Buch 
Templum Vaticanum et ipsius origo / dal Cav. Carlo Fontana ; tradotta in lingua Latina da Gio. Gius. Bonnerve de S. Romain
Entstehung
Seite
122
JPEG-Download
 

Pl.lib.36.

Üb. I7.

122, Libro III. Cap. IV.___

da tutti gli Operari; dentro la Basilica Vatica-nas vscirono due ore auanti giorno, & entra-rono nello Steccato. Ciascheduno al suo luo-goj & vffizio; si diede con ogni attenzione!principio all’impresa. Prima di cio, tutti in-ginocchiati, & implorata di nuouo F assisten-za di Dio* comincio FArchitetto, ehe emi-nentemente risiedeua» come principale Direc-tore 3 ä fare suonare la Tromba ; onde tutticon vnita applieazione cominciarono ä daremoto a 140. Caualli degli Argani 445 con 800.Vomini di lauoro . Tutti erano attenti in mo-do tale , ehe con grand’ordine segui Fvnionedella forza delle Machine , e dallo Strato lividde ergersi in piedi con tanta prestezza^ ,ehe rese stupore, e merauiglia a gli Astanti,in vederne cort tanta agilita Ferezione . Siehe piombö ä perpendicolo nel destinato luo-go alle rz. ore di detto giorno ; doue , perallegrezza dei fine di co si stupenda imprefa,furono satte allegrezze infinite, con lo sparode' Mortaletti , & applausi vniuersali . Ebboane he 1 ’ Artesice encomi; , e ricchi regali ,fitti, e dati dalla magnificenza di qucl granPonte fice .

Fü cosi bella , & ingegnosa l'inuenzione,e modo, coi quale si sollend quell’Obelisco,ehe con quegli Argani ordinatamente dispo-sti , nello spazio di poche ore fü eretto im,aria. Di questa inuenzione non furono con-sapeuoli altri Profestori in tempo degli anti-chi Romani > e specialmente in tempo dei Ma-gno Costantino , secondo il Mercati . Et a idetti di Plinio era diuersa la loro prattica insimile erezione» perche dice egli, ehe non_.meno di 20. mila Vomini, con numerose Tra-tst > e con altre confuse Machine molto labo-riose poteuano alzare si satte Moli.

II medesimo viene verificato da AmmianoMarcellino, ehe racconta, ehe per quello ehefü inalzato da Augusto nel Circo Massimo,fu addrizzata tanta quantitä di Traui - che_>pareua vna inticra Macchia, con vna infinitadi corde , ehe si volgeuano intorno ä nume-rosi Molinelli . Douctte dunque il Secolop astato riconoscersi non meno fortunato, ehespettatore di merauiglie, per auer veduto contanta facilita, cioe con soll 44. Argani mostida Caualli, con non molta Gente, eprestez-za indieibile, alzare la gran Machina dei Va-ticano Obelisco sopra l'eminente Piedestallo.Sotto lo Spico di questo furono dalla gene-rosita di Sisto V. poste Meda^lie di oro , e diargento , con 1’ impronto di elfo Pontefice: cnel rouerfcio la Religione , e la Giustizia-..Alcune altre furono con F imagine delF Ar-chitetto Fontana, cioe Nome - Cognome, ePatria, estetti della virtü > ehe fa riceueroonori di tanta stima , in vedere anche fcol-pito nel Piedestallo , e Lastra di Marmo ilmodo del folleuamento.

Durerä pero fempre la Tua Gloria con liu

_ fer- I

Lib.HI. Caput IV.

instructis Trochleis , absoluerunt Ergatas,totamque contignationis compagem. Pro-batis iterum Geranis , Machinisque, ne exnimia Populi frequentia oriretur confusio,septum clatris ligneis interclusum obiecere,ad gentem aditu arcendem.

Quamobrem praemistis orationibus, &Sacrificijs , etiam in genua procumbentesDeum precibus exorarunt Opifices,septum-que ingresll, suum singuli locum fubiuere;vbi Buccino clangore admoniti, centenissupra quadragenos Equis , & octingentisHominibus, ad motum incitarunt Ergatas,quibus, & Machinarum auxilio, quanto-cijs, summa omnium admiratione , horaeiusdem diei vigesima tertia erecta, & adnormam Pyramis assurrexit. Atque obfortunatum laboris exitum, summus Po-puli iubilus,Se tormentorum explosio, Ipse-que Architectus non encomijs solum, sedSc regi;s muneribus fuit Pontificis munifi-centid illustratus.

Solers profecta, ac ingeniosa suit me-thodus; quandoquidem Ergatis sagacitersubstitutis, paucis admodum horis, stupen-dam exaltarunt Molem , cuius inscij pror-sus fuere veterum Romanorum Architecti,ac potissimum Constantini Magni tempo-ribus , quibus, Mercato teste, Plinioque_,, piiib.36vicenis hominum millibus, proter nume-rosas Trabes, Machinasque , ad simile ne-gotium vtebantur,* quod comprobat Am-mianus Marcellinus, dum Pyramidem ab ^Augusto alserit tanta Trabium multitudine * 17 'in Circo Maximo excitatam, vt Syluae spar-tis , & funibus hirsutae, Peritrochijs quampluribus circumuolutis, speciem exhiberet.Praeteritum igitur Saeculum foelix debeatcelebrari, ac fortunatum, quod tam mira_,facilitate solis quadraginta Ergatis,per pau-cis Hominibus, &c Equis, ita quiete; ccleri-terque Vaticanum attolli vidit Obeliscum.,recte Stylobati insidentem; cui aureis, ar-genteisque subiectis Numismatibus,in alte-ra facie Pontificis effigiem, in altera veroReligionem, Iustitiamque proferentibus,singularis emicuit SixtiV»munificentia; inalijs vero ipsius Architecti Equitis Fontan^

Patria, & Cognomine inustis,fama immor-talis Viri commendat virtutem; necnon inStylobate marmoreo celata est ratio, qua_.

extu-