A. U. C. 536 . A. C, 218 .

105

Cannensis clades contulerat. Hi, non confecto Praeneste 4ad diem delectu, serius profecti domo, quuin Casilinumante adversae pugnae famam venissent, et aliis aggrega-rent sese Romanis sociisque, profecti a Casilino quum satismagno agmine irent; avertit eos retro Casilinum nunciusCannensis pugnae. Ibi quum dies aliquot, suspecti Cam- 5panis timentesque, cavendis ac struendis in vicem insidiistraduxissent, jamque de Capuae defectione agi, accipiqueHannibalem satis pro certo haberent, interfectis nocteoppidanis, partem urbis, quae cis Vulturnum est, (eoenim dividitur amni) occupavere: idque praesidium Casi-lini habebant Romani. Additur et Perusina cohors, horni- 6nes quadringenti sexaginta, eodem nuncio, quo Praene-stini paucos ante dies, Casilinum compulsi. Et satis fermearmatorum ad tam exigua moenia, et flumine altera partecincta, tuenda erat: penuria frumenti, nimium etiam utvideretur hominum, efficiebat.

XVIII. Hannibal quum jam inde haud procul esset,Gaetulos cum praefecto, nomine Isalca, praemittit: acprimo, si fiat colloquii copia, verbis benignis ad portasaperiendas praesidiumque accipiendum pellicere jubet: siin pertinacia perstent, rem gerere ac tentare, si quaparte invadere urbem possit. Ubi ad moenia accessere, 2quia silentium erat, solitudo visa; metuque concessumbarbarus ratus, moliri portas et claustra refringere parat:quum, patefactis repente portis, cohortes duae, ad idipsum instructae intus, ingenti cum tumultu erumpunt,stragemque hostium faciunt. Ita primis repulsis, Mahar-bal, cum majore robore virorum missus, nec ipse erup-tionem cohortium sustinuit. Postremo Hannibal, castris 3ante ipsa moenia oppositis, parvam urbem parvumquepraesidium summa vi atque omnibus copiis oppugnare pa-rat. Ac, dum instat lacessitque, corona undique circum-datis moenibus, aliquot milites et promptissimum quem-que, e muro turribusque ictos, amisit. Semel ultro erum-pentes agmine elephantorum opposito prope interclusit,trepidosque compulit in urbem, satis multis, ut ex tantapaucitate, interfectis. Plures cecidissent, ni nox proelio 4intervenisset. Postero die omnium animi ad oppugnan-dum accenduntur; utique postquam corona aurea muralisproposita est, atque ipse dux castelli, plano loco positi,6egnem oppugnationem Sagunti expugnatoribus exprobra-bat, Cannarum Trasimenique et Trebiae singulos admo-nens universosque. Inde vineae quoque coeptae agi cuni- gculique: nec ad varios conatus hostium aut vis ulla, autars deerat. Socii Romanorum propugnacula adversus vi-neas statuere, transversis cuniculis hostium cuniculos ex-cipere, et palam et clam coeptis obviam ire; donec pudoretiam Hannibalem ab incepto avertit; castrisque commu-