264

T. Livii Lib. VI. Cap, 26 — 27.

6 socium , quam unius prudentiae, dedi. Camillus in utraquevestra fortuna suam gloriam videt: ego, ni restituiturpugna, (quod miserrimum est) fortunam cum omnibus, infa-miam solus sentiam. Optimum visum est in fluctuantemaciem, tradi equos, et pedestri pugna invadere hostem.Eunt insignes armis animisque, qua premi parte maximepeditum copias vident. Nihil, neque apud duces, neque

7 apud milites, remittitur a summo certamine animi. Sen-sit ergo eventus virtutis enisae opem: et Volsci, qua my.do simulato metu cesserant, ea in veram fugam effusi,magna pars et in ipso certamine, et post in fuga caesi:ceteri in castris, quae capta eodem impetu sunt, plurestamen capti, quam occisi.

XXV. Ubi in recensendis captivis quum Tusculanialiquot noscitarentur, secreti ab aliis ad tribunos addu-cuntur , percunctantibusque fassi, publico consilio se mili-tasse. Cujus tam vicini belli metu Camillus motus, ex-templo se Romam captivos ducturum , ait, ne Patres ignarisint , Tusculanos ab societate descisse: castris exercituique

2 interim, si videatur, praesit collega. Documento unus diesfuerat, ne sua consilia melioribus praeferret. Nec tamenaut ipsi, aut in exercitn cuiquam satis placato animo Ca-millus laturus culpam ejus videbatur, qua data in tampraecipitem casum respublica esset; et quum in exercitn,tum Romae constans omnium fama erat, quum varia for-tuna in Volscis gesta res esset, adversae pugnae fugaequein L. Furio culpam, secundae decus omne penes M. Fu-

3 rium esse. Introductis in senatum captivis, quum bellopersequendos Tusculanos Patres censuissent, Camilloqueid bellum mandassent; adjutorem sibi ad eam rem unumpetit: permissoque, ut ex collegis optaret, quem vellet,contra spem omnium L. Furium optavit. Qua moderationeanimi quum collegae levavit infamiam , tum sibi gloriam

4. ingentem peperit. Nec fuit cum Tusculanis bellum: paceconstanti vim Romanam arcuerunt, quam armis non po-terant. Intrantibus fines Romanis, non demigratum expropinquis itineris locis, non cultus agrorum intermissus:patentibus portis urbis, togati obviam frequentes impera-toribus processere: commeatus exercitui comiter in castra

g ex urbe et ex agris devehitur. Camillus, castris ante por-tas positis, eademne forma pacis, quae in agris ostentare-tur, etiam intra moenia esset, scire cupiens, ingressusurbem, ubi patentes januas, et tabernis apertis propositaomnia in medio vidit, intenlosque opifices suo quemqueoperi, et ludos literarum strepere discentium vocibus, acrepletas semitas, inter vulgus aliud, puerorum et mulie-rum huc atque illuc euntium, qua quemque suorum usuumcausae ferrent, nihil usquam, non pavidis mqdo, sed nemirantibus quidem simile, circumspiciebat omnia, inqui-