Band 
Tome troisieme. K - P.
Seite
226
JPEG-Download
 

LUTHER;

(i) A.

vtt, Jes.Vapul, c. 9. §.6 . p. 188.

(47) Daillé,Répliqué àAdam 8c

L Coctiby,III Fan.pag, 256 .

(48) Celle deLuther surPEpître deSt, Jaques,

< 49 ) Fitz-Simon, inJîritanno-mach. Mi-niíìrorum,

?*£• 135 .

(t) De Capt,Babylon, T,21 . 86.

(50) Hìst,des Vaiiat.Livr. 211 .num. 48,

pag.m. 129.

(*) Luth. in2. ProœmioNovi Te/l,

I. Edit.

(**) VideSixt. Senenf.Prœfat. inBibli oth.Sanclam.

(íO Fitz-Simon, inBritanno*machia Mi-nistiorum,M- iZr.

(jz) Cam-pian. Ra*tione I,

inìt. 11 citeÍAitherusPixfat. inEpist. Jac.vide etiamli. de Capti.Babi. cap.de extr.iiitcl. ScCent. z.Magdeb.

pag. 58.

(si) Fiiez,

le JésuitePaul Bom-binus, dansit 1 Vie deCampian,Chap. XLVI.

( 54 ) ViraCampiani,Cap. XLVI ,pag. 260 Edit .

. Antuerp.

1618 .

(ss) Í&V

•veto quasidesperau jameause Carn-pianus sérumpatrenuminde usque Àdermaniaadvocaret ,flsusi in pétu-lant em risumMinistre di-eentem adhucjlludere.

Vira Cam-viani,

Cap. XLVI ,pag. 2 58.

226

& ils n’eurent point de tort quant au fond , mais ils nièrent quelque chose qu’ils auroient dûaccorder (O). S’il avoit dit effectivement toutes les choses qu’on l’accuse d’avoir débitées

contre

„ qui est de fa dignité,ne peut pas aller du pair avec celles„ de S. Paul & de 8. Pierre, & qu’au pnx,s« en compa-„ raison de celles-cy, c’est une Epître de paille. Nous,, n’aprouvons pas (dit Monsteur Rivet (i)) ce jugement„ de Luther; & il est constant, qu il 1 a depuis improuvé„ luy-mefme , ces paroles ne fe trouvant en pas une des„ Editions faites depuis fan i;r6 (47) - Afin qu’on voiecomment les Auteurs fe copient les uns les autres fansconsulter les Originaux, j’observerai que Fitz Simon, re-nouvelant l’Accusation que son Confrère Campian n’a-voit pu prouver, cite la même Préfacé(48)que Campianavoit citée. Idem déco de Epiflola SanPli Jacobi quam Luthe-rus non tantum ut dubiam , st d ut contentiosam, tuniidam,aridam, stramineam, & apostolico spiritu indignant ap-pellavit (49). Mr. de Meaux ne parle point de l’Epithetesiraminea , Sc ne cite aucune de ces Préfaces, mais un au-tre Livre de Luther. „ Ce hardi Réformateur retranchoít„ du Canon des Ecritures tout ce qui ne s'accommodoit

quàm alìquid temere in alterutram partem affirmare ( 56).Remarquez bien qu’il avoue que depuis la publication deson Ouvrage contre les Raisons de Campian, il avoit dé-terré une Préface de Luther imprimée à Wittemberg fan152.5, dans laquelle il y avoit que fEpitre de^Saint Jaquesest une Epitre de paille en comparaison des Epitres deSaint Pierre, & de celles de Saint Paul ; mais que n’yaiant pas trouvé les Epithetes de contentiosa, tumida, arida,indigna. Apostolico spiritu, alléguées par Campian, & répé-tées par Durseus, il fe gardera bien de tomber d’accordde la vérité de la citation,jusques à ce qu’on lui produisef Exemplaire où elles font contenues. II déclare qu’en at-tendant il fe tiendra neutre entre l’affirmation & la néga-tion. Les Apologistes de Campian gagnoient quelquechose par cet aveu de Whitaker ; mais pour le tirer bien

(s «) Whî<»*'kerus, inReípons. adRatìonesCampianiDefenlionecontra Coa-futationrmDutxi,pag. zi> 21,Edit. Lcn-din, IJ8S,

d’afaire il auroit falu qu’ils produisissent aux yeux du pu-blic un Ouvrage ouïes Epithetes de contentiosa, tumida ,

