01

zoo hooge mate de aandacht hebben getrokken, omdat, indienzij echt zijn, daardoor aan Newton de roem zoude ontnomenworden van de ontdekker geweest te zijn der algemeene wettenvan de zwaartekracht, die ons planetenstelsel beheerschen , komener ook eenige voor, die de strekking hebben, om aan Huygensde eer der ontdekking van den Saturnus-wachter te ontrooven endien aan Galilei toe te kennen. In den eersten door Chasles mede-gedeelden, hiertoe betrekking hebbenden brief, gelijk het heetvan Galilei aan Pascal en gedagteekend den 7den Junij 1641 ,maakt eerstgenoemde gewag van de satellieten van Satumus, alsvan iets dat wel bekend was. Chasles trok toen daaruit hetvolgende besluit: „On voit que Galilei, a qui 1’on devait déja„la découverte des quatre satellites de Jupiter, avait aussi décou-„vert des satellites de Satume, ce qui est resté ignoré , et ce qui„ne diminue point le mérite de la découverte de Huygens, faite„en 1655.”

Het is bekend, dat Galilei gewoon was de twee fragmenten vanden ring, die hij met zijnen gebrekkigen kijker kon waarnemen,„satellieten” ( comités ) te noemen. Indien dit woord ook hier indeze beteekenis gebruikt was, dan zoude deze brief van Galilei,verondersteld zelfs, dat hij echt was, iets dat echter, om eenedadelijk nader te noemen reden, hoogst onwaarschijnlijk is, vanweinig beteekenis zijn. Maar er komen in dienzelfden brief ookbepalingen voor van de massa’s en digthcdon van de zon, vanJupiter, van Saturnus en de aarde, waartoe de kennis der om-loopstijden van do wachters vereischt worden, zoodat er derhalveveel grond bestaat voor het besluit van Chasles, dat Galilei of deonbekende briefschrijver met dien naam twee of meer wachtersvan Satumus bedoeld heeft. Echter schijnt hij zelf, toen hij ditbesluit trok en er bij voegde dat er de verdiensten van Huygensniet door verminderd werden, nog niet bekend geweest te zijnmet den inhoud van eenige andere brieven, door hem in eenevolgende vergadering (van 18 November) voorgelegd, en waaruitniet meer of minder zoude volgen , dan dat niet Huygens , maarGalilei de ontdekker zoude geweest zijn, niet van de satellietenmaar van den satelliet van Saturnus , en dat Huygens dit zeer goedgeweten heeft, ja zelfs een kijker van Galilei zoude gebruikthebben om zijne ontdekking te doen of liever die van Galileite bevestigen.

Een dezer brieven is van Galilei aan Pascal en gedagteekendvan den 2den November 1641. Deze brief, even als de vorige,is in het fransch geschreven. Hij maakt daarin gewag van eennieuw door hem uitgedacht werktuig, waarmede hij zijne laatste