552
T h e ilb ar.keinen T. daran nihil ex illa re ad me per-tinet. d) T. nehmen an Etwas, «) eigtl.participem ob. socium esse (societatem ha-bere) rei alicujus. Jmd. T. nehmen lassenvocare aliquem in partem ob. societatemrei alicujus; communicare rem cum aliquo,impertire alicui aliquid, an einer Berath-schlagung admittere aliquem ad consilium.
— dabei sein Interesse (convivio), ß) un-eigtl. — Mitgefühl haben, an Jmds Glück ob.Unglück communem habere (ducere, existi-mare) lortunam secundam ob. adversamalicujus; moveri fortuna alicujus; laetarirebus secundis, commoveri calamitate ali-cujus ; keinen T. nehmen aliena a se (nihilad se pertinere) putare- quae aliis accidant,e) zu T. werben contingere, obtingere,evenire (alicui), f) abverbialifch: «) z um T.ex parte, partim, zum größten T. maximampartem, ß) theils — theils, eines T. —andere» T. partim — partim, et — et; aut
— aut; vel — vel. y) großen Theils ma-gnam partem, magna ex parte, größten T.maximam partem.
Theilbar, adj. dividuus (vonKorPern);qui dividi potest.
Theilbarkeit, die, nach Borb. I. I. A.
Theilchen, baS, particula.
Theilen, transit. 1) überhaupt dividere(Galliam in tres partes); in verhältnißniäßigeTheile partiri; — austheilen distribuere;
— eintheilen describere (regelmäßig anord-nend, terram in regiones, annum in duode-cim menses). 2) Jnsbes. A) refl., sich t. di-vidi ; der Fluß theilt sieb in zwei Arme Hu-men in duas partes dividitur ob. finditur.irop-, in Hinsicht der Meinungen discedere(in zwei Parteien sich t. in duas partes); sichin entgegengesetzte Meinungen t. in contrariassententias distrahi; die Meinungen sind ge-theilt sententiae variantur ob. in diversumtendunt (magna est inter eos contentio).B) mit Präpositionen: a) mit Jmb. t par-tiri (aliquid cum aliquo, provincias interse), communicare (gemeinschaftlich machenaliquid cuin aliquo), sociare (aliquid cumaliquo Jmb. als Genossen annehmen); vocarealiquem in societatem ob. partem rei ali-cujus, aliquem sibi socium adjungere (einAmt, ein Geschäft mit Jmb. t.). ich werbe dasSchicksal mit dir t. in eadein fortuna ero,eundem casum subibo atque tu; Glück unbUnglück mit Jmb. t. nullum nec bonum necmalum ab altero segregatum habere; seineRechte und Freiheiten mit Jmb. t. in paremjuris libertatisque condicionem aliquem re-cipere ; er theilt jedes Schicksal mit mir eumhabeo omnium fortunarum socium partici-pemque; das Schicksal des Krieges mit denÜebrigen t. communem cum reliquis belli
T h e i l w e i s e.
casum sustinere, b) unter Mehrere t. par-tiri ob. dividere aliquid pluribus, unter sichinter se dividere ob. dispertiri, c) — tren-nen dividere, separare, disjungere (aliquid).
Theilen, das, -ung, die, divisio; par-titio; — Vertheilung distributio.
Theilhaber, der, siehe Theilhaftig, Theil-nehiner.
Theilhaft, siehe Theilhaftig, Theilbar.
Theilhaftig, adj. particeps (rei ali-cujus); consors (gleiches Loos habend), socius(der sich mit einem Andern verbunden hat),rei alicujus; eines Verbrechens u. bergt, affi-nis (culpae). Jmd. einer Sache t. machenparticipem facere aliquem rei alicujus,communicare (aliquid cum aliquo), imper-tiri (alicui aliquid), einer Sache t. werbenparticipem fieri rei alicujus, potiri re ali-qua.
Theilhaftigkeit, bie, societas; sonstnach Vorb. I. 1. A.
Theilhaftinachung, die. communicatio(mit dem genit, der Sache) ; sonst nach Vorb.I. 1. B. D. E.
Theilnahme, die, I) eigtl. societas(rei alicujus an Etwas); communio. 2) un-eigtl. — Sorge cura (salutis communis fürdas allgemeine Beste), — Schmerz dolor, —Mitleid misericordia, commiseratio, — Mit-gefühl überhaupt humanitas, mit wahrer T.cum intimo animi sensu. Jmd. feine T.schenken, T. für Jmd. haben eum aliquo gau-dere ob. dolere, gaudere rebus secundis,dolerc rebus adversis alicujus; seine T. anden Tag legen gaudium ob. dolorem suumsignificare, bei Jmds Unglück miserias ali-cujus non a se alienas arbitrari.
Theilnehmen, das, siehe Theilnahme.
Theilnehmenb, I. adj. 1) eigtl., sieheTheilhaftig. 2) mitfühlend, qui gaudio veldolore alius movetur, qui et gaudii et do-loris alicui socium se praebet; allgemeinerhumanus, qui nihil humani a se alienumhabet; insbef. — mitleidig misericors, einsehr t. Freund amicus amantissimus, omniamea ad se pertinere putans, allgemeiner si-dus, intimus, t. Rede oratio humanitatisob. amoris plena. — II. adv. humane; ani-mo rebus secundis ob. adversis alius com-moto; cum misericordia.
Theilnehmer, der, socius (rei alicu-jus); auch particeps, consors, affinis, sieheTheilhastig. bie Sache gewinnt T. animi
conciliantur illi rei.
Theilnehmerinn, die, socia (rei ali-cujus).
Theils, siehe Theil 2. s. ß.
Theilung, die, siehe Theilen, das.
Theilweise, adv. per partes; exparte(zum Theil); carptim (stückweise).