4io

T, Livii Lib. X. Cap. 19. 20,

moratur: etenim minime consentaneum est, quum bello tuoforsitan vix sufficias, hic te ad opem ferendam aliis glori.

8 ari venisse. Bene, Hercules, verteret, dicere Volumnius:malle frustra operam insumptam, quam quicquam incidisse,cur non satis, esset Etruriae unus consularis exercitus.

XIX. Digredientes jam consule? legati tribunique exAppiano exercitu circumsistunt: pars imperatorem suumorare, ne collegae auxilium, quod acciendum ultro fuerit,sua sponte oblatum sperneretur: plures abeunti Volumnioobsistere atque obtestari, ne pravo cum collega certamine

2 rempublicam prodat. Si qua clades incidisset, desertori ma-gis, quam deserto, noxiae fore. Eo rem adductam, ut omnerei bene aut secus gestae in Etruria decus dedecusque adL. Volumnium sit delegatum. Neminem quaesiturum, quaeverba Appii, sed quae fortuna exercitus fuerit. Dimitti abAppio eum, sed a republica et ab exercitu retineri', expe-

3 riretur modo voluntatem militum. Haec monendo obtestan-doque prope restitantes consules in concionem pertraxe-runt. Ibi orationes longiores habitae in eandem fermesententiam, in quarn inter paucos certatum verbis fuerat.Et quum Volumnius, causa superior, ne infacundus qui-dem adversus eximiam eloquentiam collegae visus esset,

4 cavillansqne Appius, sibi acceptum referre, diceret, debere,quod ex muto atque elingui facundum etiam consulem ha-

berent} priore consulatu, primis utique mensibus, hiscereeum nequisse, nunc jam populares orationes serere: Quammallem, inquit Yol unln i us , tu a me strenue facere, quam

5 ego abs te scite loqui didicissem. Postremo conditionemferre, quae decretura sit, non orator, (neque enim id de-siderare rempublicam ) sed imperator uter sit melior. Etru-riam et Samnium provincias esse: utram mallet, eligeret.Suo exercitu se vel in Etruria, vel in Samnio rem gestu-

6 rum. Tum militum clamor ortus, ut simul ambo bellumEtruscum susciperent. Quo animadverso consensu, Volum- !nius , Quoniam in collegae voluntate interpretanda , inquit, Ierravi ; non committam, ut, quid vos velitis, obscurum sit. I

7 Manere, an abire me velitis, clamore significate. Tumvero tantus est clamor exortus, ut hostes e’ castris exci-ret: armis arreptis in aciem descendunt. Et Volumniussigna canere, ac vexilla efferri e castris jussit. Appiun 1 iaddubitasse ferunt, cernentem, seu pugnante, seu quieto |se, fore collegae victoriam: deinde veritum, ne suae quo- :que legiones Volumnium sequerentur, et ipsum flagitanti- |

8 b.us suis signum dedisse, Ab neutra parte satis commodeinstructi fuerunt. Nam et Samnitium dux Gellius Egna-tius pabulatum cum cohortibus paucis ierat; suoque im-petu magis milites, quam cujusquam ductu aut imperio, !pugnam capessebant: et Romani exercitus nec pariter am-bo ducti, nec satis tempftris ad instruendum fuit. Prius