327

A. U. C. 4 i 5 —416. A. C. 33 g— 338 .

manu Itaque , si videatur eis, se, ex Latinis et ex Volscispopulis juventute propere excita rediturum infesto exercituCapuam esse; Romanosque, nihil tum minus quam proeliumexspectantes, necopinato adventu perculsurum. Fallacibus 5literis circa Latium nomenque Volscum missis, quia, quinon interfuerant pugnae, ad credendum temere facilioreserant, tumultuarius undique exercitus raptim conscriptnsconvenit. Huic agmini Torquatus consul ad Trifanum(inter Sinuessam Minturnasque is locus est) occurrit.Prius, quam castris locus caperetur, sarcinis utrinque inacervum conjectis, pugnatum debellatumque est. Adeo 6enim accisae res sunt, ut consuli, victorem exercitum addepopulandos agros eorum ducenti, dederent se omnesLatini, deditionemque eam Campani sequerentur. LatiuniCapuaque agro multati. Latinus ager, Privernati additoagro, et Falernus, qui populi Campani fuerat, usque adVulturnum flumen, plebi Romanae dividitur. Bina in La- 7tino jugera, ita ut dodrantem ex Privernati complerent,data; terna in Falerno, quadrantibus etiam pro longinqui-tate adjectis. Extra poenam fuere Latinorum LaurentesCampanorumque equites, quia non desciverant. Cum Lau-rentibus renovari foedus jussum: renovaturque ex eo quo-tannis post diem decimum Latinarum. Equitibus Campa- 8nis civitas data: monumentoque ut esset, aeneam tabulamin aede Castoris Romae fixerunt. Vectigal quoque eisCampanus populus jussus pendere in singulos quotannis(fuere autem mille ex sexcenti) denarios nummos quadrin-genos quinquagenos.

XII. Ita bello gesto, praemiis poenaque pro cujusquemerito persolutis, T. Manlius Romam rediit: cui venientiseniores - tantum obviam exisse constat; juventutem, ettunc, et omni vita deinde, aversatam eum exsecratamqne.Antiates in agrum Ostiensem, Ardeatem, Solonium incur-siones fecerunt. Manlius consul, quia ipse per valetudi- 2nem id bellum exsequi nequierat, dictatorem I,. PapiriumCrassum, qui tum forte erat praetor, dixit: ab eo magi-ster equitum L. Papirius Cursor dictus. Nihil memora-bile adversus Antiates ab dictatore gestum est, quum ali-quot menses stativa in agro Antiati habuisset. Anno in- 3signi victoria de tot ac tam potentibus populis, ad hocconsulum alterius nobili morte, alterius sicut truci, itaclaro ad memoriam, imperio, successere consules Ti. Aemi-lius Mamercinns et Q. Publilius Philo ; neque in similemmateriam rerum, et ipsi aut suarum rerum, aut partiumin republica magis, quam patriae, memores. Latinos, obiram agri amissi rebellantes, in campis Fenectanis fude-runt, castrisque exuerunt. Ibi Publilio, cujus ductu auspi- 4cioque res gestae erant, in deditionem accipiente Latinospopulos, quorum ibi juventus caesa erat, Aemilius ad Pe-