303

A . U . C . 545. A . C . 209.

cedonum, pro Aetolis, referuntur. Quum M. Livio et Clau-dio Neroni consulibus triumphus decretus esset, Livius, quiin provincia sua rem gesserat, quadrigis invectus est; Ne-ro, qui in collegae provinciam, ut victoriam ejus adjuvaret ,venerat, equo est secutus, et in hoc habitu plus gloriae re-verentiaeque habuit: nam et plus in bello, quam collega, fe-cerat . Ignis in aede Vestae negligentia virginis, quae noncustodierat, exstinctus est’, virgo caesa est flagro. P. Scipioin Hispania cum Poenis debellavit quarto decimo anno ejusbelli, quinto post anno, quam ierat: exclusisque in totumpossessione ejus hostibus, Hispaniam recepit: et a Tarraconein Africam ad Syphacem regem Numidarum duobus navigiistransvectus, foedus junxit. Hasdrubal Gisgonis ibi cum eoin eodem lecto accubuit. Munus gladiatorium in honorempatris patruique Carthagini novae edidit, non ex gladiatori-bus, sed ex iis, qui aut in honorem ducis, aut ex provoca-tione in certamen descendebant: in quo reguli fratres deregno ferro contenderunt. Quum Astapa urbs ab Romanisoppugnaretur, oppidani liberos et conjuges rogo exstructoocciderunt, et se insuper praecipitaverunt. Ipse Scipio, dumgravi morbo implicitus est, seditionem, in parte exercitusmotam, confirmatus discussit, rebellantesque Hispaniae po-pulos coegit in deditionem venire; et, amicitia facta cumMasinissa rege Numidarum, qui illi auxilium, si in Afri-cam trajecisset, pollicebatur, cum Gaditanis quoque postdiscessum inde Magonis, cui ex Carthagine scriptum erat,ut in Italiam trajiceret, Romam reversus, consulque creatus.Africam provinciam petenti, contradicente Q. Fabio Maxi-mo, Sicilia data est: permissumque, in Africam trajiceret,si ex republica esse censeret. Mago, Hamilcaris filius, aminore Baliari insula, ubi hiemarat, in Italiam trajecit.

I. vuum transitu Hasdrubalis, quantum in Italiam de-clinaverat belli, tantum levatae Hispaniae viderentur; re-natum ibi subito par priori bellum est. Hispanias eatempestate sic habebant Romani Poenique. Hasdrubal,Gisgonis illius, ad oceanum penitus Gadesque concesserat.Nostri maris ora omnisque ferme Hispania, qua in orien- 2tem vergit, Scipionis ac Romanae ditionis erat. Novusimperator Hanno, in locum fiarcini Hasdrubalis novocum exercitu ex Africa transgressus, Magonique junctus,quum in Celtiberia, quae media inter duo maria est, brevimagnum hominum numerum armasset; Scipio adversuseum M. Silanum cum decem haud plus millibus militum,equitibus quingentis, misit. Silanus, quantis maximis po- 3tuit itineribus, (impediebant autem et asperitates viarum,et angustiae saltibus crebris, ut pleraque Hispaniae sunt,