Caput XIX. XX.

173

Caput XX.

Quae sit proportio motuum, ad orbes. a )

Atque hactenus quidem expeditum est argumentum illud, quo ego plu-rimum roboris afferri puto novatis hypothesibus, demonstratumque, quodproportione quinque regularium corporum utantur dno^/uLaxa orbium in hypo-thesibus Copernici. Videamus modo, utrum altero etiam argumento ex mo-tibus deducto possint et novae hypotheses et hae ipsae orbium dimensionesCopernicanae confirmari, atque in proportione motuum ad dno^rjgiata certiorratio ex Copernico, quam ex usitatis hypothesibus, haberi. Qua in re dumamplitudines orbium proximas Copernicanis ex motuum negiodixoig tempori-bus bene cognitis exstruo, fave facilis Uranie pulcherrimo conatui, tuus jamhonos agitur.

Primum omnes optant, ut quo longius quilibet orbis abest a medio,tanto tardiori motu incedat. Nihil enim rationi magis est consentaneum,teste Arist. lib. II. de Coelo cap. 10. quam naxa Xoyov yiyveodai tag exa-gov xtvr/creis toig dno<gT}fxaai. Quo loco etsi philosophus alienam affert abinstituto nostro rationem alteram, scilicet impedimentum ab occursationepernicissimi primi mobilis, tamen et altera ratione pro me adhuc et totasententia contra Ptolemaeum contraque se ipsum militat. Placet illi nam-que, motus aequalitatem a motoribus in omnes orbes venire, inaequalitatemreditus ab orbibus ipsis causari: ut Saturni quidem quaelibet particula tamsit velox, quam est infima Lunae sphaera vi motionis aequalis:^ sed illijam accidat, ut amplius nacta spatium, cum non citatior sit ceteris, tardiusredeat. Atqui viliori hac aequalitate philosophus in veterum traditionepotiri non potuit, quia necesse erat, ut tribus planetis inaequalium orbium,Soli, Veneri, Mercurio aequales reditus tribuerent, atque sic semper supe-riorem in orbe suo citatiorem efficerent inferiori. In Copernico prima frontetalis offert sese proportio. Nam sex orbium mobilium semper qui angustiorest, citius redit. Mercurii namque cursus trimestris est, Veneris sesquioctomensium, Terrae annuus, Martis bimus, Jovis duodecim, Saturni trigintaannorum. Verum si ad calculos revoces, ita ut quanta est proportio motusSaturni ad ambitum orbis sive ad distantiam (eadem enim est proportiocirculorum, quae semidiametrorum), tantam etiam facias proportionem cetero-rum motuum cujusque ad suum orbem: deprehendes ejusmodi simplicem pro-portionem non habere locum. Cujus rei cape hanc tabellam indicem.

6

|

'Dies. scr.

4

tj

10759 12

Dies. scr.

‘ <5

°4

6159

4332 37

Dies. scr.

6

9

6

1785

1282

686 59

Dies. scr.

1174

843

452

365 15

Dies. scr.

$

o

9

844

606

! 325

262 30

224 42

Dies. scr.

£

434

312

167

135

115

87 58 j

Hic capita columellarum continent dies et dierum scrupula, quibussuperinscripti planetae sub orbe stellato suas periodos complent: sequentes