382

T. Livii Lib. XXX, Cap, i — 3.

■quibus quadraginta millia hominum ferro ignique consumptasunt. Syphacem per C. Laelium et Masinissam cepit. Ma-sinissa Sophonisbam, uxorem Syphacis, filiam Hasdrubalis,captam statim adamavit, et, nuptiis factis, uxorem habuit.Castigatus a Scipione venenum ei misit: quo hausto illa de-cessit. Effectumque est multis Scipionis victoriis, ut Car-thaginienses, in desperationem acti, in auxilium publicaesalutis Hannibalem ex Italia revocarent. Isque, anno deci-mo sexto Italia decedens, in Africam trajecit, tentavitqueper colloquium pacem cum Scipione componere: et, quum deconditionibus pacis non convenisset, acie victus est. PaxCarthaginiensibus data est petentibus. Hannibal Gisgonem,pacem dissuadentem, manu sua detraxit’, excusata deindetemeritate facti, ipse pacem suasit. Mago, qui bello in agroInsubrium cum Romanis conflixerat, vulneratus, dum inAfricam per legatos revocatus revertitur, ex vulnere mor-tuus est. Masinissae regnum restitutum est. Reversus inurbem Scipio amplissimum nobilissimumque egit triumphum,quem Q. Terentius Culleo senator pileatus secutus est. Sci-pio Africanus (incertum militari prius favore, an populariaura ita cognominatus) primus certe hic imperator victae ase nomine gentis nobilitatus est.

I. V^n. Servilius Caepio et C. Servilius Geminus consules,(sextus decimus is annus belli Punici erat) quum de re-publica belloque et provinciis ad senatum retulissent, cen-suerunt Patres, ut consules inter se compararent, sorti-renturve, uter Bruttios adversus Hannibalem, uter Etru-riam ac Ligures provinciam haberet: cui Bruttii evenis-

2 seni, exercitum a P. Sempronio acciperet. P. Sempronius(ei quoque enim proconsuli imperium in annum proroga-batur) P. Licinio succederet: is Romam reverteretur,bello quoque bonus habitus ad cetera, quibus nemo eatempestate instructior civis habebatur, congestis omnibushumanis a natura fortunaque bonis. Nobilis idem ac di-ves erat: forma viribusque corporis excellebat. Facun-dissimus habebatur, seu causa oranda, seu in senatu, adpopulum, suadendi ac dissuadendi locus esset: juris ponti-

3 licii peritissimus. Super haec, bellicae quoque laudis con-sulatus compotem fecerat. Ouod in Bruttiis provincia,idem in Etrnria ac Liguribus decretum. M. Corneliusnovo consuli tradere exercitum jussus: ipse, prorogatoimperio, Galliam provinciam obtinere cum legionibus iis,quas praetor L, Scribonius priore anno habuisset. Sortitideinde provincias : Caepioni Bruttii, Servilio Gemino Etru-ria evenit. Tum praetorum provinciae in sortem conjec-

4 tae. Jurisdictionem urbanam Paetus Aelius, Sardiniam P,