XLII.FOL.TERTIVSA quibus primum inuenta agricultura. Cap. i.On sum equidem nescius quosdam fore qui vehementer demirabuntur, nos postremo fere loco de inuen- agricola-ntoribus agriculturae aliquod tradere distulisse, quum tionis comꝑsertim vti Cicero in officialibus libris inquit, omnium rege mendatioex quibus aliquid exq̄ritur, nihil sit agricultura melius, nil vberius, nil dulcius, nil homine libero dignius. Verum nec eomihi succenseant, quatenus hoc ipsum consulto, vel (Vt verius dicam) ex industria fecimus, vt longo legentes itineredefarigati, nouum tandem pastum, siue vt ita dixerim nector offenderent, quo vires recreare & veluti diutinam famem exple-re possent. De huius igitur rei initijs hinc omodè edisseram, si pus tamen docebimus quantis eam laudibus iure ac merito po-stantissimi auctores efferant, vtpote quae multis scatet bonis.Columella itaque in pmo de re rustica conquerens sui tem-peris molliciem, ait. At me hercule vere illa proles Romuli assi-duis venatonibus, nec minus agrestibus operibus exercitata,firmissimis paaaluit corperibus, ac militiam belli quum res postulauit, facile sustinuit duratam pacis laboribus, sempque rusticamplaebem vrbanae praeposuit. Cato itidem de agricultura inquit.Fortissimi viri & milites strennuissimi ex agricolis gignumtur, minimeque male cogitantes. Vn te teste Cicerone de Sene-ctute in agris Senatores erant, vt L. quintius Cincinatus, cuiin agro aranti nunciatum est, eum dictatorem esse factum, vt Curius & caeteri senes. exquo qui eos accersebant viatores nominatigRimasunt. Quid etiam teste Pli. li. xviij. agrę male colere c Een sorium,le colerebrum iudicabatur. Atque vt refert Cato, quem virum bonum colonumab antiquusdixissent, amplissime laudasse existimabant. Sed ne putescessorium perhoc tamen in Romana rep. Vtigisse, de cultura agri praecipue, incipale etiam, vt Pli. dicit, fuit apud exteros. Siquidem & reges fe­ bruniudicatum fuis-cere, Hiero. Philometer, Attulus, Archelaus. Vnnd non iniuriaXenophonti (quemadmodum testis est. M. Tullius in Catonenihil tam regale videbatur, quam studium agri colendi. De laudibus hactenus. agriculturam pmum omnem, teste Diodoro in.i.Osiridez,qui & Dionysius dicitur, repperisse ferunt. Affirmat item Tibulus in pmo ita scribens.Primus aratra manu solerti fecit OsirisEt teneram ferro sollicitauit humum.