\

146 Ds Machinis Hydraulicis.

Alii idem explicant per attractionem ; voluntenim dum instat vacuum, produci in corporibuscontigui« unionem. Quare cum sit contiguitas in-ter aquam AB & BC , & BC prxvaleat, sitqueaut gtavior, aut saltem majoris momenti; fecumtrahet aquam A B. >

Ista machina etiam si simplex, ita varie defor-matur , ut eam agnoscere sit nonnunquam dif-ficile.

Et primo quidem syphon quem vocant diabe-ten, eodem nititur principio. Sit enim tubus AB

CsflB

fundo vasis afferruminatus in A , illudque trän In-grediens usque in D. Circa illum sit alius tubuspaulo major, eumque ambiens,habens foramen inA; conpavitas majoris tubi qux restat inter mi-norem & ejus latera, habet vicem unius bra-chii, tubus vero interior BAD vices gerit alteriusbrachii. Quare si plenus sit uterque tubus aqua;cum tubus BAD sit k>ngior,aqua fluet. Unde He-ro docet modum quo fiat vas , in quo si aquamusque ad aliquam altitudinem infundas, eam con-tinebit ; si vero ulterius pergas, totam profundet.Nam si aquam sensim in vas AE infundas , dumassurget in vase, sensim etiam augebitur in ca-vitate tubi ambientis aere incluso abeunte pertubum ABD : dum vero aqua pervenerit ad orifi-cium interioris tubi,prxcipitabitur , ut in sypho-ne inverso diximus.

Usus item syphonis inversi optimus est adevacuandum vas aliquod aequabiliter : si enim li-gneae tabulae in vase penultimae figurae positae,& aquis innatanti, syphonem inversum inseras,cujus os aqua: immergatur ad unum aut alterumdigitum ; simul cum aqua imminuta descendettabula, simul que syphon, atque adeo tantumdemsemper in aqua immergetur , & tantumdem sem-per aquae , per syphonem effluet. Quae metho-dus aptiflima est horologiis,hydraulicis de quibusinferius.

PROPOSITIO II.

Theorema.

Syphon inversm varie interruptus.

Ut k facilioribus sensim ad difficiliora pro-grediamur , ostendendum est, aquam per attra-

ctionem ascendere, etiam si aliquod aliud corpusmediet. Sit ergo syphon inversus FGHI, sitque

aqua FG,HI,spatium autem GH sit plenum aere.Dico si crus HI longius sit crure FG, fore ucaqua adhuc ascendat, etiamsi sit interruptio.

Demonstratio. Si detur in rerum natura illaunio inter corpora contigua quotiescumque in-stat periculum vacui , in tali casu dabitur uniointer aquam HI. &c aerem GH ; item inter aeremGH & aquam FG, &c quia momentum 'aquae HImajus est momento aquae GF ; aqua H 1 debettrahere aerem , & aer aquam G F. In tali tamencasu nunquam descendet aer , nam ubi aqua ex-cesserit orificium G , cum sit aere gravior, infe-riorem locum petet , & semper occupabit orifi-cium H.

Si vero nullä admissä tali Arione , ad aerisgravitatem velimus recurrere; probabo ut prius,aquam GF, cujus momentum minus est momen-to aquae HI, non tam resistere gravitanti aeri,quäm resistit aqua HI, atque adeo aquam GFimpelli sursum ab aere circumstante , modo ta-men crus G F non superet alcitudidem pedum3 3 > alioquin aer aquam ad ascensum cogere nonpoterit.

MMWMZZMWMWWMWWSAWMMWSJ

PROPOSITIO III.

Problema.

Sdientem in vitreo vase exhibere, qua scaturlginüaltitudinem speret.

Fiat vas metallicum AB, cui imponatur vi-treus cylindrus , ita exacte vasi ferruminatus, utomnis aeri externo intercludatur aditus. Sit au-tem vas illud instructum tubo CD , ejus fundumpervadente , & in apicem desinente , hic tubusaquae immergatur. Sit & alius tubus EF , paulolongior tubo CD, vas AB habeat aquam,ad duosaut tres digitos , quae inseratur per verticellumG, sit & alia clavicula H in rubo EF. Clausa er-go clavicula G , aperiatur clavicula H , tunc (persuperiorem ) aqua ascendet per tubum CD, imroosi tubus EF multö longior sit tubo CD , magno

impetu feretur aqua , videbiturque saliens in viatro,unius aut alterius pedis; perdurabitque quanj-diu in vase K non deficiet aqua.

Demonstratio nulla alia requiritur , quam quxsupra pro interrupto syphone allata est.

Moneo tamen duo; nempe ne laxior sit tubusEF, tunc enim fieri poterit, ut aqua ejus capaci-tatem totam non impleat, sed admittatur aer,quisi ascendat, totum negotium interturbabit, flu-xumque

i