___ __ erc. fussent contenues. II ne paroit point qu’ils Paient pu

pas avec ses pensées; & c’est à f occasion de cette One- faire; Lc c’est pourquoi Whitaker, aiant à répondre à untion qu’il écrit dans la Captivité de Babylone, fans au- nouvel Antagoniste, soutint que Campian demeuroit toû-cun témoignage de f Antiquité, que cette Epistre (J) jours chargé de la note de Calomniateur, puis qu’on ne

ne paroist pas de Saint sacques , ni digne de ïesprit Apos-” tolique (50) ”. Fitz Simon a dit ailleurs que Luther a re-jette les trois premiers Evangélistes, Judicare quoque opor-tet ejus (Lutheri) arîimum erga Vêtus Testamentum, exodio erga prscipmm partem Novi Testaments in his verbis ex-prejfam : Non immérité igitur admonui (inquit (*)) inPrologo Novi Testamenti lectores, ut hanc falfam abo-leant opinion em, quod fcilicet quatuor sint Evangelia,& quatuor tantum Evangelistx. Dixi autem JoannisEvangelium esse unicum, pulcrum, verum ac principaleEvangelium, aliifque tribus longe ac longé prœferendum,s ac anteponendum ; adeò ut etiam Pauli ac Pétri. Epistolaelongé prsecedant tria illa Evangelia, Matthxi, Marci,ac Lucx. Uelevit ergo (**) Lutherus pro vìrili tria fimul inté-gra Evangelia, ut ascititìa > desormia,salsa, vilipendenda (51).

Depuis la prémiere Edition de ce Dictionaire, j’ai dé-couvert que Mrs. Daillé & Rivet n’avoient pas suivi au-tant que je l’avois cru toute la fuite de la Dispute de Cam-pian Lé de Whitaker. Je m’étois imaginé que ces deuxMinistres François,dont la lecture étoit immense,avoíentdit sur ce sujet tout ce qui se pouvoit dire; mais je n’a-vois pas raison d’en juger ainsi. C’est ce qu’on verra dansla Remarque suivante, avec une petite censure du Passagede Mr. de Meaux.

(O) . . . Le s Protestant mirent quelque chose qu’ils au-roient dû accorder.'] L’Accusation de Campian étoit con-tenue dans ces paroles : Spuid Luthero (causse fuit) ut Epis-tolam Jacobi contentiosam , tumiàam, aridam, stramineam,flagitiosus Apostata nominaret, & indignant Spiritu cen-seret Apostolico? Desperados). II prétendoit donc que

pouvoit rien prouver qu’à l’égard de 1’épithete siraminea .Pesez bien ce que je m’en vais copier: Cum copiosam e?»amplam hujus rei desenponem susceperis , c’est Whitaker quiparle ainsi à son Adversaire Guillaume Rainoldus, quartin ea re maxime deficis,ad quam maxime auxilio tuo opus est ?Nam quod asters de stramine, antea fatebamur totum illud,quod verum fuit , tus. itaque partes fuist'ent copiostus confirmas-se, Lutherum etiam Epistolam illam votasse contentiosam ,tumidam, aridam, indignant spiritu Apostolico ; quorumomnium eo m loco illum Campianus accusavit. Sed cum ni-hìl ad hanc rem probandam aferre postìs , coaâlus es fater'tCampianum gravîtes Lutherum , quàm merìtus est, de hacEpifiola accusasse: ita ut fi uno qliquo verbo sesuits tui,cujuscausam agis, exifiimatïonem defenderts; pluribus t amen eumverbis condemnafii ; qus tu intérim veteratorie otnittìs, quasinec ea unquam dixijset Campianus, nec tua r es ageretur. Fa-teor fane parum referre quid de Luthero Campianus finxeritnequiter: at qui eum defendendum suscepiftì, ne putes te officiatuo fatisfecist'e, fi ex multis, qus illt prottâit , in una aliquttre eum defenderts, & in pluribus deseceris. §uare vel definetandem de uno ifio verbo litem movere, vel reliqua testimonttsconfirma (n). Citons encore un Passage où il nous aprendqu’il n’avoit fuprimé la découverte qu’il avoit faste de-puis la publication de fa Réponse aux dix Raisons deCampian. H examina avec tous les foins possibles autantcTExemplaires qu’il put trouver soit Allemans, soit La-tins, des Ouvrages du Réformateur; & aiant rencontréenfin ce qui concerne Yégiïùiztt siraminea; il en fit part aupublic dans la Préfacé de fa Réponse à un Traité de San-derus. S't Llltherus hoc scripserit, inique ego Campianum

(57) WfiìtàSker,ReíponCad RainoldiRefutatio-nem,

105 , toi.

Luther disoit que f Epitre de St. Jacques est querelleuse, falfi reum peregt-.fi non scripserit ,turpiffimè Lutherum Cam-bouste, seche, Sc de paille, & indigne de l’Esprit Apos- ,piamis infimulavit. Ut yerìtatem iftius reì cognoscerem, intolique. Ce fut l’un des premiers points que l’on agita omnibus exemplaribut, qus comparare potui, tam Germanicisdans la Dispute verbale que Campian eut à soutenir à la quàm Latinis exam'mandis summum induftriam collocavi ;Tour de Londres (;z ). On lui donna les Ouvrages de cum autem nulla verbaejusmodt,sed dtversa potiûs, inveni-Luther qu’il avoit citez: on le somma d’y chercher les rem-, credebam, opt'tmâ impulfus ratione, totum iftud excogi-termes de son Accusation; il chercha, Sc ne trouva que tatum fuisse; itaque falsissmum esse promntìavi. Evenit ver»ceci, affirmant nonnulli Epistolam Jacobi Apostolico spiritu postea,ut in vêtus Germanicum Testamentum à Luthero con-indignam (54). II avoit demandé la permission de faire versum incideremprsfixis ipfius Prsfationibus,in qutbus inve-venir d’Allemagne les Editions que Luther même avoit nì quiddam,quod aliqua ex parte,referret illud quod objeceratdonnées; il avoit protesté qu’il avoit lû dans Luther les Campianus. Cum autem illud legijfem, non rem diffimulavì

