Buch 
Templum Vaticanum et ipsius origo / dal Cav. Carlo Fontana ; tradotta in lingua Latina da Gio. Gius. Bonnerve de S. Romain
Entstehung
Seite
247
JPEG-Download
 

Lib.V. Caput II.

CAPVT II.

De Pontificibus>qui nouum D. Petripanum inflituere , ac de Ar-chitectis , qui opus mode-randumjujcep erunt.

Icolaus V. Pontifex cum Va-cans Basilica periculosam^iam dudum ruinam com-minaretur > nec vllameiuscohibendae viam patere co-gnouistet, tum ab Antonio Rofelino , in-quit Vafarus, alterius Molis extruendaeno-uam iussit delineationem exarari. At pro-pter Pontificis obitum, re prorsus infecta.,,per annos fex Lc quinquaginta tantum im-minebat discrimen, vt Iulius II. florentibusea aetate Architectis, Bramanti nempe La-xaro, Iulio Rlmensi, Iacobo Veronensi,Balthasari Perusio, Raphaeli Vrbinati, acIoanni Baptistae Berto commendaris, vt re-cens erigendam delinearent Molem . Cumvero Bramantis typum iudicaflent coeterisantccelluiiTe, parte ad Circum obuersa fun-ditus extemplo deturbata, opus confestimaggrediuntur. Verumtamen quiaPeperi-numlapidem>e quo fabricam exterius com-pingendam intendebat Bramans, debilio-rem, nec temporis diutius iniurijs perspe-xere obstiturum, Antonio Rhaeto emendan-di prioris typi cura est commista. Viuentieo tempore Michaeli Angelo Bonarotas ma-gnificum Iulius III. iussit sibi Maufolseumelaborari, in recente Fano collocandum.,,Rha2toq;demortuo, cum ad exorsum T em-pli laborem complendum destinauit. Ille_,ratus ignobiliorem Rlmensis typi mate-riem , summoque fore dispendio in decussa-tam rcuocauit speciem. Nonnullis etiam.,vetustis fundationibus, Le Tiburtino lapide,temporis edacitati minus pernio, in .ssidifi-cij parietibus amiciendis,vtendum suscepit;quod opus ita, teste Panuinio, ad Leonemvfque X, Medicxum,atque ab Hadriano VI-Le Clemente VII; ad Paulum III. fuit pro-secutus: Qui collaudato Bonarotae typo,eum toti vitro fabricae praefecit, eumque_,Iulius III; Marcellus II; & Paulus IV. con-firma- ,

Libro V. Cap.]II. 249

CAPITOLO II.

De Pont ejicis ehe ordinarono il nuouo*Tempto di S. Pietro , e degliArchitetti , ehe ne fiuronoi Direttori .

Ssendosi nel Pont!ficato di Ni-colö V. malamente debilitatala Basilica Vaticana, con cui-*dente pcricolo di rouina, e co-nosciuta F impossibile ripara-razione di essa : prese questoPontefice motiuo d'ordinare ad Antonio Ros-selini, come si hä dal Vasari, la rinouazionodi questa fabrica, le Piante, e Difegni. Maper la morte di quel Pontefice, non potendoeifere effettuati, resto la Basilica in termine cosipericolofo, per anni 5 6; sino al Pontificato diGiulio Ili il quale, perche in quei tempi viue-uano famosissimi Architetti, fece ordinare adalcuni di essi, cioe a Bramante Lazari da VrbinoaGiuliano da S. Gallo, a Fra Giacomo Vero-nese, a BaldassarPeruzzidaSiena, ä Rafaelod’Vrbino , a Gio.-Battista Berti , ehe disegiuf-fero per Perezione. Giudicato dunque il mo-dello di Bramante , fra tutti gli altri, il piü de-gno, fu con elfo dato di mano a’lauori , & at-terrata quella parte piü pericolosa , dal latodei Circo . Dubitandosi perö , ehe lecondoquesto disegno, fosse per riuscire troppo vasto,c non sicuro, per la materia di Peperino, di chejesteriormente veniua composto , non abile aresistere alfingiuric de’tempi, si ordino vna ri-duzione dei disegno , e n’intraprese la cura An-tonio da S.Gallo. In quel tempo Giulio II. or-dino il suo superbo Sepolcro, da porsi nell istef-soTempio, a Michel Angelo Buonaroti, irueta d'anni 29.2! quale dopo la morte dei S.Gal-lo, rimafe ia cura, e direzione dei prolegui-mento dei Tempio. Questo, trouati dispen-diosi , e di materia trita, i modelli dei S. Gal-lo , Ii ridusse nuouamente in forma di Croco,con seruirsi d’alcuni pezzi de’fondamenti giäfatti, e risolue di vestire la fabrica, di pietraTiburtina, come piü atta a resistere all’ossesocontinue dc’tempi. Contalmodo, e disegnosii feguitata 1 ’opera, sino a Leone X. de Medici,secondo Panuinio nellafua vita, e fusseguente-menteda AdrianoVI; e da Clemente VII; sinoä Paolo III. il quale di moto proprio dichiaroCapo della Fabrica il fudetto Buonaroti, & ap-prono il suo modello. Fecero il medesimo Giu-lio III; Marcello II; e Paolo IV; dal quale, beu-che Pirr-o Ligorio, come suo Architetto, fossedestinato a questa Fabrica, non gli sii tuttauiapermesto di operare: attefo ehe tento di di-struggere 1’ ordinazioni di Michel Angelo; ac-

I I i cioche