A. U. C . 3 io. A. C. 444.

i55

gatis Romanis a Fidenatibus occisis, quoniam ob rempubli-cam occubuerant, statuae in Rostris positae sunt. CossusCornelius tribunus militum, occiso Tolumnio rege Vejentium,opima spolia secunda retulit. Mam. Aemilius dictator, cen-surae honore, qui antea per quinquennium gerebatur, anniet sex mensium spatio finito, ob eam rem a censoribus nota-tus est. Fidenae in potestatem redactae, eoque coloni missisunt: quibus occisis, Fidenates, quum defecissent, a Mam. Ae-milio dictatore victi sunt, et Fidenae captae. Conjuratioservorum oppressa est. Postumius, tribunus militum, proptercrudelitatem ab exercitu occisus est. Stipendium ex aerariotum primum militibus datum est. Res praeterea gestas ad-versus Volscos, et Fidenates, et Faliscos, continet.

I. Hos secuti M. Genucius et C. Curtius consules. Fuitannus domi forisque infestus. Nam anni principio et deconnubio Patrum et plebis C. Canulejus tribunus plebisrogationem promulgavit; qua contaminari sanguinem suumPatres, confundique jura gentium rebantur: et mentio,primo sensim illata a tribunis, ut alterum ex plebe consu-lem liceret fieri, eo processit deinde, ut rogationem no-vem tribuni promulgarent, ut populo potestas esset, seu deplebe, seu de Patribus vellet, consules faciendi. Id vero si 3fieret, non vulgari modo cum infimis, sed prorsus auferria primoribus ad plebem, summum imperium credebant.Laeti ergo audiere Patres, Ardeatium populum ob injuriamagri abjudicati descisse, et Vejentes depopulatos extremaagri Romani, et Volscos Aequosque ab communitam Ver-ruginem fremere. Adeo vel infelix bellum ignominiosaepaci praeferebant. His itaque in majus etiam acceptis, ut 3inter strepitum tot bellorum conticescerent actiones tri-buniciae, delectus haberi, bellum armaque vi summa ap-parari jubent; si quo intentius possit, quam T. Ouinctioconsule apparatum sit. Tum C. Canulejus, pauca in se-natu vociferatus, Nequicquam territando consules avertereplebem a cura novarum legum: nunquam eos se vivo de-lectum habituros, antequam ea, quae promulgata ab se colle-gisque essent, plebes scivisset, confestim ad concionem ad-vocavit.

II. Eodem tempore et consules senatum in tribunum,et tribunus populum in consules incitabat. Negabant con-sules , Jam ultra ferri posse furores tribunicios. Ventumjam ad finem esse: domi plus belli concitari, quam foris. Idadeo non plebis, quam Patrum i neque tribunorum magis,quam consulum, culpa accidere. Cujus rei praemium sit in 3civitate, eam maximis semper auctibus crescere: sic pace bo-nos, sic bello fieri. Maximum Romae praemium seditionum