128

T. Livii Lib. XX 111 . Cap. 46 — 48.

bellicam, ibi militarem disciplinam, ibi praeteriti temporisfamam , ibi spem futuri exstinctam. Ouum haec expro-brando hosti Marcellus suorum milituni animos erigeret,Hannibal inulto gravioribus probris increpabat: Armasignaque eadem se noscere, quae ad Trebiam Trasimenum-

4, que, postremo ad Cannas viderit habueritque. Milite nalium profecto se in hiberna Capuam duxisse, alium indeeduxisse. Legatumne Romanum et legionis unius atque alaemagno certamine vix toleratis pugnam, quos binae aciesconsulares nunquam sustinuerunt ? Marcellus, tirone milite

5 ac Nolanis subsidiis , inultus nos jam iterum lacessit? Ubiille meus miles est, qui erepto ex equo C. Flaminio consuli

■ caput abstulitl ubi. qui L. Paullum ad Cannas occidit'F&rrum nunc hebet ? an dextrae torpent ? an quid prodigiiest aliud% Qui pauci plures vincere soliti estis, nunc pau-cis plures vix restatis. Romam vos expugnaturos, si quii

6 duceret, fortes lingua, jactabatis. Enim minor est res.Hic experiri vim virtutemque volo. Expugnate Nolam,campestrem urbem, non flumine, non mari septam. Hincvos ex tam opulenta urbe praeda spoliisque onustos vel du-cam, quo voletis, vel sequar.

XLVI. Nec bene, nec male dicta profuerunt ad con-firmandos animos. Quum omni parte pellerentur, lioma-nisque crescerent animi, non duce solum adhortante, sedNolanis etiam per clamorem, favoris indicem, 'accenden-tibus ardorem pugnae, terga Poeni dederunt, atque in

2 castra compulsi sunt. . Quae oppugnare cupientes militesRomanos Marcellus Nolam reduxit, cum magno gaudioet gratulatione etiam plebis, quae ante inclinatior ad Poe-nos fuerat. Hostium plus quinque millia caesa eo die,vivi capti sexcenti , et signa militaria undeviginti , et duoelephanti: quatuor in acie occisi Romanorum minus

3 mille interfecti. Posterum diem indutiis tacitis, sepelien-do utrinque caesos in acie, consumpserunt. Spolia ho-stium Marcellus, Vulcano votum, cremavit. Tertio postdie (ob iram credo aliquam, aut spem liberalioris militiae)mille ducenti septuaginta duo equites, mixti NumidaeHispanique, ad Marcellum transfugerunt. Eorum forti

4 fidelique opera in eo bello usi sunt saepe Romani. AgerHispanis in Hispania, Nnmidis in Africa post bellum,virtutis causa, datus est. Hannibal, ab Nola remisso inBruttios Hannone cum quibus venerat copiis, ipse Apu-

5 liae hiberna petit, circaque Arpos consedit. Q. Fabius,ut profectum in Apuliam Hannibalem audivit, frumentoab Nola Neapolique in ea castra convecto, quae superSuessulam erant, munimentisque firmatis, et praesidio,quod per hiberna ad tutandum locum satis esset, relicto,ipse Capuam propius movit castra, agrumque Campanumferro ignique est depopulatus: donec coacti sunt Campani,

nihil