LsL Libro V. Cap.IIL_
ticato anchc nell’Atisiteatro Flauio» al qualequel prudente Architctto destino il luogode-gli ordini sccondo 1 a qualita dclla nobilta diessi, e per il Terreno , come luogo di mag-gior fatica, destino la parte piü robusta.
Conoscendo Noi dunque, non poter effered' alcun giouamento , 6 profitto il trattarodelle parti inferiori, ehe compongono questaFacciata , diremo solo in succinto delle coleprincipali di e sta , cioe di quelle Colonno;Le quali sono di diametro palmi 12; alte sraBase, e Capitello 123; e vn 6; e 1’Architraue,Fregio, e la Cornice in tutto palmi 26. pro-portione circa la quinta parte dell' altezza_,,fra Base , Colonna, e Capitello. La detta Ba-se con l 3 Architraue , Fregio, e Cornice e diordine Ionico, & il resto e Corintio. E ben-che non abbia la Cornice totale sporto, eherichiede la sua altezza, prende tuttauia buoncontorno, ä causa della studiosa Sagomaturafatta dal Buonarota, perche simile ricorre at-torno al Tempio.
Sostiene questo principal ordine vn’ altroinferiore di parti miste cosi improprie , chonon abbiamo potuto ritrouare il suo proprionome secondo gliAntichi. E 3 questo Compo-sto di mendichi Pilastri , nella sommita de 3quali risiedono Cherubim , ehe fingono diri-gere i Capitelli con la Cornice in vece diArchitraue ; sopra la quale resta qnella pic-cola Balaustrata aslorbita dalfaltezza di quel-le Statue, ad esta lopraposte , rappresentantili Dodici Apostoli - & il Redentore nel mez-zo , satte coi rimanente dell 3 opera di pietraTiburtina.
Soggiace ad vna cattiua direzione , men-tre nella sua creazione non solo non venne->abbellita di quei nobili ripartimenti , ehe sidoueuano alia sua dignita , ma resto anchopriua di molte parti , e mancolli il necesta-rio sostenimento sondamentale, secondo rife-risce il Fcrabosco Architetto. Afferisce que-sti , ehe delli fondamenti di questa nuoua_>aggionta, erano di maggior profondita quelliverso il S.Oftzio, e molto minori degli altridalla parte sotto il Monte . E sotto l 3 angolodella Facciata, doue sii posto il Campanilo,surono trouate, come Fistesso Architetto sog-gionge , di profondita palmi 130; ciye dalPortico, e dalla propria terra sopra palmi 106 .La sua profondita passaua molto sotto il pelodell’aequa dei Teuere, manon tanto, quan-to occorreua per arriuare al fodo dei Terre-no. Indi segni, ehe dalla loro sottigliezza_>,e poca risega, le aeque gli tolsero illegame,c la consolidazione della materia sondamen-tale , come da Martino Longhi vien riferito.L 3 Edifizio pero fece risentimento tale, che_>necessitö il Maderni ad inuestigare il mododi porgere prouedimento alia pericolosa Mo-le, prosondati vari/Pozzi, ripieni di muri sinsotto li fondamenti. Pretesero con essi di con-solida-
Lib.V. Caput III.
bat ambiguitatem , quod in Flauij quon-dam Amphitheatro , cuius sagax Archite-ctus , idoneis singulas partes ordinibus il-lustrauit.
Cum igitur Nobis compertum sit nul-lum scaturire emolumentum ex imis fasti-gij partibus commemorandis , praecipuastantum obiter perstringemus . Columna?videlicet duodecim in latitudinem obtinentpalmos, Basi , 8c Capitulo adhibitis , 123 ,5c vnius 6. palmis in sublime efferuntur.Epistylium, Zophorus, & Coronix fex , Lcvicenos sibi vendicant; Basis vtique Co-lumna, ac Capitula quintam circiter altitu-dinis partem assequuntur. Basis cum Epi-stylio , Zophoro, & Coronice, ordinem Io-nicum , coeteraque sibi Corinthium vsur-pant. Quamquam autem Corona non eam,quam exposcit altitudo proiecturam impe-traris, tamen a Bonarota eleganter circum-cisa, totumque ambiens Templum , suoetiam decore nobilitatur. Huic ordini aliumsubiecere humiliorem, mixtis adeöque ab-sonis partibus redundantem, vt nullo anti-quis vsitato nomine possit indigitari. Su-peruacaneis vtpote luxuriantibus Colum-nis , quarum verticibus insident Cherubim ,vicem gerentis Epistylij, Corona?, Capitulaconfulcientis. Angustum enimsuperminetPluteum, quod super positis altioribus Si-mulacris ex Tiburtino lapide, DuodecimApostolos, ac humani generis Redempto-rem exhibentibus, multum contrahi, ac tamquam absorberi videatur.
Braue omnino fastigium olim instituere;Etenim ipsius structura ea qua? decebat, ca-ruit curithmia, acpra?cipua illi defecere ful-cimenta. Alserit enim Ferabolcus adiecta?istius Molis fundationes ad S. Officij Domi-cilium altius quidem, quam sub Monte de-pressas, atque sub frontis angulo, cui incu-buit Campanile, supra vicenos & centumpalmos, a Porticu nempe, Soloque senos,ac centum palmos submigrasie. Cuius alti-tudo licet imos Tyberis excedebat latices,ad solidam tamen humum minime per-tingebat ; quse , prseter earum angustias.5c lymphas compagem dissoluentes, in e.ptamque materiem, vt ait Martinus Lon-gus, inutiles prorsus, ac instabiles euase-runt.
Qua-