A. U. C. 433- C. 38 r.

357

oblitus, ab illa deformatione tantae majestatis, velat abnefando specLaculo, averteret oculos.

VI. Primi consules prope seminudi sub jugum missi:tum, ut quisque gradu proximus erat, ita ignominiae ob-jectus: tum deinceps singulae legiones. Circumstabantarmati hostes, exprobrantes eludentesque: gladii etiamplerisque intentati: et vulnerati quidam necatique, si vul-tus eorum indignitate rerum acrior victorem offendisset.Ita traducti sub jugum, et, quod paene gravius erat, per 2hostium oculos. Ouum e saltu evasissent, etsi, velut abinferis extracti, tum primum lucem aspicere visi sunt, ta-men ipsa lux ita deforme intuentibus agmen omni mortetristior fuit. Itaque, quum ante noctem Capuam perve-nire possent, incerti de fide sociorum, et quod pudorpraepediebat, circa viam haud procul ('apua omnium egenicorpora humi prostraverunt. Ouod ubi est Capuam nun- 3ciatum, evicit miseratio justa sociorum superbiam ingeni-tam Campanis. Confestim insignia sua consulibus, fasces,lictores, arma, equos, vestimenta, commeatus militibusbenigne mittunt: et venientibus Capuam cunctus senatuspopulusque, obviam egressi, justis omnibus hospitalibus,privatisque et publicis funguntur officiis. Neque illis so- 4ciorum comitas, vultusque benigni, et alloquia non mddqsermonem elicere, sed ne ut oculos quidem attollerent, autconsolantes amicos contra intuerentur, efficere poterant.Adeo super maerorem pudor quidam fugere colloquia etcoetus hominum cogebat. Postero die quum juvenes no- gbiles, missi a Capua, ut proficiscentes ad finem Campanumprosequerentur, revertissent, vocatique in curiam per-cunctantibus majoribus natu, multo sibi maestiores et ab-jectioris animi visos , referrent; adeo silens, ac prope mu-tum agmen incessisse ; jacere indolem illam Romanam, abla-tosque cum armis animos. Non reddere salutem, non salu- 5tantibus dare responsum, non hiscere quemquam prae metupotuisse, tanquam ferentibus adhuc cervicibus jugum , subquo emissi essent. Habere Samnites victoriam, non prae-claram solum, sed etiam perpetuam. Cepisse enim eos nonRomam, sicut ante Gallos, sed, quod multo bellicosius fue-rit , Romanam virtutem ferociamque.

VII. Ouum haec dicerentur audirenturque, et deplo-ratum paene Romanum nomen in concilio sociorum fide-lium esset; dicitur Ofilius Calavius, Ovii filius, clarus ge-nere factisque, tum etiam aetate verendus, longe aliter sehabere rem dixisse: Silentium illud obstinatum, Jixosque %in terram oculos, et surdas ad omnia solatia aures, et pu-dorem intuendae lucis, ingentem molem irarum ex alto ani-mo cientis indicia esse : aut Romana se ignorare ingenia,aut silentium illud Samnitibus flebiles brevi clamores gemi-tusque excitaturum ; Caudinaeque pacis aliquanto Samniti -