17

3. Vorbemerkungen-

und einen von Cartesius schon behandelten Gegenstand , aber aus-führlicher und eingehender, zu erörtern versuchte. Vielleicht sogardarf man, ohne befürchten zu müssen, zu weit zu gehen, sagen,dass Tschirnhaus sich den Cartesius, wie es wohl zu geschehen pflegtauch in anderen Dingen, als der Philosophie, zum Voibildo gewählthabe. Wenigstens finden wir in seiner Mcdicum ^ menüsfliessende, gefällige Darstellung, die wir in den Werken des Cartesius

posset (si recte memini) in veritatis inquisitione progredi ac magnns Philosophus,

. plura his non absimilia, quae admodum mirabar et utique inexspectata^ibi erant. Sed Linguae vocabulum mild obfuit, ut haec non perciperem, seddu.m in demon8trationibus concinnandis admodum occupatus essem ac deiectarer1110 ipsum ex calculo Algebraico tanta facilitatc illas posse clicere, ad quas exeogi-tandas legendo mathematica Scripta divinum ingenium habuisse* existimaram,observavi quod revera eadem res ut utrobique peragatur cadcm ccrtitudine nisiquod Algebra hacc expeditius exsequatur, atque adeo nullam aliam differontiamesse quam si quis duabus diversis linguis cadem loquatur; liic subito refioxi ad eaquae invencram in modo indicata cpistola, ct haecce applicans vidi omnia perfecteconsentire. Hinc existimabam, me verum sensum Cartesii pcrccpissc, adeoquein mea sententia confirmatior factus auctoritate tanti Philosophi multas quidempostbac, sed frustra vobis cogitationcs, adeoque quo mihi viam sterilerem ad illuduequirendum, mihi firmiter proposui Algebram ex professo excolere, quia nimirumjam tale quid habebamus ut sic bene iis perpensis, simul addiscerem applicationem«jusdem ad omnia. Hinc Algebram primo ex variis authoribus in unum corpuscoll C gi } ut sic omnia quae dispersa erant praecipua inventa, simul contcmplandiiacüior occasio esset, quo deindo breve compcndium adornari ct alia multa i>eregiJhibus recensendis hic supersedeo. .Heinde cum in cognitionem pervenissem. l * Spinosae, Hn. Schullerum rogavi ut ab ipso inquirerct in veram methodumuivestigandi veritatem (quia tune temporis domuxa eram ex Hollandia reversus),sed mihi in responsione retulit, quod ipsius praecipua cura fucrit, ideam veramab omnibus aliis ideis falsa, ficta et dubia distinguere, ct hinc so incrcdibilemfacilitatem in progressu veritatis acquirendae ostendisse; cum demum in Hollandiamreversus, ipsüm accessi et post varia, quoque ostensa Cartesii epistola, quid deüla sentiret, rogabam sed ille videndo respondebat, credisne, _mi Amice, omnia^uae Cartesius dixit vera esse? dixi: non; bene dum replicavit, res itaque haecaobis non magnam sollicitudinem causabit, et sic alia uti solebat. Attamen fateorvix ptobabile videbatur, quod Cartesius Lacccc, si non eorum solide persua-8 V 8 fuisset, ad Merscnnum scripsisset, cum sciebat tune literas suas a multisVisum iri, quapropter bisce non dimovebar a mea opimone. Hane Lpistolam Tibipostea quoque, ut probe noris, monstravi et varia de bisce rebus collocutisumus, sed quantum jam recordor, in eo semper se terminabat discursus, quodviderem To methodum hanc ad omnia, quae in Mundo sunt, extendere”.

. Die Stelle in den Schriften der Cartesius, auf welche sich hiev Tschirnhausbezieht, findet sich in: „Renati Descartes epistolae, Partim ab Auctore Latinosermone conscriptae, partim ex Gallico translatae. In quibus omnia generis quae-stiones Philosophicae tractantur, & explicantur jdurimae difficultates quae in reli-fiuis ejus operibus occurrunt. Pars prima. Amstelodami. Ex Typographia"laviana, MDCLXXXU. Sumptibus Societatis”. Hier findet sich pag. 353 einprief mit der Ueberschrift: ,,Epistola CXI. Ad. R. P, Mersennum. He inventionebngnae univcrsalis. He Musica, & de cclcritate motus”, in welchem pag. 356die betreffenden Worte enthalten sind: „Existimo autem possibilcm esse hancÜngnam, & reperiri posse scientiam cam ex qua illa pendet; cujus certc bene-ficio rusticus quispiam de rerum veritate posset melius judicare, quam jam Philo -sophus aliquis. Sed ne speres tc unquam visurum illam in usu; id magnas inorbe mutationes supponit, cssetquo neecsse totum orbem in terrcstrem Paradisumtonverti, quod sanc in fabulis tantum locum habeat”.

Weissenborn: Ehrenfried Walther von Tschirnhaus.

2