204
In Mysterium Cosmographicum
Wann mann hette wollen der natur nachziehen, hette mann siben syllabasmüessen nemen, damit die achte wäre wider ut gewest, damit hette man der mu-tation in musica nichts bedürfl’t.
Der grundt aber comparationis astronomicorura aspectuum cum musica bestehethierinnen, dass Circulus per aspectus vnnd Monochordum per harmonias ainerlaydivisiones hatt: In massen E. F. Gn. hiebey zu sehen haben, dann wann beyZ. II. 0. I. K. sl. oder M. ein messer vnder die saitten gelegt wiirtt, so conso-niren die partes vnnd die ganntze saitten vnnder einander, vnnd seindt sollicherdivisionum mehr nit dann siben, wie ich "hie siben getheilte saitten gemahlet, dar-unter nur aine Zuuerstehen, wann ich hernach auss der saitten mit Iren notisdivisionum einen Circulum mache, cujus centrum r Terra, so ist gewiss, so offtlinea visionis unius planetae stante in e ut re: alterius planetae linea incidit insigna divisionis e, rj, 9-, i, x, A, [a &c., alss da geschieht bey rt, vnnd bey tja, vn-geacht der Planet sey nider oder hoch von der erden, so offt, vnnd nit offter istein aspect, dass ist eine würkhung hienider auff erden, dass es witteret.
Hierauss ist offenbahr, dass septima mit dem opposito nit zu comparirn seyn.Dann septima ist kheine Harmonia, oppositus aber ist ein aspectus validissimus.Ess scheint der author hab wollen die dissonanz in der Music comparirn mit derBossheit etlicher aspectuum, fählt aber. Nullus aspectus per se malus, et disso-nantia musices comparari debet cum planetis nullo plaue aspectu conjunctis. Namsicut dissonantia non delectat, id est, non movet concinne, sed obturat potius aures:ita quando planetae non sunt configurati, nulla etiam existit commotio tempesta-tum, sed ut plurimum serenum est. Da muess man sich nitt Irren lassen dassdissonantia ein deformitas ist, serenitas aber ein pulchritudo. Dan nit serenitasproprie von der inconnexione planetarum verursachet wiirt, sondern nur quies Arclieisubterranei, auff solliche quietem folgt serenitas. So ist serenitas nit simpliciterbona, sed tantum ob oculos. Mann lasse ein Jahr lang schön sein, vnnd schaweworauss mann essen oder trinckhen wolle. Arcliei subterranei opus est et munus,ciere sudorem Terrae, ut existant pluviae et Terra in usus nostros humectetur. Athoc opus incitatur stimulo aspectuum, quasi quadam musica coelesti. Er thuetkhein zug, der Himmel pfeiff Ime dann darzue.
41) p. 140. Respicientes ea, quae in praemissis literis de vocibus „ut, re“ <fcc. affertKeplerus, his tantum illustranda censemus signa F fa ut, C sol fa ut:
Guido
Aretinus (sec. XI.) sonorum
denominationem talem
instituit:
G
A H C D
E
F
g
a
b h
c d
e
f
ut
re mi fa sol
Ia
ut
re
mi
fa
sol
la
ut re
mi
fa
sol
la
ut
re
mi
fa
ut
re
mi
fa
sol
la
ut
Fundamento Guido sonorum rationis usus est hexachordo, signans sonos hexachordi, quicorrespondent prioribus sex sonis scalae, quam hodie „duram“ vocamus, sylUbis ut, re, mi,fa, sol, la. Cum vero dimidia hexachordi pars posterior plane ejusdem sit formae cum priore,quartus sonus (fa) pro basi novi hexachordi poterat sumi (signatus signo „ut“), ejusquequartus sonus, interpositus inter primum hexachordum et illius acutioris repetitionis, basisfuit tertii hexachordi, quo facto inter literas a et h novus sonus (b) erat interponendus.Primum hexachordum incipiebatur a sono G (vel r ), sequens a sono C, tertium a sono F &c.;quod si secundum et tertium hexachordum ad inferiorem quoque partem repetitam animofinxeris, sequetur, ut nomen soni, prout sonus aut unius aut duorum aut trium hexachor-dorum est, aut una aut duabus aut tribus syllabis constet; ergo v. c. sonus G — ut,C — fa ut, c — sol, fa ut: soni vero g, a &c.: ut, sol, re; re, la, mi &c.
De significatione per literas adjecta notamus, sonum quem hodie H dicimus, tum tem-poris litera B signatum fuisse, sonumque dimidio sono B minorem dictum „B quadratum“vel „B molle“.
42) p. 146. Tergaßißlov seu Quadripartiti Ptolemaei (?) edidit libros duos priores in lin-guam latinam traductos Joach. Camerarius. Norimb. 1535. Item Ant. Gogava adjectis librisposterioribus. Lovanii 1548. Nie. Pruckner. Bas. 1551. Er. Osw. Schreckenfuchsius Bas,1551 <fcc. (comp. Weidlerum et Scheibelium).