TRACTATUS XVIII.
DE MACHINIS
HYDRAV LICIS
V AM utilk, & jucundus fit futurus hic traßatus , nemo nonvideilcujus nempe partes sunt , aquas & utilitati , fr oblellatiom hominumaccommodare , & in varios usus deducere. Multa pafiim motus aqua as-signantur principia , quibus nempe aqua , iners alioquin & pigra, anima-ur ad motum. Hac autem vulgo quinque recensentur.
Vis attracliva , ad vacuum impediendum, aut fugiendum , qua viaqua , fisa ut ita dicam gravitatis oblita , in sublime attollitur : de hocprincipio , jam fiatis fuse fiuprd diximus. Oflendimus omnes fere effectus , qui paßtm , tali fugstvacui tribuuntur , facile in deris gravitatem , aut vim elafiicam refundi poffe. Si qua ta-men occurrant experimenta , alicujus momenti , qua id aut infirment t aut ftabiltant nondfiimuUbo.
Aliud principium Irit vis expnlfiva corporum , cum enim dtio corpora in eodem locö ejßnon poßmt fi ab alio impellatur aqua , loco cedere cogitur , impetumque & motum concipit.
Tertium efl vis tanfaäiva , aut elaflica , aeris pracipue , neque enim Machinas hydraulicas $ita nunc attingimus , ut de aere , spiralibus nihil dicere audeamus , cum fint materia om*nino connexa , & qua vix ab invicem separari, aut sejungi poßmt.
Quartum erit aqua naturalis gavitas , vi cujus , dum in inferiorem locum magna vi, & con-cepto impetu descendit, rursus resilit , iri auras attollitur.
Quintum denique erit vis externa animalium, ventorum , qua aqtia alioquin torpent'irisublime attollitur. Has machinas traßorias appellabimus , ad quod genus revocabimus eas omnesqua vim aqua decidentis, & m praceps ruentis agnoscunt.
m
SS53SS5SSSüfiS8SSS55SBSe6GS«.SS5SS5-SSS3SSeaBSPROPOSITIO I.
Theorema*
'AttraBlo seu aeris gragitatio.
Quia innumera: vulgo proferuntur Machinaehydraulicae,in specie quidem diversae , re ipsa ve-x , 0 ’ a , lu hmUes , aut eaedem : ideo in suas classesdistribuendas censui, & ad sua principia revo-candas , ita ut a simplicioribus incipiendo, ad dif-ficiliores sensim progrediamur. Primum ergo sitprincipium jam supri explicatum, syphon inver-
sus ABC > ita m pats BC longior sit parte A B.Ostendimus stiperi&s, vel aquam BC attrahereaquam AB , vel aerem incumbentem vasi A, at-
Tom. III,
tollere aquam AB , eo quod aqua BC impediasgravitationem ejusdem aeris in aquam AB. Po-namus enim aeris gravitationem aequalem dicgravitationi ; 2 pedum aqua: , 8 c aquaria A Besse aequalem 20 pedibus , aer gravitans in A su-perat gravitationem AB , gravitatione x 2 pedunsiSit B C viginti duorum pedum, gravitatio aerisin C , superat gravitatem aqua: BC tantum gra->vitatione pedum decem. Cum ergo aqua BA Le-viter in A , eamque aer superet gravitanonfc12 pedum, & aqua BC graviter m C , eam-que aer superet tantum gravitatione pedum 10*ideoque quantum potest sustentat aquam BC , Lcei medii gravitat in aquam AB , sed gravitate 10pedum. Cum ergo aqua A B in le habeat gra*vitatem pedum 2.0. qua deorium impellitur , im«pellatur item deorsum ab aere gravitante in C 3sed impellatur vi gravitationis ut 10, deorsum fe-retur aqua AB, gravitatione ut triginta : sed fur-sum impellitur vi gravitationis aeris gravitantisin A ut 3 z- Ergo adhuc sursum attolletur aqua zquandiu nempe aqua in BCssuperabit longitudineaquam AB. Ostendimus enim in tubis communi-cantibus , solam longitudinem attendendam essejjnihil conferente tubicrassitie, e& quod aqua sitin minori mota dum tubus est majoris 4 iamefrb