113

T. Livii Lib, III. Cap. 17. 18.

neti Sabinorum id consilium esset, timere: et, quum tan-tum in urbe hostium esset, mot Sabinae Etruscaeque le-giones ex composito adessent; tum aeterni hostes Volsciet Aequi, non ad populandos, ut ante, fines, sed ad ur-

2 bem, ut ex parte captam, venirent. Multi et varii timo-res. Inter ceteros eminebat terror servilis, ne suus cui-que domi hostis esset: cui nec credere, nec, non cre-dendo, ne infestior fieret, fidem abrogare, satis erat tu-tum. Vixque concordia sisti videbatur posse: tantum su-perantibus aliis ac mergentibus malis, nemo tribunos autplebem timebat: mansuetum id malum, et per aliorumquietem malorum semper exoriens, tumque esse peregrino

3 terrore sopitum videbatur. At id prope unum maximeinclinatis rebus incubuit: tantus enim tribunos furor te-nuit, ut non bellum, sed vanam imaginem belli, ad aver-tendos ab legis cura plebis animos, Capitolium insedissecontenderent: patriciorum hospites clientesque, si perlatalege frustra tumultuatos esse se sentiant, majore, quam

4 venerint, silentio abituros. Concilium inde legi perfe-rendae habere, avocato populo ab armis. Senatum inte-rim consules habent, alio se majore ab tribunis metuostendente , quam quem nocturnus hostis intulerat.

XVII. Postquam arma poni, et discedere homines abstationibus nunciatuin est, P. Valerius, collega senatumretinente, se ex curia proripit, inde in templum ad tribu-nos venit: Quid hoc rei est, inquit, tribuni ? Ap. Herdoniiductu et auspicio rempublicam eversuri estis ? Tam. felixvobis corrumpendis fuit, qui servitia vestra non commovitauctor ? Quum hostes supra caput sint, discedi ab armis,

2 legesque ferri placetl Inde ad multitudinem oratione versa:Si vos urbis, Quirites, si vestri nulla cura tangit ; at vosveremini deos vestros ab hostibus captos. Jupiter optimusmaximus , Juno regina, et Minerva, alii dii deaeque obsi-dentur. Castra servorum publicos vestros penates tenent.Haec vobis forma sanae civitatis videtur? Tantum hostiumnon solum intra muros est, sed in arce supra forum curi-amque-. comitia interim in foro sunt: senatus in curia est:velut quum otium superat , senator sententiam dicit: alii

3 Quirites suffragium ineunt. Non , quicquid Patrum plebis-que est, consules, tribunos , deos, hominesque omnes arma-tos opem ferre , in Capitolium currere, liberare ac pacareaugustissimam illam domum Jovis optimi maximi decuit ?Romule pater, tu mentem tuam , qua quondam arcem, abhis iisdem Sabinis auro captam, recepisti, da stirpi tuae.Jube hanc ingredi viam, quam tu dux, quam tuus ingres-sus exercitus est. Primus, en, ego consul, quantum mor-

4 talis deum possum , te ac tua vestigia sequar. Ultimumorationis fuit, Se arma capere, vocare omnes Quirites adarma. Si quis impediat , jam se consularis imperii , jam.

tribu-