Lib.Iir. Caput IV.
CAPVT IV.
De Vaticani Obelisci Situ , eofotijsimum <vbi iam re -feritur , olim tran-slatus •
LLE Obeliscus pene veterisBasilica:, recentisque Fani,ad Fornaces Jlpectantis , la-teri haud procul a fabrica ,in orbem inflexa, iam Tem-pli Sacrarium, insidebat, totusque fermeeiuldem Solo emergebat Scapus, Styloba-tum quidem StereobatifqjCirci Zona:,Ta:-niXue incumbentibus, terra, & ruderibusobrutis, vt ait Eques Dominicus Fontana,Mercatus autem eadem ornamenta, ac Sty-lobatas , vsque ad priscam Caij inscriptionem alserit humo delituisse, summum Ste-reobatem,mediam aequantem Circi lineam,aquis scribit immersum, eidemqueiam adextremam gradationem insistit.
Nonnulli Pontifices hanc dimouere cu-pierunt Pyramidem , Situque nobiliori de-corare, quemadmodum in Area Vaticana,,iam Templi gaudet aspectu . Nicolaus V.id animo primus versare caepit consilium,vtin eius vertice, eminente Mundi Redem-ptoris effigie, Crucem auro, & opere Co-rinthio splendidam humeris gestante, qua-tuor eam sustinerent Euangelista:. IuliusII;& Paulus III. eandem in suum praesentemlocum traduci, Architectonica: peritillimoBonarota: confisi, expetiuere; hic tarnen.,tam arduum suscipere detrectauit laborem,ne parta tantis sudoribus fama periclitare-tur; Gregorius XIII. externi quoque Ar-chitecti prototypoallectus, de ipsameteo-gitauit exportanda ; gloriosis tandem, &magnificis assueti, ab alijs tantum deside-rata Sixti V. perfecit magnanimitas. Siqui-dem eius artis, &Matheseosperitistimis vi-ris sepius in consilium accersitis, delinea-tum ab Equite Dominico Fontana monen-di Obelisci Typum caeteris omnibus ante-posuit. Quapropter vniuersam, & transfe.rendas Pyramidis , & excitandae prouin-ciam ei commisit Pontifex; quod quidem
DominicusFont.lib.i.sol. 23 .
Mercatussol.} 1,6. &cap.40.cod.
Libro III. Capi V. up
DomenicoFontana li-bro 1 . fog.2Z-
Mercati
66 .
CAPITOLO IV.
Del Posto antico dell Obelisco Vati-cano , e dei trasforto di ejp ? 9doue di frefinte fi trouainalbato .
'Isiedeua quest’Obelisco quasivicino al sianco della Basilicavecchia, e dei nuouo Tempio,verso Je Fornaci, poco distanteda quella Fabrica circolaro,ehe ferne di presente di Sacri-ftia al detto Tempio. Sorgeuada terra quasi tutto il fuslo di questo Oobelisco,rimanendo sotterrati in quelle rouine i Posa-menti delli Piedestalli, e Zoccoli, situati da gliAntichi nella Spina dei Circo, come ne attestail Caualiere Domenico Fontana; & il Mercatidice, ehe foisero i medesimi Ornamenti,‘ e Pie-destalli coperti sino alPIscrizione antica di Caio.Secondo il predetto Mercati, il primo Zoccolodi Marmo, ehe vguagliaua Paltezza della Spi-na , 0 Tela dei Circo, era coperto di aequa: & equel medesimo, ehe di presente ferne di Posa-mento alPObelisco, nel sine de’Gradini.
Furono diuersi Pontefici; ehe ambirono ditrasportare, e di muouere questa Mole, e di col-locarla in luogo piu nobile, c conuenicnte, permagnisicar, come fa presentemente il prospettodei Tempio, e Piazza Vaticana. Il primo eheaueste questa intenzione fu Nicolo V. il quale,come manifesta il Mercati, penso di difporloadesserefostenutoda’quattroEuangelisti,eche fossil.nella cima fosse collocato il Rcdentore con la_, '°* ' 3Croce in fpalla, d’opere Corinthie indotato.
Ebbero anche il pensiero di trasportare quell’0-belifco, e collocarlo doue sta di presente, Giu-liolli e Paolo III. afsidati per il buon esito diquesto trafporrn nH valore dei Buonarota. Maquesti non volle cimentarsi a vna imprefa si ar-dua : perche forsi conofceua, ehe in questa solapoteua perdere quella fama, ehe con tanti su-dori in molte altre aueua guadagnato. AncoGregorio XIII. mostrossi desideroso di questotrafporto, mosso davnmodello di Architettoslraniero: quale poi giudicato improprio, nonfu messo in cstecuzione.
Essettuosti bensi imprefa tanto gloriosa fottoil Pontisicato di Sisto Vi 1’ animo grande deiquale auuezzo fempre a tentare cofe magnifi-chc, rifolue di dar mano al trafporto . Destinodunque vna numerosa, e dotta Congregazionede primari; Intendenti, per vedere moltissimimodelli di diuersi Ingegnieri, e Matematici. IIpiu degno, e pratticabile fu giudicato concor-demente quello dei Caualiere Domenico Fon-tana . Fsi dunque data a lui da quel Pontefico
la
anno