A. U. C, 433. A. C . 321 .

355

bellum differre: tertium nullum consilium esse. Ouum fili- 7us aliique principes percunctando exsequerentur, Quid simedia via consilii caperetur ; ut et dimitterentur incolumes,ct leges iis jure belli victis imponerentur ? Ista quidem sen-tentia, inquit, ea est, quae neque amicos parat, neque ini-micos tollit. Servate modo, quos ignominia irritaveritis. 8Ea est Romana gens, quae victa quiescere nesciat. Vivetsemper in pectoribus illorum, quicquid istuc praesens neces-sitas inusserit-, neque eos ante multiplices poenas expetitasa vobis quiescere sinet.

IV. Neutra sententia accepta. Herennius domum ecastris est avectus. Et in castris Romanis quum frustramulti conatus ad erumpendum capti essent, et jam omniumrerum inopia esset; victi necessitate legatos mittunt, quiprimum pacem aequam peterent: si pacem non impetra-rent, uti provocarent ad pugnam. Tum Pontius, debella- 2tum esse, respondit: et, quoniam ne victi quidem ac captifortunam fateri scirent, inermes cum singulis vestimentissub jugum missurum: alias conditiones pacis aequas victisac victoribus fore; si agro Samnitium decederetur, coloniaeabducerentur, suis deinde legibus Romanum ac Samnitemaequo foedere victurum. His conditionibus paratum se esse 3foedus cum consulibus ferire : si quid eorum displiceat, le-gatos redire ad se vetuit. Haec quum legatio renunciare-tur, tantus gemitus omnium subito exortus est, tantaquemaestitia incessit, ut non gravius accepturi viderentur, sinunciaretur, omnibus eo loco mortem oppetendam esse.Quum diu silentium fuisset, nec consules aut pro foedere 4tam turpi, aut contra foedus tam necessarium hiscerepossent; tum L. Lentulus, qui tum princeps legatorumvirtute atque honoribus erat, Patrem meum, inquit, consu-les, saepe audivi memorantem, se in Capitolio unum nonfuisse auctorem senatui redimendae auro a Gallis civitatis,quando nec fossa valloque ab ignavissimo ad opera ac mu-niendum hoste clausi essent; et erumpere si non sine peri-culo magno, tamen sine certa pernicie possent. Quodsi, ut gillis decurrere ex Capitolio armatis in hostem licuit, (quosaepe modo obsessi in obsidentes eruperunt) ita nobis aequoaut iniquo loco dimicandi tantummodo cum hoste copia es-set ; non mihi paterni animi indoles in consilio dando dees -set. Equidem mortem pro patria praeclaram esse fateor :et me vel devovere pro populo Romano legionibus que, vel inmedios me immittere hostes paratus sum. Sed hic patriam gvideo, hic quicquid Romanarum legionum est: quae, nisipro se ipsis ad mortem ruere volunt, quid habent, quodmorte sua servent ? Tecta urbis, dicat aliquis, et moenia, eteam turbam, a qua urbs incolitur. Imo, hercule, produn-tur ea omnia, deleto hoc exercitu, non servantur. Quis qenim ea tuebitur ? Imbellis videlicet atque inermis multitu-

Z 2