Band 
Volumen VIII. Pars II.
Seite
957
JPEG-Download
 

De amicis et fautoribus Kepleri.

957

logischen Stücken es nicht bcy allen richtig zugelic, sondern nebens auchGeistliche Hurerey, das ist Abgütterey begangen werde, darüber Gott grewlichzürne vnd nicht haben wolle, dass Christen Menschen darmit vmbgehen. Sonder-lich wann sie die Prakticken so sehr missbrauchen, dass sie ihnen mehr glaubenals Gottes Wort, den Calendern vnd Prakticken zulauffen, was vngefehr ge-troffen wirdt, für ein Stoicum fatum halten, die Lügen in Windt schlagen vndvergessen. Vnd muss ich anss eygener Erfahrung bekennen, dass man ingemein bey hoch vnd niedrigen Staudts Personen voller Aberglauben, vndich nit wisse, ob die Calcndcrschreiber närrischer oder die begierige Leser.Dann hie will kein Instruction helffen, wann der Calenderschreiber sich aufTsbeste verwahret, so machen sie doch seine Wort zu oraculis vnd ihn zu einemAbgott. —

lila in qua tunc hominum ingenia versabantur quaestio, quae sit verade mundo ratio et doctrina, Keplero, qui statim initio suo judicio uteretur,gravior et antiquior visa est, quam ut in ea disputans aut jocando aut irridendolocum dedisset. Quum enim Fabricius, Röslinus, Feselius aliique, qui veterisdoctrinae sectatores essent et ratione Copernicana minime delectarentur, huicnovae sententiae contradicerent, Keplerus nonnisi graviter respondit et argu-mentis demonstravit nihil dubii relinquentibus. Nam rationem Copernicanam„cor et animam meam“ inquit se semper, omnibus locis et modis contra om-nes defensurum esse et eos, qui Copernicum aggrederentur, se habituros esseadversarium nunquam defatigandum. Modestius autem Keplerus scribit adMaest linum, qui animo quidem ad rationem Copernicanam inclinaret, sedcum inter theologos Tubingenses stare Terram constaret, non aliter quamhistorice in scholis doctrinam quasi lege vetitam tractare auderet et in librosuo de astronomia (Epitome) variis editionibus emisso doctrinam Ptolemaicamdocere non desineret. Keplerus quidem nunquam conatus est, virum, quoantea magistro usus fuerat, sic ad suam sententiam deducere, ut eum palamsecum causam Copernicanam defendere vellet, sed in hoc acquievit, ut Maest-linus Kepleri „Prodromum“ praefatione comprobatum in doctorum cognitioneminduceret, quin etiam Ilhaetici de studiis et operibus Copernici relationem ad-deret, sed amplius ipse nihil faceret. Satis enim hoc esse duxit, ut Maest-linus, cujus apud Lutheranos in rebus astronomicis summa auctoritas erat,sibi non obsisteret, qui rationem Copernicanam astronomis probabilem reddereet omnium doctorum animos ad eam convertere studeret. „Pythagoreos, inquit,imitemur. Privatim nos qui adit, communicemus illi candide nostram sen-tentiam, publice taceamus. Nolim te vel in meam vel in ipsius etiam

veritatis gratiam inimicos tibi conciliare aut incommodius agere.“ Similiaquoque ad Galilaeum scripsit, qui cum accepto Prodromo gratias Kepleroageret, graviter conquestus est, in Italia nefas esse Copernici doctrinam palamprofiteri. (Cfr. p. 696.)

Cum Herwarto de Hohenburg utique, summo Kepleri fautoredoctrinaeque admiratore, qui Prodromo vix edito Keplerum adiit, a quo deLucani Pharsaliae loco difficili astrologice tractando interpretationem peteret,alia voce loquitur Keplerus, sed nusquam et nullo modo ab honestate illa etgravitate decessit, quae viri cunctum literarum commercium decent. Statimenim paratus, hanc aliasque ejusmodi quaestiones solvere, ubi deficit inter-pretatio, aperte ignorantiam suam profitetur, aut veteres scriptores aut recen-tiores grammaticos et historicos se parum nosse queritur, conjecturas proponitex ingenii et imaginationis summa copia depromtas, omnibus denique modis