I 9 Z
volumiis possumus artìficialiter componete ìgnem comburentem exsale petrae 3 et aliis ; e poi soggiunge: Narri soni velut tonitruset coruscationes possunt fieri in aere , imo majore horrore quamillae quae fiunt per naturami nam modica materia adaptata sàli-ce t ad quantìtatem unius pollicis sonum facit horribilem , et coru-scationem vehementem, et hoc fit multis rnodis, quìbus civitas saut exercitus destruatur , ad modum artificii Gedeonis , qui etc.Più chiaramente ne parla nel suo Opus majus : Quaedam veroauditum perturbant in tantum quod si subito de nocte et artificiosufficienti fìerent , nec posset civitas nec exercitus sustinere. Nul-lus tonitrus fragore posset talibus comparari . ... et experimentumkujus rei capimus ex hoc ludicro puerili, quod fit in multis mun-di par db us, sàlice t ut instrumento facto ad quandtatem pollicishumani ex violentila illius salii, quod sai petrae vocatur, tamhorribilis sonus nasàtur in ruptura tam modicae rei, scilicet mo-dici pergameni, quod fortis tonitrui sendatur excedere rugitum, etcoruscadonem maximam sui luminis iubar excedit . In questa ma-niera vaga ancor ed indeterminata s’esprime Bacone, mentreMarco discende alle più minute particolarità, e ne parla sìesattamente, che meglio non farebbe il più perito artefice ditali fuochi : Secundus modus ( dice J ìgnis volatilis hoc modo con—ficitur: Recip. lib. I sulphuris vivi , lib. z carbonis salicis, salispetrosi 6 lìbras, quae tria subdlissime terantur in lapide marmo-reo $ postea pulvis ad libitum in tunica reponatur volatili , vel to-ni t rum fadente. Nota quod tunica ad volandum debet esse graci-lis et longa , et praedicto pulvere opdme conculcato repleta ; tu-nica vel tonitrum faciens debet esse brevìs , grossa , et praediaopulvere semipiena, et ab utraque parte filo fortissimo bene ligata.Or io domando: se un autore, che fa sì particolareggiata de-scrizione della polvere e de’fuochi, dovrà stimarsi di moltorimota antichità, e se confrontando i passi di Bacone con