de rebus astrologicis.

359

considerandum, distantia significatoris a meridiano quomodo detur in tem-poralibus lioris an in aequalibus, h. e. in asc. recta? Et si hoc, ut hodiesemper fit, tunc debes ex aliqua tabula excerpere horaria tempora significa-toris; per ea divides differentiam asc. rectae medii coeli et significatoris,prodit numerus horarum temporalium significatoris. Habebis hoc pacto duoex parte significatoris: asc. rectam culminantis puncti et distantiam signi-ficatoris a meridiano in horis significatoris propriis. Oportet nunc talia duoetiam quaerere ex parte promissoris, id est, oportet illum eodem horarumpropriarum numero adhiberi coeli medio, et tunc quaerere coeli mediiasc. rectam. Sic igitur ages: excerpe horaria tempora promissoris; eamultiplica in numerum inventum horarum temporalium significatoris, pro-ductum aufer ab asc. recta 'promissoris, prodit asc. recta M. C., cumpromissor tot tuis temporalibus horis abest a M. C., quot significatoritidem suis aberat. Subtracta igitur asc. recta M. C. pro significatore dataab asc. recta M. C. hic inventa pro promissore, relinquetur numerus quaesitusgraduum directionis.

Haec igitur est Ptolemaica ratio dirigendi, de qua tamen notandum,quod Ptolemaeus eam non proferat modo Regiomontani; nam primo fateturaperte, eam a scopo nonnihil deflectere. Cum enim principalis esset Pto-lemaeo scopus idem qui et Regiomontano, ut sc. promissor veniret in signi-ficatoris circulum positionis, Ptolemaeus non dicit, hoc obtineri praecise perhoras temporales, sed utitur voce „propemodum,“ et in exemplis ostenditdiscrepantiam. Deinde certitudinis ^et compendii causa ablegat nos ad ipsummodum Regiomontani, jubens, in ascendente dirigere per asc. obliquas, inM. C. per rectas. Sed quia pro locis intermediis non exstabant tabulaedirectionum, ideo commendat nobis hoc compendium, ut dirigamus talemsignificatorem, qui intermedio loco fuerit, et per rectas et per obliquasasc., et differentiam utriusque directionis proportionaliter applicemus hora-riae distantiae significatoris a meridiano. Atqui ad ista omnia, et quaepraecepit Ptolemaeus et quorsum tendit, rectius pervenimus per tabulasdirectionum Regiomontani, vel ipso Ptolemaeo teste. Haec igitur de mododirigendi Ptolemaico. *)

Jam quod negotium attinet erigendi domos coelestes, Ptole-maeus nullo plane ne minimo quidem verbulo illam hic inter directionesattingit. Cumque eam ne quidem alibi docuerit, hoc fortissimum est ar-gumentum, ejus tonovQ nulla indigere inquisitione, ac proinde nihil essealiud, nisi dodecatemoria integra zodiaci. Sic sensit Reinholdus. Quod sirationem erigendi domos omnino aliam sequi velimus, derivatam ex doc-trina Ptolemaica directionum, ridiculi sumus, si non potius Regiomontaniperfectam rationem sequimur, quam Ptolemaeus ipse commendavit, quamPtolemaei vicariam imperfectam, qua necessario contentus fuit propter indi-gentiam melioris, et quam ipse Ptolemaeus fatetur imperfectam. Addequod Cardani ratio, quam Reinholdus ascribit Alchabitio et Joanni de Sa-xonia, non est consentanea Ptolemaicae directioni, quia Cardanus iisdemtemporalibus horis binis distinguit domicilia. At Ptolemaei directio natu-ram spectat, aliis locis zodiaci alias temporales horas, cuique suas, accom-modans; quod imitatur quidem tabula Magini, sed ingressu inartificiali et iden-tidem corrigendo, etsi horae illae non sunt plane cuique suae in suo positioniscirculo, sed tantum in communi horizonte. Hinc fit, ut Cardano XII. et I. do-mus oriente cancri piincipio fiant inaequalissimae, quia supra horizontera