Summarium Historiae Astronomiae seculo XVI.

651

eos videre possit, nos non scire posse, qui qualesve isti aetherei orbes sint; stellam essedensiorem partem sui orbis, lucidam et globosam, orbi suo certo in loco affixam, a quoetiam statis et certis legibus circulariter circumferatur. „Sphaerae coelestes se mutuovoluti tunicae caeparum ambiunt.“ In coelo sunt plures regulares, circulares motus.Figura coeli est sphaerica, Terrae figura globosa. Terra in medio mundi immobilissita est. Locus in centro his stabilitur argumentis: Terra undique a coelo aequaliterabest, horizon secat omnes coelestes circulos bifariam, gravia descendunt secundumdiametrum mundi, centrum ejus appetentia. gravia in Terra appetunt ejus centrum,ergo Terrae centrum mundi centrum est; immobilitas Terrae sic: 1) centrum circuli seuglobi in conversione immobile quiescit, Terra centrum mundi est, ergo.... 2) omnespartes Terrae naturaliter feruntur motu recto ad medium ibique moveri desinunt,ergo ibidem et ipsae et tota Terra quiescunt; 3) Terrae toti, quatenus tota est, necrectus nec circularis motus competit, ergo nullus omnino; nam si moveretur moturecto, ferretur deorsum, unde fieret, ut minus gravia in aere tanquam suspensa relin-querentur, relinqueret item centrum mundi; sursum vero moveri non potest, cum sitsumme gravis; si Terra ab ortu in occasum circulariter ferretur, non acciderent ortusquotidiani, nec essent dierum et noctium vicissitudines, si vero alio quocunque circu-lari motu cieretur, nubes semper in oppositam partem volare viderentur, projecta sur-sum nunquam relaberentur in eundem locum, partes Terrae ob insuperabilem celeri-tatem omnes dispergerentur et tota Terra dissipata jam dudum coelo excidisset.4) Cum natura simplici corpori nonnisi unum motum simplicem concesserit, Terraeautem competat motus rectus (quod videre est in partibus ejus), ergo circularemmotum ipsa sibi vindicare non poterit.

In appendice exhibet Maestliuus Eratostbenis et Posidonii rationem dimetiendiglobi terreni et monens, recentiores uni gradui circuli terreni tribuere 15 milliariagermanica, ambitum Terrae dicit esse 54U0 milliaria. — Haec sequuntur definitiouescirculorum sphaerae materialis consueto ordine et „orbium theoriarum“, quos enu-merat : deferentes apogaea, epicyclos, aequantem, ecceutricos eccentri et orbes defe-rentes nodorum, ex quorum definitione et ex adjectis figuris elucet, Maestlinum hos„orbes“ reales et materiales accepisse. In „sphaerica doctrina“ praemittit Maestlinusdefinitiones astronomicas ascensionum, ortuum et occasuum stellarum, dierum natu-ralium et artificialium et apparentias explicat pro vario positu sphaerae, quas defini-tiones sequuntur motus et „passiones“ planetarum duce Ptolemaeo. Eadem fere hicdeprehendimus quae in Purbachio et aliis qui tum florebant astronomis, nuspiam verooccurrit mentio Copernici, quasi oblitus sit Maestlinus eorum, quae in scriptis decometis dixerat. Seculi sui mori pariter atque alii ejus aequales videtur obsecu-tus esse, ita ut virum non agnoscamus liberioris judicii, qualem se praebuerat inlibris, quos modo diximus, et in epistolis ad Keplerum senatumque Tubingensem deProdromo datis (vol. I. p. 20 ss.). Theologorum auctoritas virum ipsum theologummovisse videtur, ut alia diceret, alia sentiret (cfr. vol. 1. p. 25. 37), etsi constat etipse Keplerus testatur, professorem mathematicum Tubingae auditoribus suis Co-pernioi rationem commendasse. Ceterum Tubingae ut prius Packnangao et Ileidel-bergae diligentissimum semper se gerebat spectatorem coeli siderumque et quaecun-que astronomi in coelo detexerant, iis animum advertebat. (Kdidit Maestliuus Tubingaepraeter Epitomen tertio reeusam anno 1610. dissertationes aliquot astronomicas haud parvimomenti ad astronomiam, quas passim memoravimus in voluminibus praemissis.) Discipulosautem, quorum multi magis minusve inclaruerunt, ita sibi devinxit, ut non modo inpraesentia illum suspicerent et admirarentur, sed per totam vitam quodam quasi com-mercio conjuncti de rebus mathematicis et astronomicis aut ipsum adirent aut perliteras consulerent. Quod cum ab aliis tum a Keplero factum esse vides in volumi-