644
Summarium Historiae Astronomiae seculo XVI.
tinuavit. Tycho refert: „Literas (d. anno 1590) ipsemet Rothmannus secum attulit,quando me Augusto mense Urauiburgi invisit, ut instrumenta mea perspiceret et denonnullis ad hanc scientiam plenius excolendam facientibus mecum conferret. Cumper aliquot septimanas mecum ille hic moraretur, subinde hac de re cum eo egi ipsius-que argumenta infregi hominemque, alias in suo proposito admodum perseverantem,tandem eo adegi, ut haesitaret primum nonnihil, postea timidius et minus certo istaassereret, demum se nihil hac de re hactenus in publicum edidisse nec in posterumid facturum, sed saltem disputandi gratia haec mihi proposuisse asseveraret“. Hissubjungit Tycho argumenta quaedam, quibus rationem Copernici refutari opinatur:argumentum de casu plumbi ex altissima turri, illud de „tormento bombardico“, quodKeplerus taxat vol. III. p. 151!, 458 ss. Denique hoc affert „experimentum“: „quidamexistimant, telum e navi sursum ejectum casurum in eundem locum mota navi, quampertingeret hac quiescente; inconsiderate hoc proferunt, cum res longe aliter se ha-beat. Immo quo velocior erit navis promotio, eo plus invenietur discriminis.“
Quamquam hic audimus Tychonem gloriantem, Rothmannum victum his aliis-que ejusdem momenti rationibus, victoriam ipsi concesisse, nihilo minus dubitamus, numRothmannus tum plane acquieverit rationibus Tychonis, cum in epistola a. 1595, postquinque annorum silentium ad Rothmannum missa Tycho eadem fere, quae anteacontra Copernicum prodiderat, repetat, hoc tantum pronuncians, sperare se, nuncdemum Rothmano se satisfacturum fore. In eadem epistola haec addit: „Plst insupermagnum argumentum infirmitatis assertionum Copernicanarum, quod eccentricitasMartis nequaquam ita se habeat, prout illae postulant. Quum enim is Martis ec-centricitatem aliquanto minorem quam fert Ptolemaei denotatio se adinvenisse affir-marit, tantum abest quod res ita se habeat, ut Martis eccentricitas a nobis depre-hensa sit per minime dubias experimentationes eadem pene, quam Ptolemaeus illiattribuit vel potius nonnihilo major. Ut et de Veneris eccentricitate nihil dicam,quae pariter multo aliter se habet, quam asseveravit Copernicus.“ Iterum finem facitverbis saepissime recurrentibus: „Dc quibus alias Deo volente latius.“
Reliqua, quae insunt huic epistolarum collectioni, paucis complecti placet.Wilhelmus Landgravius refert observationes a se ipso et adjutoribus suis, interquos erat celeber ille artifex Justus Byrgius, factas. De Byrgio (cfr. II. 834)hoc fert Judicium: „Vnser Vhrmacher Just Burrji, qui quasi indagine alter Archi-medes ist.“ Tycho Landgravium monet de instrumentis accurate construendis et ob-servationibus rite instituendis, disputat de stella-anni 1572 et cometa anni 1577. Hisaccesserunt disquisitiones astronomicorum quorundam problematum, cometarum anno-rum 1590 (nodus ejus a Tychone ponitur in 339° 45', inclinatio 42°), et 1585 (paral-laxin ei tribuit Tycho 1'); de planetarum natura agens Tycho dicit, inesse illis ani-mam, qua impulsi regularitatem observent motuum. Denique inest libro descriptioinstrumentorum, quibus usus est Tycho, et „arcis Uraniburgicae“ delineatio. — CumRothmanno agit Tycho praeter ea, quae praemisimus, de refractione (cfr. II. 176 ss.);„aerem, dicit Rothmannus, natura ipsa me sic docente, distinguo in crassiorem etexhalationibus terrenis obnoxium, et in purum, qui istis exhalationibus terrenis noninficitur, nec diversa aetheris et aeris diaphana sunt, nec refractiones aliunde, quama crasso et vaporoso aere causari possunt.“ Dum Rothmannus aerem usque ad pla-netas extensum ponit, aetherem Tycho ab aere, qui circa Lunae locum evanescat,distinguit. Certum, inquit Rothmannus, spatium aeris (a terrenis vaporibus infecti etcrassioris, altitudine semidiametri Terrae) a Solis radiis in crepusculis illuminatur etalbescit, ultra illud spatium aer ab illis radiis non illuminari potest, alias essent per-petua crepuscula. Aer ille crassus per se refractionem non causare potest, „sed obmultiplicationem.“ „Radios tamen Solis aut stellarum vincere crassitiem hanc nec oh