318

T. Livii Lib. VIII. Cap. 3.4.

urbis hostiam potiundae. Tnm ab Sidicinis deditio prius slad Romanos coepta fieri est: dein, postquam Patres ut se. nram eam ultimaque tandem necessitate expressam asperna- tibantur, ad Latinos jam sua sponte in arma motos facta ! n

4 est. Ne Campani quidem (adeo injuriae Samnitium, quam hbeneficii Romanorum, memoria praesentior erat) his se Sarmis abstinuere. Ex his tot populis unus ingens exerci. Itus, duce Latino fines Samnitium ingressus, plus popula. 1 ctionibns quam proeliis cladium fecit. Et, quanquam su- | nperiores certaminibus Latini erant, haud inviti, ne sae- , gpius dimicandum foret, agro hostium excessere. Id spa- j

5 tium Samnitibus datum est Romam legatos mittendi, yui 6

quum adissent senatum, conquesti eadem se foederatos cpati, quae hostes essent passi, precibus infimis petiere, utsatis ducerent Romani victoriam, quam Samnitibus ex Cam- 1

pano Sidicinoque hoste eripuissent : ne vinci etiam se ab {ignavissimis populis sinerent . Latinos Campanosque, si sub tditione populi Romani essent, pro imperio arcerent Samniti j

6 agro; sin imperium abnuerent, armis coercerent. Adversus jhaec responsum anceps datum, quia fateri pigebat, in ,potestate sua Latinos jam non esse, timebantque, ne ar. jgnendo abalienarent: Campanorum aliam conditionem esse, 1 jqui non foedere, sed per deditionem , in fidem venissent:itaque Campanos , seu velint, seu nolint, quieturos. In foe-dere Latino nihil esse , quo bellare, cum quibus ipsi velint,prohibeantur.

III. Ouod responsum sicut dubios Samnites, quidnamfacturum Romanum censerent, dimisit, ita Campanos metaabalienavit} Latinos, velut nihil jam non concedentibusRomanis, ferociores fecit. Itaque, per speciem adversusSamnites belli parandi crebra concilia indicentes, omnibusconsultationibus inter se principes occulte Romanum co-

2 quebant bellum. Huic quoque adversus servatores suosbello Campanus aderat. Sed quanquam omnia de indu<stria celabantur, priusque, quam moverentur Romani, tolliab tergo Samnitem hostem volebant; tamen per quosdam,privatis hospitiis necessitudinibusque conjunctos, indicia

3 conjurationis ejus Romam emanarunt. Jussisque ante tem-pus consulibus abdicare se magistratu, quo maturius noviconsules adversus tantam molem belli crearentur, religioincessit, ab eis, quorum imminutum imperium esset, co- ;mitia haberi. Itaque interregnum initum. Duo interregesfuerunt, M. Valerius ac M. Fabius. Creati consules, T.

4 Manlius Torquatus tertium, P. Decius Mus. Eo annoAlexandrum, Epiri regem, in Italiam classem appulisseconstat. Ouod bellum, si prima satis prospera fuissent,haud dubie ad Romanos pervenisset. Eadem aetas rerumMagni Alexandri est; quem, sorore hujus ortum, in aliotractu orbis, invictum bellis juvenem, fortuna morbo ex-