De amicis et fautoribus Kepleri.
947
et Müllerum Lipsiae professores, Heydonium Anglum, Wackerum misit. Depecunia denique, salario, rebus domesticis scripsit ad Marcum Welserum,aerarii praefectum, ad Ilerwartum, Mingonium imperatoris medicum, Argenti-nam ad Berneggerum, spectatae fidei amicum, Ulmara ad Hebenstreitium, Tu-bingam ad Scbickardum, Regiomontum ad Papium (quibuscum de edendisquoque variis libris egit), ad Baronem Joannem Fridericum HofTmannum etquod jam supra memoratum est, ad Tubingenses Besoldum et Maestlinum.
Ex Kepleri epistolis conjicere licet, quales fuerint et viri mores et cogi-tandi ratio, quale commercium cum summis, infimis, quidquid sciverit etsenserit, quid in literis profecerit, quo denique consilio opera sua confecerit.Semper paratus erat, de maxima rerum varietate, quae ei aut cognitae essent,aut procul abessent ab ejus studiis, si quid interrogatum aut dubitatum esset,cum familiaribus suis non minus, quam cum incognitis, cum simplicibus agrimensoribus et adolescentibus literarum studiosis non minus, quam cum doctis-simis hominibus et summis viris per literas disserere. Comiter ct liberalis-sime veritatis et studiorum cupidos adjuvit, et si qui occurrerunt errores, illoscorrexit. Ipse vero libenter locum reliquit admonitionibus, ingenue fassus er-rores vel si quid negligentia praetermiserit, nunquam autem ignorantiam suamambagibus celare voluit ct inani verborum strepitu. Quod quidem clarissimeelucet cx Kepleri epistolis ad Da vi dem Fabricium scriptis, cum ejusaccuratissimam astronomiae et scientiam et experientiam integre comprobaretcidemque multis in rebus assentiretur, quarum cognitio ipsi Fabricianis par-tim epistolis aperta est, patientissime Fabricii in explorandis planetarum cur-sibus ambages sequeretur et veritatem, ex obscura viri explicatione saepis-sime maxima opera depromtam, ipsi offerret et demonstraret. Plurimum au-tem se rei peritissimum et sentit et praebet, Fabricio gravissime, modo seve-rius, modo jocosius ct facetius, quid peccaverit demonstrans. Fabricius qui-dem, cum et astronomiae studiosus ct astrologiae amantissimus esset, ad Kep-lerum tanquam oraculum aestimatum innumeras de talibus rebus posuit quae-stiones et pueriles, et ineptas, et haud raro ad ipsam magicen et meramsuperstitionem pertinentes. Quibus superstitiosi viri epistolis quae sunt res-ponsa a Keplero, quaestionum nimia multitudine non defatigato, lectu suntjucundissima. Fabricius enim iterum iterumque novas affert dubitationes etdecies de argumentationis inanitate edoctus, denuo Kepleri in somniis astro-logicis auxilium et consilium quaerit, ad priora nova addit etiam magis ab-surda. Quemcunque autem in modum se vertit et torquet, Keplerus sentperaut viri stultitiis repugnat, aut si quid jam antea tractatum denuo attulerit,id ipsum brevibus demonstrare, in dubium vocare, ad risum vel ad absur-dum deducere et hoc modo interpellationes, quae in dies magis intolera-biles fierent, rejicere. Sed postremo cum astronomo permultis negotiis occu-pato aut tempus deessct eadem denuo legendi, aut hominem, cum somniorumsuorum nimis amantissimus esset, nullo modo ad rationem reduci posse in-tellexisset, epistolis cum maximo Fabricii dolore respondere desiit, qui suamin Keplerum indignationem et iram scripto effudit „Prognostico“, quod in-venire quidem non potuimus, cujus tamen libelli quae fuerit summa facilecolligi poterit ex Kepleri responso, quod Ephemeridum praefationi additum eteodem fere modo quo epistolae compositum est. (Cfr. vol. II. p. 109)
Haud aliter Keplerus veterem Ro esi in um astrologum tractat in „Re-sponso“ suo editione promulgato (vol. I. p. 501 ss.), ubi lepori facetiisque mi-nime temperavit; pariterque dapiferum Vickcnium, de quo gravissime
61 *