Summarium Historiae Astronomiae seculo XVI.

659

Ptolemaeus Astrologus rejectus cum suo Magno Opere a priscis Christia-nis, susceptus est in Sarazenorum linguam, qui superstitiones non horrebant,tandem Alphonso Sarazenorum vicino innotuit. Ab illo tempore, Ptolemaeoin latinum verso, astronomia ad Christianos venit. (Nil sequitur.)

Longum est enumerare omnes, qui huic disceptationi de novo Calendario seimmiscuerunt. Omnes, sive a partibus catholicae fidei sive lutheranae steterunt, similiratione qua Maestlinus et Clavins magis rem ad doctrinam sacram pertinentem spec-tabant, quam usum calendarii ad consuetudines vitae et ad astronomiam. Hic quo-que liberioris judicii virum se praebuit Keplerus, suadens fidei suae sociis, ut calen-darii reformationem acciperent (cfr. vol. IV. p. 6 ss.) et imperatori viam monstrans, quaconcordia constitueretur inter partes oppositas (ib. p. 11 ss.).

De Clavio, quem papa Sixtus V. celeberrimum dixit mathematicum (IV. 5.)

, Franciscus Vieta (cfr. vol. III. 478.) in examine calendarii Gregoriani hoc fertjudicium: optimum eum esse mathematicorum elementorum interpretem et eximiafacilitate ea, quae ah inventoribus obscurius tradita sint, explicare; quantum ad scien-tiam, Clavium ita scribere, ut scribendo quiie scribat discere videatur nihilque de in-genio suo addat, sed exscribat omnia, nullo operae pretio, nisi quod sparsim confuseet minus dilucide ab aliis scripta ordinet et ita perspicue proponat, ut cx alienis pro-pria efficiat. Clavii Commentarius in „Sphaeram“ Joannis de Sacro Bosco omnibussuae aetatis, qui haud pauci erant, commentatoribus longe praestat et per longumannorum spatium ab astronomiae studiosis adhibebatur. (Ab anno 1570 ad 1618 unde-cim prodierunt editiones.) Orditur ab elementis eorumque numerum eundem esse con-tendit, quot sint combinationes qualitatum caliditatis, frigiditatis, siccitatis et humidi-tatis. Cui disquisitioni adjicit quaestionem de combinationibus mathematicis atqueomnino rebus diversissimis annectit quaestiones mathematicas et historicas; v. c. dis-serens de figura coeli rotunda inquirit figuras isoperimetras, Theonem et 1’appumsecutus etc. Catalogum fixarum e Copernico desumsit Clavius, rationem vero Coper-nici de mundo plane rejicit, „cum multis experimentis refragetur et communi omniumphilosophorum astrologorumque sententiae .... Tantum abest ut propter doctrinamCopernici tollantur eccentrici et epicycli, ut multo magis propterea ponendi sint. Id-circo astronomi hos orbes excogitarunt, quia deprehenderunt, planetas non ferri sem-per aequali distantia a Terra, quod libenter Copernicus admittit. Quodsi positio Coper-nici nihil falsi et absurdi involveret, dubium sane esset utri opinioni, Ptolemacine anCopernici, potius adhaerendum esset; sed quoniam multa absurda et erronea in Coper-nici positione continentur, ut quod Terra non sit in medio firmamento moveaturquetriplici motu, quod qua ratione fieri possit vix intelligo, et quod Sol in centro mundistatuatur sitque omnis motus expers, quae omnia videntur iis quae sacrae literaedocent contradicere, idcirco anteponenda videtur opinio Ptolemaei huic Coperniciopinioni.“ Alio loco dicit Clavius: si dicatur, Terram moveri, quemadmodum Coper-nicus dicit, praeterquam quod in eadem incommoda relaberemur, sequitur, quotidie inuna eademque civitate altitudinem poli variam existere, quod falsum est. Concluda-mus igitur cum communi astronomorum et philosophorum sententia, Terram esse om-nis motus localis expertem, coelos autem ipsos circa ipsam continue circumagi, prae-sertim quia hoc concesso multo facilius omnia phaenomena defenduntur uullumqueinconveniens inde consequitur. — Eccentricos et epicyclos necessarios esse dicit Claviusad explicandas apparitiones in coelo, sed esse omnino fictitios „et possunt fortasseomnes illae apparentiae commodiore via defendi, licet ea nobis adhuc sit ignota; sicommodiorem habent viam adversarii hujus rationis, exhibeant illam nobis contentiqueerimus et illis magnas agemus gratias. Sin autem hoc non possunt, certe acquiescere

43*