248
DE ORATORE III 18. 67. 68.
eiusmodi, quo uti ad vulgus nullo modo possit. Alia enim et bonaet mala videntur Stoicis et ceteris civibus vel potius gentibus; aliavis honoris, ignominiae, praemii, supplicii; vere an secus nihil adhoc tempus; sed ea si sequamur, nullam umquam rem dicendo ex-pedire possimus.
67 Reliqui sunt Peripatetici et Academici; quamquam Academico-rum nomen est unum, sententiae duae. Nam Speusippus, Platonissororis filius, et Xenocrates, qui Platonem audierat, et qui Xeno-cratem Polemo et Crantor nihil ab Aristotele, qui una audieratPlatonem, magno opere dissensit; copia fortasse et varietate di-cendi pares non fuerunt. Arcesilas primum, qui Polemonem audie-rat, ex variis Platonis libris sermonibusque Socraticis hoc maximeadripuit, nihil esse certi, quod aut sensibus aut animo percipipossit; quem ferunt eximio quodam usum lepore dicendi asperna-tum esse omne animi sensusque iudicium primumque instituisse(quamquam id fuit Socraticum maxime), non quid ipse sentiretostendere, sed contra id, quod quisque se sentire dixisset, dispu-
68 tare. Hinc haec recentior Academia manavit, in qua exstitit divinaquadam celeritate ingenii dicendique copia Carneades; cuius egoetsi multos auditores cognovi Athenis, tamen auctores certissimoslaudare possum et socerum meum Scaevolam, qui eum Romae
nen ao tamen (attamen) zu leäen.Crassus schliesst seine Charakteristikder stoischen (philosophischen) Spra-che damit, dass er alles in den ent-scheidenden Hauptpunkt zusammen-fasst: sie weicht nicht nur vom Volks-ton ab (abhorrens ab auribus vulgi),sondern verbindet auch mit den ge-wöhnlichen Worten ganz andere Be-griffe, sodass man überhaupt ihre Aus-drucksweise höchstens nur wieder vorStoikern gebrauchen kann. Denn Aus-nahmen wie die des Cato Uticensissind sehr selten: Parad. prooem. ani-madverti, saepe Catonem — cum insenatu sententiam diceret, locos gra-ves ex philosophia tractare, abhorren-tes ab hoc usu forensi et publico, seddicendo consequi tamen, ut illa etiampopulo probabilia viderentur. Quodeo maius est illi, quam aut tibi autnobis, quia nos ea philosophia plusutimur (§ 68), quae peperit dicendicopiam et in qua dicuntur ea, quaenon multum discrepant ab opinionepopulari, Cato autem, perfectus measententia Stoicus, et ea sentit, quaenon sane probantur in vulgus, et inea est haeresi (Sekte) , quae nullumsequitur florem orationis, neque dila-
tat (I 35, 163) argumentum, sed mi-nutis interrogatiunculis, quasi punctisquod proposuit efficit.
expedire, weil uns nämlich keinMensch versteht.
67. sententiae duas, zwei Richtun-gen, nämlich die alte, die noch vonPlatos Schüler Aristoteles nicht ab-wich, und die neue Akademie, dienun einen besondern Grundsatzhervorhob und an die Spitze stellte(s. ind. acad.)
dissensit, II 1, 2 narravit, 7, 2Gexspectat. Der sing, könnte hier da-durch veranlasst sein, dass dem Re-denden nicht die verschiedenen Per-sönlichkeiten als solche, sondern inihrer innern Einheit als Vertreter deseinen Systems, also gleichsam als einePerson vorschweben (Brut. 8, 30. s.ind. Sophist.) (während hernach wie-der das Individuelle hervortritt, daherfuerunt). Lambin corrigiert: dissen-serunt, Bake: dissentiunt.
primum, zum ersten mal (was bis-her noch nicht geschehen war).
certi, I 51, 222. Socraticum, s. ind.Socrates.
68. auctores, Gewährsmänner. Ro-mae, Einl. I § 1, 2 und 14, 161.