A. U. C. 453 . A . C. 301.

403

exercitusque Romanus sine certamine urbem invasere. Ita 3Nequinum in ditionem populi Romani venit. Colonia eoadversus Umbros missa, a flumine Narnia appellata: exer-citus cum magna praeda Romam reductus. Eodem annoab Etruscis adversus indutias paratum bellum. Sed eosalia molientes Gallorum ingens exercitus, fines ingressus,paullisper a proposito avertit. Pecunia deinde, qua mul- 4tum poterant, freti, socios ex hostibus facere Gallos co-nantur , ut eo adjuncto exercitu cum Romanis bellarent.De societate haud abnuunt barbari: de mercede agitur.Qua pacta acceptaque, quum parata cetera ad bellum es-sent, sequique Etruscus juberet, infitias eunt, mercedemse belli Romanis inferendi pactos. Quicquid acceperint, ac- 5' cepisse, ne agrum Etruscum vastarent , armisque lacesserentcultores. Militaturos tamen se, si utique Etrusci velint;sed nulla alia mercede , quam ut in partem agri accipian-tur, tandemque aliqua sede certa consistant. Multa de eo 6concilia populorum Etruriae habita: nec perfici quicquampotuit; non tam quia imminui agrum, quam quia accolassibi quisque adjungere tam efferatae gentis homines hor-rebat. Ita dimissi Galli pecuniam ingentem sine labore acpericulo partam retulerunt. Romae terrorem praebuit fa-ma Gallici tumultus ad bellum Etruscum adjecti: eo mi-nus cunctanter foedus ictum cum Picenti populo est.

XI. T. Manlio consuli Etruria provincia sorte evenit;qui, vixdum ingressus hostium fines, quum exerceretur in-ter equites, ab rapido cursu circumagendo equo effusus,extemplo prope exspiravit: tertius ab eo casu dies finisvitae consuli fuit. Quo velut omine belli accepto, deospro se commisisse bellum memorantes Etrusci sustulereanimos. Romae, tum desiderio viri, tum incommoditatestemporis, tristis nuncius fuit: ut Patres ab jubendo dicta-tore consulis surrogandi comitia, ex sententia principumhabita, deterruerint. M. Valerium consulem omnes sen-tentiae centuriaeque dixere, quem senatus dictatorem dicijussurus fuerat. Tum extemplo in Etruriam ad legionesproficisci jussit. Adventus ejus compressit Etruscos, adeo 3ut nemo extra munimenta egredi auderet, timorque ipso-rum obsidioni similis esset. Neque illos novus consul va-standis agris urendisque tectis, quum passim non villaesolum, sed frequentes quoque vici, incendiis fumarent,elicere ad certamen potuit. Ouum hoc segnius bellum opi- 4nione esset, alterius belli, quod multis in vicem cladibushaud immerito terribile erat, fama Picentium, novorumsociorum, indicio exorta est: Samnites arma et rebellio-nem spectare, seque ab iis sollicitatos esse. Picentibus gra-tiae actae, et magna pars curae Patribus ab Etruria inSamnites versa est. Caritas etiam annonae sollicitam ci- 5vitatem habuit: ventumque ad inopiae ultimum foret, ut

Cc 2