ſumtamlactaicu-ami-nus,ut ſanimXOr-odũme-aménter.raſtũquẽgre·ca-icie-alci-one,mum2 poquil-nmelantũinctũquinpre5 no-nomitusq;brumtui.rerũm tuirniceis le.
ſaltẽram,is.uerot au-0 ciũſimèle ge.artisebus8 po-a, au-itate,
DE ALCHEM IA
thoritate, potẽtia, immineat. Theo. Agnoſco crocodili lacrimas Nie. Quid dicebas? Thee.Dixi, me tuam agnoſcere beneuolentiam: attamẽ ex illo tuo ſer mone intelligo me,( quẽ tibiad conſulendum elegiſti,) hac in re minimè ſatisfacturum. Te nanq; poſſe fieri uoti compo-tem, ut uitæ atq; adeò animi trãquillitatem ex eo quod mente tua uerſas, nanciſei poſ ſis, tameſthoneſtati, imò ipſi rationi conſentaneum, quàm i Veſtales Ithyphallica celebrent. Atq;, uthæc ipſa luce clarius intelligas, efficiam 211 de artis Chymicæ ui ac natura(quantum ad meãquidem cognitionem peruenit) quædam altius repetere liceat. xf. Id uerd iandud um ex.peto: refer. Theo. In primis exiſtimes oportet: Artem Chymicam 5 eſſe ſcientiarum omniũut ingenioliſũmam, ſic humano generi maximè utilem, imò neceſſariam, ita ut(quem admo-dum poſtea intelliges) nonſit indigna, ut to tam aliquis circa eam ætatem inſumat: Ea tamẽlatius, quàm credebas, patet. Vniuerſam itaq;, tum eam quæ circa metalla, tum eam quæ circa metallica uerſatur, duplici conſtitutã differentia exiſtimabimus: Altera Phyſicis orta principijs:& ex ipſius ſympathiæ& antipathiæ rationibus emanans, ſumma cum laude& admi-ratione eſt coniuncta. Altera talis quidem eſſe uidetur. Videri itaq; quàm eſſe mauult, Er-80 Sophiſtica eſt: Cuius euentus cum fallax ſit, à nemine ſapientum unquam, ab illis uer o,qui cum uulgo ſentiunt, ferè omnibus, recepta eſt. Prior illa, ex naturæ ſecretis(ut dix i) ad-mirandos, pulcherrimos, ſalutares etiam, ne dicã diuinos effectus, ſolet proferre ex illa: quæ-dam ab ingenioſis hominibus eruta ſunt atque inuenta, ſed ita uulgata, ut artes, amplius dicinon mereantur. Quædam huius ſcientiæ uires, nondum quidem inuentæ: quæ maiori in nu-mero eſſe creduntur. Et ſic arcana meritò nominanda ſunt. Tertiò: Quædam inuẽta quidemſunt, ſed ea pauciſſimis atque ferè nemini(niſi cui ſummus naturæ moderator id demonſtra-uit) tot ſeculis conſtiterunt. Ex quibus omnibus unum illud præc ipuum, totius artis Chy-micæ ſcopus, ac uera finis, miro certè artificio, altoq́; ſilentio ſemper abſconditum: ut interarcana illa, adhuc cõnumerari debeat. Quo factum elt ut pleriq́; hominum, id non eſſe in re-rum natura, conſtanter magis quàm uere, affirmare audęant. Ad hunc ſcopum pertingendũ,cum tot ingenia fruſtra laborauerint, toto(quod aiunt) aberrantes cælo, ut tamen aliquidegiſſe uulgo uideantur, humanæ ſapientiæ inhærentes, ad alteram illam quam Sophiſticd di-ut confugerent, conſultum eſſe duxerunt: atq; ſic aureo hamo(ut poſtea dicam) piſcatiſunt. Aue. Expone hæc ex actius. Neſcio enim, quæ inuenta huius artis, quæ nondum inus-ta dicas. Theo. Chymica inuenta(ut præcipua perſequar) ſunt partim circa metalla ipſa,partim circa metallica. Circa metalla hæc ferè poſſunt conſtitui. Quæ dam ex metallis per-milcere ſimul ut aliquid aliud eſſe appareant, exempla cuius ſatis ſunt uulgata. Quæ dam etiãimmutare, ſolidiora reddere, colorè in pleriſq; mutarè, ponderi adijcere, aut(quod facilius)detrahere, molliora quædam, alia duriora efficere: Omnia tamen hæc abſq; ulſo fallendi ſtu-ſtio. Alia circa metallica uerſantur, cum metallis nih ilominus connectenda: ut ſunt deaura-iones, deargentationes,(lubet enim nunc uerbis uti inſolentioribus) ipſæ ſeparationes,in quem uſum aquæ illæ potentiſſimæ paratæ ſunt. Ex quibus indagatæ ſunt metallicorũ ui-res admirandæ. Illinc deprehenſæ metallicorũ cum metallis amicitiæ atq; odium, quod ſym-pathia rectè dicimus: Vt antimonij, hydrargyri j, ſulphuris, caphuræ, chryſocollæ, plumbi ci-nerij, plumbi candidioris,& ſi qua ſunt alia, cum auro, argẽto, orichalco. His ſuccedit pulue-ris pyrici inuentum, admiranda ſua ui, tonitrus imitans ac fulgetra, e ouſq; nunc progreſſum,ut abſq; ſtrepitu eũdem ferè impetum retineat. Hue pertinet ſcientia, qua uitrum 3 5 iſſi-mas lineas deducitur. Item conficiendi ſpecula, in primis uerò quæ ex electro exquiſitiflimafunt: Quanuis alia quę comburentia nominantur, ex optica diſciplina, ab Archimede primũinuenta, prodierint. Bractearum itidem, quæ gemmis ſupponuntur, compoſitio. Omitto, utea, quæ ad uaria remedia pertinent cõmemorem: cum nullum ferè medicamentũ ab his im-mune ſit. Nonne exhalationes uniuerſæ, quas diſtillationes nominant,(quarum extremũ,Quinta eſſentia à recentioribus dicta) arti Chymicæ ſunt obnoxiæ? Nenne colorum pręci-buæ compoſitiones? Nonne nobiliſſimi illi ac ſaluberrimi ſuſfitus,& odores admodũ pre-cioſi? Ne de reductionibus omnium ferè ſimplicium, in tenuiſũmos ſpiritus dicam. Nequeſilentio pręterire decet fuſiones metallicas, quibus uix quidquam eſt ingenioſius, accura-tius. Poſtremò& illud inuentum meritò referendum, quo mappæ& mantilia, ite m& men-& fiunt, quæ non aqua ſed ignibus eluuntur nec tamen uitiantur. Quæ omnia præclariſſi.5 e beneficio, ad noſtram cognitionem, iandudum peruenerunt. xcgie. 510 89 que dicis adamuſſim omnia. Quæ autem ea ſunt quæ nondum inuenta dicis?e Quaſi uerò de ijs uerba facere liceat, quæ in rerum natura nondum ſunt. Inuenixi
1 2 plura poſſe, non dubito: ueluti uitrorum abſque igne mollities, electri com-10, ap 2
agi poſſent
idum duriſſimorum fabrefactio, aquarum tenuiſſimarum, quibus miranda per-e excoctio:& quæ huius generis adhue latent. x Supereſt ut iam ea, quamuenta quidem artis Chymicæ dixiſti, ſed pauciſſimis conſtare, nunc nobis recenſcas.