A. U. C. 55 ' 2 . A. C. 20».

443

cessit: dnces caetratae cohortis, non satis exspectato sig-no, ante tempus excitatis suis, occasionem bene gerendaerei amisere. Romanus, et aperto proelio victor, et tutusa fraude insidiarum, in castra sese recepit. Postero dieomnibus copiis consul in aciem descendit, ante prima sig-na localis elephantis: quo auxilio tam primam Romani,quia captos aliquot bello Punico habebant, usi sunt. Ubi 3latentem intra vallum hostem vidit, in tumulos quoqueac sub ipsum vallum exprobrans metum successit. Post-quam ne tum quidem potestas pugnandi dabatur, quia extam propinquis stativis parum tuta frumentatio orat, di-spersos milites per agros equitibus extemplo invasuris;octo ferme inde millia, intervallo tutiorem frumentatio-nem habiturus, castra ad Octolophum (id est loco nomen)movit. Quum in propinquo agro frumentarentur Romani, 4primo rex intra vallum suos tenuit, ut cresceret simul etnegligentia cum audacia hosti. Ubi effusos vidit, cumomni equitatu et Cretensium auxiliaribus, quantum equi-tem velocissimi pedites cursu aequare poterant, citato pro-fectus agmine , inter castra Romana et frumentatores con-stituit signa. Inde, copiis divisis, partem ad consectandos gvagos frumentatores emisit, dato signo, ne quem vivumrelinquerent; cum parte ipse substitit, itineraque, quibusad castra recursuri videbantur hostes, obsedit. Jam pas- 6sim caedes ac fuga erat, necdnm quisquam in castra Ro-mana nuncius cladis pervenerat; quia refugientes in re-giam stationem incidebant: et plures ab obsidentibus vias,quam ab emissis ad caedem, interficiebantur. Tandem in-ter medias hostium stationes elapsi quidam trepidi, tu-multnm magis, quam certum nunciam, intulerunt castris.

XXXVII. Consul, equitibus jnssis, qua quisque pos-set, opem ferre laborantibus, ipse legiones e castris edu-cit, et agmine quadrato ad hostem ducit. Dispersi equi-tes per agros quidam aberrarunt, decepti clamoribus aliisex alio exsistentibus loco. Pars obvios habuerunt hostes.Pluribus locis simul pugna coepit. Regia statio atrocissi- 2mum proelium edebat. Nam et ipsa multitudine equitumpeditumqne prope jasta acies erat: et Romanorum, quiamedium obsederat iter, plurimi in eam inferebantur. Eoquoque superiores Macedones erant, quod et rex ipse hor-tator aderat, et Cretensium auxiliares multos ex impro-viso vulnerabant, conferti praeparatiqne in dispersos eteffusos pugnantes. Quodsi modum in insequendo habuis- 3sent, non in praesentis modo certaminis gloriam, sed insummam etiam belli profectum foret: nunc, aviditate cae-dis intemperantius secuti, in praegressas cum tribunis mi-litum cohortes Romanas incidere: et fugiens eques, utprimo signa suorum vidit, convertit in effusum hostemequos: versaque momento temporis fortuna pugnae est,