paroles en question , & qu’avant lui plusieurs célèbresEcrivains, dont il nomma quelques-uns, avoient accuséLuther de ce même crime. Mais on se moqua de luicomme d’un homme qui cherchoit en Allemagne unAvocat à une cause désespérée (5 5). Whitaker quelquetems après prit la plume contre ce Jésuite, & le traita dementeur, comme on fa vu dans la Remarque précéden-

sed fatebar in Responstone mea ad Gregorium Martinum. inilla quidem Prssatione fcribìt Lutherus, S. Jacobi Epistolamnon poste dignitate certare cum Epìstolis S. Pétri Sc Pauli,sed Epistolam stramineam esse, si cum illis comparetur.<fipuam ejus sententìam non probo; atque in recentioribus edi-ttombus cum omijfa fint illa verba, opiner ipfum poftea Lu-therum hanc suam sententìam improbaffe. Non prosetlo dubi-

te, au premier Passage de Mr. Daillé. Mais il reconut to, qmn squus leélor fatebitur inter hoc,'quod feribit Luthe-ensuite qu’il y avoit quelque chose de véritable dans l’Ac- rus, atque illud, quod ei obficït Campianus discrepantiamcuiation; car voici fa Répliqué a J^ an Duraeus Jésuite ejje. Etemm alïud est ìoqui plané & , aliud uti com-

Ecoffois, qui avoit écrit poui la defense de Campian: paratione. Eutlierus,Campianus, Epiilolam S. Ja~Cum vìâerem accufatutn a Campano Lutherum ,ut ego puta- cobi stramineam vocavit, Lutherus ait prïe Pauli & Pétribam, injuste, licuit mthtsalsum crtmen verbo notare. Itaque Epìstolis stramineam esse (58). II paroit de tout ceci, queJacobi Epistolam este his conîumeïm ? quas Campianus^ com - Mr. Daillé & Mr. Rivet ont ignoré beaucoup de chosesmemorat, à Luthero affeSlam negavi, quia in Lutheri libris touchant cette Controverse. Ils n’ont point su que Whi-nih 'tl taie potui reperire. Tu jam verba ipsa proférs, qus ta- taker se fût rétracté d’une partie de son inscription enmen nec vidi unquam, nec qmsevidijfe diceret, conveni. Ut- faux : ils n’ont point su qu’il eût déterré lui-même lacumque se res habet non magnì refert. Nobis entm Lutheri Préface qui lui aprit f expression hardie de Martin Luther,qusque didla minimeprsstanda^sunt. Sluamquam mihiplane Les Jésuites n’ont point ignoré cela; ils s’en font vantez

(sî) WMr*:

ket,lî.espt)ii<;

ad Raia»<"Refutatio* .nern, f “Z- ■103, i'H-'

suspeflam esse fidem tuam profiteor, ev te aliorum fislis audi-tionibus nimiûm tribuiffie suspicor. Primum enim vidi quan-dam Lutheri Prssationem antiquissimam, editam anno 152.5Wittembergs , in qua Jacobi Epistolam prs Pétri ac PauliEpìstolis stramineam vocat. Sed hoc cum tuis conserendum nonest. Deinde cum alii Pontifiai volunt ostendere Jacobi Episto-lam à Luthero stramineam esse diblam, hanc ipsam Prsfatio-nem . atque hsc verba proférant, de tuis nullam mentionem

mais non pas fans outrer la chose; car ils prétendent qu’ilreconut que toute l’Accusation étoit bien fondée. Citonsf Auteur de la Vie d’Edmond Campian, à f endroit où ilfait l’Histoire de la Conférence qui fut tenue à la Tourde Londres. 1s matutini certaminis or do exitufque fuit, vi-fique hsret 'tci eo Istiores e certamine abscedere, quod Luthe-rum calumnia suo judicio exemissent •• quamquam id quoque, ... , gaudium ut vanum ita non diuturnum fuit : paulo pofl ad mr

inique cum vìdeam in quadam Prssatione hanc quisttionem tants rei omnium ftudiis converfis, incorrupti Lu-ptjolamprt alteris stramineam d'tci, non exifiimo in eaâem theri codices inspeâìi, inque iis inventa ipsa, qus carpferatPrsjatione àa-L?, ez tumidam e/ aridam, ev contentiosam, hominìs Apostats Campianus verba. Et quoniam res apertaC? stramineam, c? spiritu Apostolico indignam nominari. Qua- erat, ipst hsrefis magistri, inter quos Whitakerus fuit , Lutherire dam novam banc editionem tuam video , lai**» malo, insanas illas votes in v^ustis exemplaribus legi palàm faffii

* perso-