A. U. C. 646 . A. C. 208.

;J33

ma clivi ab tergo se, ut plerosque intercluderent, objece-runt: majorque caedes fuit, quam quantam edere leviaper excursiones proelia solent. Ira magis accensa adversoproelio barbaris est, quam imminuti animi. Itaque, meperculsi viderentur, prima luce postero die in aciem pro-cessere. Non capiebat omnes copias angusta, sicut ante 5dictum est, vallis: duae ferme peditum partes, omnis equi-tatus in aciem descendit: quod reliquum peditum erat,obliquo constituerunt colle. Scipio, pro se esse loci an-gustias ratus, et quod in arto pugna Romano aptior,quam Hispano militi, futura videbatur, et quod in «nmlocum detracta hostium acies esset, qui non omnem mul-titudinem eorum caperet, novo etiam consilio adjecit .ani-mum: equitem nec se posse circumdare cornibus in itamangusto spatio; et hosti, quem cum pedite eduxisset, inu-tilem fore. Itaque imperat Laelio, ut per colles quam 6occultissimo itinere circumducat equites, segregetqne,quantum possit, equestrem a pedestri pugnam. Ipse om-nia signa peditum in hostes vertit: quatuor cohortes iafronte statuit, quia latius pandere aciem non poterat.Moram pugnandi nullam fecit, ut ipso certamine averto-ret ab conspectu transeuntium per colles equitum. Ne-que ante circumductos sensere, quam tumultum equestrispugnae ab tergo accepere. Ita duo proelia erant: duae 7peditum acies, duo equitatus per longitudinem campi(quia misceri ex genere utroque proelium angustiae nonpatiebantur) pugnabant. Hispanorum quum neque pedesequiti, nec eques pediti auxilio esset, pedes fiducia equitistemere commissus campo caederetur, eques circumventusnec peditem a fronte, (jam enim stratae pedestres copiaeerant) nec ab tergo equitem sustineret, et ipsi, qnum diuin orbem sese stantibus equis defendissent, ad unum om-nes caesi sunt: nec quisquam peditum equitnmque super-fuit, qui in valle pugnaverunt. Tertia pars, quae in colle 8ad spectaculum magis tutum, quam ad partem pugnae ca-pessendam, steterat, et locum et tempus ad fugiendum ha-buit. Inter eos et reguli ipsi fugerunt, priusquam totacircumveniretur acies, inter tumultum elapsi.

XXXIV. Castra eodem die Hispanorum, praeter re-liquam praedam, cum tribus ferme millibus hominum ca-piuntur. Romani sociique ad mille ducenti eo proelio ce-ciderunt: vulnerata amplius tria millia hominum. Minuscruenta victoria fuisset, si patentiore campo, et ad fugamcapessendam facili foret pugnatum. Indibilis, abjectis belli 2consiliis, nihil tutius in afflictis rebus experta fide et cle-mentia Scipionis ratns, Mandonium fratrem ad eum mit-tit: qui, advolutus genibus, fatalem, rabiem temporis ejusaccusat, quum velut contagione quadam pestifera , non Iler-getes modo et Lacetani , sed castra quoque Romana insanie-