A. U. C, 455 . A. C. 319 ,

367

saepe tacitis cogitationibus volutavit animum, eas evocatin medium; ut quaerere libeat, qninam eventus llomanisrebus, si cum Alexandro foret bellatum, futurus fuerit.Plurimum in bello pollere videntur militum copia et vir- 2tus, ingenia imperatorum, fortuna per omnia humana,maxime in res bellicas, potens. Ea, et singula irituenti etuniversa, sicut ab aliis regibus gentibusque, ita ab hocquoque , facile praestant invictum Romanum imperium.Jam primum, ut ordiar ab ducibus comparandis, haud 3equidem abnuo, egregium ducem fuisse Alexandrum; sedclarior em tamen eum facit, quod unus fuit, quod ado-lescens in incremento rerum, nondum alteram fortunamexpertus, decessit. Ut alios reges claros ducesque omit-tam, magna exempla casuum humanorum; Cyrum, quemmaxime Graeci laudibus celebrant, quid, nisi longa vita,sicut Magnum modo Pompejum, vertenti praebuit fortu-nae? Recenseam duces Romanos, nec omnes omnium ae-4tatium, sed ipsos eos, cum quibus consulibus aut dictato-ribus Alexandro fuit bellandum; M. Valerium Corvum,

C. Marcium Rutilum, C. Sulpicium, T. Manlium Torqua-tum, y. Publilium Philonem, L. Papirium Cursorem, O.Fabium Maximum, duos Decios, L. Volumnium, M. Cu-rium. Deinceps ingentes sequuntur viri, si Punicum R'o- gmano praevertisset bellum, seniorque in Italiam trajecisset.Horum in quolibet tum indoles eadem, quae in Alexandroerat, animi ingeniique ; tum disciplina militaris, jam indeab initiis urbis traditae per manus, in artis perpetuispraeceptis ordinatae modum venerat. Ita reges gesserant 6bella; ita deinde exactores regum Junii Valeriique, itadeinceps Fabii, Ouinctii, Cornelii; ita Furius Camillus,quem juvenes ii, quibus cum Alexandro dimicandum erat,senem viderant. Militaria opera pugnando obeunti Alex- ^andro (nam ea quoque haud minus clarum eum faciunt)cessisset videlicet in acie oblatus par Manlius Torquatus,aut Valerius Corvus, insignes ante milites, quam duces:cessissent Decii, devotis corporibus in hostem ruentes:cessisset Papirius Cursor, illo corporis robore, illo animi.Victus esset consiliis juvenis unius, ne singulos nominem, 8senatus ille, quem qui ex regibus constare dixit, unus ve-ram speciem Romani senatus cepit? Id vero erat pericu-lum, ne sollertius, quam quilibet unus ex iis, quos nomi-navi, castris locum caperet, commeatus expediret, ab insi-diis praecaveret, tempus pugnae deligeret, aciem instrue-ret, subsidiis firmaret. Non cum Dario rem esse dixisset: 9quem, mulierum ac spadonum agmen trahentem, interpurpuram atque aurum, oneratum fortunae apparatibussuae, praedam verius, quam hostem, nihil aliud quambene ausus vana contemnere, incruentus devicit. lionge IOalius Italiae, quam Indiae, per quam temulento agmine