DE ORATORE III 18. 64—66.
247
ubi etiam recubans molliter et delicate nos avocat a Rostris, aiudiciis, a curia, fortasse sapienter, hac praesertim re publica.Verum ego non quaero nunc quae sit philosophia verissima, sed 64quae oratori coniuncta maxime. Quare istos sine ulla contumeliadimittamus; sunt enim et boni viri et, quoniam sibi ita videntur,,beati; tantumque eos admoneamus, ut illud, etiamsi est verissi-mum, tacitum tamen tamquam mysterium teneant, quod negantversari in re publica esse sapientis. Nam si hoc nobis atque optimocuique persuaserint, non poterunt ipsi esse, id quod maxime cu-piunt, otiosi.
Stoicos autem, quos minime improbo, dimitto tamen nec eos 18 65iratos vereor, quoniam omnino irasci nesciunt; atque hanc eishabeo gratiam, quod soli ex omnibus eloquentiam virtutem ac sa-pientiam esse dixerunt. Sed utrumque est in his, quod ab hoc,quem instruimus, oratore valde abhorreat; vel, quod omnes, quisapientes non sint, servos, latrones, hostes, insanos esse dicunt,neque tamen quemquam esse sapientem; valde autem est absurdumei contionem aut senatum aut ullum coetum hominum committere,cui nemo illorum, qui adsint, sanus, nemo civis, nemo liber essevideatur. Accedit quod orationis etiam genus habent fortasse sub- 66tile et certe acutum, sed, ut in oratore, exile, inusitatum, ab-horrens ab auribus vulgi, obscurum, inane, ieiunum, ac totum
reipublicae, cuius partem nec noruntullam, paulisper facessant rogemus.
recubans, Virg. ecl. I 1, 1 Tityre tupatulae recubans sub tegmine fagietc.
hac praesertim re publica — zumalbei den dermaligen politischen Ver-hältnissen, I 9, 38. Einl. I § 22 a. E.
64. beati, II 33, 144. tanlumque,im Anschluss an dimittamus: und da-bei nur soviel (ohne que § 24 u. I 54,233 a. E.)
etiamsi est, 1154, 216 etiamsi aliaomnia tradi arte possunt.
non poterunt etc. — weil sie dannaus dem von ihnen verschuldetenMangel an Arbeitern am Ende selbstHand anlegen müssen ; dann wäre esmit ihrem süssen Nichtsthun aus. Dieganze Kritik der Epikureer ist vollerIronie, wie ein römischer Staatsmanndiese epikureischen Grundsätze inder That nicht wol anders behaudelukonnte.
optimo cuique — die ihre Thätigkcitdem Staate widmen.
18, 65. Stoicos, II 38, 159 f. irascinesciunt — wegen der änd&na desPhilosophen.
virtutem, § 55. utrumque — einzwiefaches ist es, was Crassus als inoratoiischer Hinsicht besonders be-denklich an der stoischenPhilosophiehervorheht, ein materieller und einformeller Punkt, s. d. krit. Anhang.
vel — das zweite Glied des Dis-junctivsatzes folgt § 66 in veränder-ter Wendung mit Accedit quod, wo-durch zugleich die grössere Wichtig-keit dieses zweiten Punktes (für denRedner) angedeutet wird.
neque tamen quemquam esse sa-pientem, Lael. 5, 18 Negant enimquemquam esse virum bonum nisisapientem. Sit ita sane; sed eam sa-pientiam interpretantur, quam adhucmortalis nemo est consecutus.
66. orationis genus, II 38, 159. Brut.30, 114 quorum peracutum et artisplenum orationis genus scis tamenesse exile nec satis populari assen-sioni accommodatum.
ut in oratore, II 1, 2 ; 13, 54 Catomai. 4, 12 multae etiam ut in homineRomano litterae, nach oratorischemMasstab, für einen Red ner, II38, 159.
ac totum. So ist unstreitig mit Er-nesti statt des in denlls. verschriebe-