus à Numa rege dicatus, quipacis bellic; argumento colitur, digitis ita figuratis, ut trecẽtorum ſexagintaquinq; die/rum nota, per ſignificationem anni, temporis& æui ſe deũ indicaret. Signa quoq; Thu/ſcanica per terras diſperſa, quæ in Hetruria factitata nõ eſt dubiũ. Deorũ tantũ putaremea fuiſſe, ni Metrodorus Scepſius, cui cognomen à Romani nominis odio inditũ eſt, proo pter duo milia ſtatuarũ Vulſinios expugnatos obijceret. Virumq; mihi uidetur, cũ ſta/-tuarũ origo tam uetus in Italia ſitlignea potius aut ſictilia deorũ ſimulacra in delubris di/cata, uſq; ad deuictã Aſiam, unde luxuria. Similitudines exprimẽdi quę prima fuerit origo; in ea quam plaſticen Græci uocant, dici conuenientius erit: etenim prior q́; ſtatuariafuit. Sed hæc ad infinitũ efdoruit multorum uoluminũ opere, ſi quis plura perſequi uelit:omnia enim quis poſsit? In M. Scauri ædilitate tria milia ſignorũ in ſcena tantũ fuere temporario theatro. Mummius deuicta Achaia repleuit urbem: ipſe exceſsit non relicturusfiliæ dotẽ. Cur enim non cũ excuſatione ponatur? Multa& Luculli inuexere. Rhodi etiã-num 1I 1 milia ſignorũ eſſe, Mutianus ter conſul prodidit, nec pauciora Athenis. Olym/piæ, Delphis ſupereſſe creduntur. Quis iſta mortalium perſequi poſsit? aut quis uſus no/20 ſcendi intelligatur Inſgnia tamen maxime& aliqua de cauſa notata, uoluptarium lit atigiſſe, artificesq; celebratos nominauiſſe, ſingulorũ quoq; inexplicabili multitudine, cumLyſippus ad ſexcẽta x opera feciſſe prodatur, tantæ omnia artis, ut claritatem poſſent dare uel ſingula, Numerũ apparuiſſe defuncto eo, cum theſaurum effregiſſet hæres: ſolitumem̃ ex manipretio cuiuſqʒ ſigni denarios deponere aureos ſingulos. Euecta ſupra humanam fidem ars eſt ſucceſſu, mox& audacia. In argumentum ſucceſſus unum exemplumafferam, nec deorum nec hominum ſimilitudinis expreſſæ. Aetas noſtra uidit in Capito-lio, prius q́; id nouiſsime conflagrauit à Vitellianis incenſum, in cella lunonis, canem exxre, ualnus ſuum lambentẽ: cuius eximium miraculum& indiſcteta ueri ſimilitudo, noneo ſolum intelligitur, quòd ibi dicata fuerat, uerum et noua ſatisdatione: nam ſumma nul.30 la par aidebatur, capite tutelarios cauere pro ea inſtituti publici fuit. Audaciæ innumeraſunt exempla. Moles quippe excogitatas uidemus ſtatuarum, quas coloſſos uocant, tur/-ribus pares. TPalis eſt in Capitolio Apollo, translatus à M. Lucullo ex Apollonia Pontiurbe Xx△ cubitorũ, cx talentis factus: Talis in cãpo Martio Iupiter, à Claudio Cæſaredicatus, qui uocatur Pompeianus, à uicinitate theatri. Talis& Tarenti factus à LyſippoXLcubitorum. Mirum in eo, quòd manu ut ferunt mobilis, ca ratio libramenti eſt, nullisconuellatur procellis. id quidem prouidiſſe& artifex dicitur, modico interuallo, unde maxime flatũ opus erat frangi, oppoſita columna. Itaq; propter magnitudinem difficulta/temq; moliendi, nõ attigit eũ Fabius Verrucoſus, cum Herculẽ qui eſt in Capitolio, indetransferret. Ante omnes autẽ in admiratione fuit Solis coloſſus Rhodi, quẽ fecerat Cha/

A0 res Lyndius, Lyſippi ſupradicti diſcipulus. Septuaginta cubitorum altitudinis fuit. Hoc

ſimulacrum poſt quinquageſimuna ſextum annum terræmotu proſtratum, ſed iacensquoq; miraculo eſt. Pauci pollicem eius amplectũtur. Maiores ſunt digiti quàm pleræc;ſtatuæ. Vaſti ſpecus hiant de fractis mẽbris. Spectantur intus magnæ molis ſaxa, quo/-rum pondere ſtabiliuerat conſtituens. Duodecim annis tradunt effectum c c ctalentis,quæ contulerant ex apparatu regis Demetrij, relicto moræ tedio. Sunt alij minores hocin eadem urbe coloſsi centũ numero ſed ubicũqʒ ſinguli fuiſſent nobilitaturi locum. Præ/terq; hos deorum quinq;, quos fecit Bryaxis. Factitauit coloſſos& Italia, uidemus certeApollinẽ in bibliotheca templi Auguſti Thuſcanicũ ¶.pedum a pollice, dubiũ ære mirabiliorẽ an pulchritudine. Fecit& Sꝑ. Caruilius Iouẽ qui eſt in Capitolio, uictis Samniti-

bus ſa/