650

Summarium Historiae Astronomiae seculo XVI.

nomicas, de revolutionibus orbium coelestium ad imitationem Ptolemaei et Copernici,tabulas motuum coelestium etc. In literis ad seuatum Tubingensem datis refert Maest-linus, tabulas huc usque usitatas inniti observationibus falsis, ne Prutenicas quidemapparentiis satisfacere, ita ut v. c. Mars pene 2° a calculo absit et Luna interdumintegra hora coelum antevertat; fixas stellas fere omnes „ex eo gradu et scrupulo dis-cessisse“ , quem tabulae illis assignent. Eam ob causam tcntasse se („quando adhucTubingae Sacrarum literarum studio operam dabam“), fixarum et planetarum posituset motus accuratissime observando restituere, confecisse qua potuerit diligentia qua-drantem magnum et baculum astronomicum, long. 18 pedum, et pro certo habere,haec duo instrumenta negotio convenire. Cum compertum habuerit, Stadii Epheme-rides, in annum 1576 desinentes, non continuari, suas Ephemerides computare coe-pisse earumque primam anuo 1576. rectori et senatui Tubingensi obtulisse, sequentesanno 1577. additurum. „Cum autem eas jamjam volebam proelo committere, eccetum demum ex Ileidelberga ad me scribitur, quod Stadii Ephemerides jam dudumeditae fuerint. Quibus visis ego meas non publicandas duxi. Verum cum diutiuscunctor, viri aliquot clarissimi ut promissis stare fidemque academiae datam liberarevelim, urgere incipiunt. In horum tantorum virorum sententiam concessi eo facilius,quod vidi, Stadii labores istos posteriores paulo negligentius quam priores scriptoset excusos esse.“ Sperare se, addit Maestlinus, astronomiae cultorum odium se nondemeriturum, quod hos suos labores eis fruendos proponat, et senatum Tubingensem„has Ephemerides, tanquam exules patriam terram repetentes, solita benevolentiarecepturum esse“. (Datae sunt hae literae „in Backnang 11 . Cal. Sept. 1580 .) PraemittitMaestlinus Ephemeridibus suis Itegiomontani „commentarium in Ephemerides“ cumadditionibus suis, in quibus hanc rationem affert, cur non locum det Copernici hypo-thesibus, „etsi multo certiores et veriores sint quam usitatae“, quia consuetus sermoab omnibus capi possit et quia hic nihil discriminis incidat, utram sententiam quisamplectatur. Plura de his Ephemeridibus non notanda censemus, cum nihilo discrepentab aliis, quae ab illis temporibus editae sunt, unum fere spectantes usum astrologieum.

Heidelbergae Maestlinus astronomiae rationem et disciplinam conscripsit, quaeprimo anno 1582 edita (recusa ib. 1588 , 1610 . Tubingae) inscribitur: Epitome astrono-miae, qua brevi explicatione omnia tam ad sphaericam quam theoricam ejus partempertinentia ex ipsius scientiae fontibus deducta perspicue per quaestiones traduntur.Causam librum hunc scribendi hanc dicit Maestlinus: „nullam inter plurimas quaeexstant epitomen talem judicare possum, qua tironibus astronomiae cupidis in tradendisveris ejus fundamentis satisfieret. Nam in aliquibus certa methodus desideratur, aliiii: parergis sunt verbosi, in rebus ipsis muti, alii praeter ullam notionem nudas etconcisas divisiones existimant methodicum quid esse, alii non modo nihil ad rem fa-cientia omissis necessariis immiscent, sed et falsa dogmata pro veris tradere solent.Non parum me commovit desiderium plurimorum, qui epitomen aliquam, qua neces-saria non omissa nec otiosa immixta essent exoptabant, miserebat me multorum irrito-rum laborum, quos ego commilitones meos aliquando in describendis nescio quibusquaestionibus insumsisse vidi etc. llogatus igitur a non paucis, nolui studiosae juven-tuti dono meo qualicunque divinitus mihi concesso ultra deesse. Quare has quaestio-nes conscripsi, commodiore methodo pro virili meo sic concinnatas, ut in omnibusastronomiae scientiae fundamentis addiscendis satisfaciant.“ Methodum S. Busclii („nonde S. Busto, ut quidam autumant, sed vocula barbara de S. Buscho vel Rubo, de quoIixod. 3, cui vel altare vel sacellum, in quo sacra peragebat priusquam Lutetias adMatheseos professionem vocaretur, dicatus erat“) ut veritati maxime consentaneam etstudiosis gratam omnibus aliis praeferendam esse eamque sibi sequendam censet. — Orbesin sphaera planetae totidem esse affirmat, quot habeat motus; quia autem coram nemo