Lib. V. Caput III.
Libro V. Cap. III. zy r
CAPVT III.
CAPITOLO III.
De Faticana Bafilica faßigioeiufque fundamentis ,
& Regulis.
Delia Facciat a dei F empo Vatica-no , e della qualita defuoi fon -damenti , e Regole.
Aticani Templi sastigiunuPaulo V. Pontifice excita-tum , ad iucundum cum cir-cumiectis ornatibus conceu-_tum, tetragonica specie de-finierunt . Propterea frons ipso licet demis-se admodum sublimis, altiores tamen vide-tur metas non admiliffe,ne Tympanumde-litisceretHemisphjeri), atque vt situm Cam-panilia idoneum impetrarent. Quorum.,gratiä, tetragonice idem propagauere fasti-gium , ac teste Ferabosco, in extremis illiusangulis, eaMadernushumilia erexit. Eanihilominus haud suppetebant obstacula,ad debitam illi adimendam venustatem ;quod illius astatis indicat Architectorum in-sciriam, qui tam insignis iEdificij magnifi-centiae, &c Templum, HasmisphasrijqjTym-panum ambientibus ornamentis consonamexcogitare nesciuerunt elegantiam, nec ae-quam partium symmetriam calluere-Ea tam necessaria partium , TempliqueOstiorum commodulatio ornatibus quidemprior fuit componenda, verumtamen 8c ipsielegantius, & teretes Columnas velutinsu-latim constitui potuere,vt vehementius pro-minerent , 6c ingrata prolixitate intertur-bata Intercolumniorum emendaretur inae-qualitas. Quorum superuacaneis apertio-nibus, Lc exilioribus ornamentis fabrica de-decoratur. Istis igitur effingendis, Pantheoadstructam Porticum contemplari opportetArchitectum. Si quidem copiosam sem-per ipsi suppeditabit lucem; propter egre-giam partium compositionem, quae cumamplo Fani Peristylio, summam sempervniuersis concitabit admirationem; additoetiam aditu nobilissimo, quem pulcherrimaColumnarum subministrat series. Ad istiusnormam, aliorumque Tympani ornatuumpotuit Fanum praeclarius sastigiari; fronsnempe, instar ipsius Basis, tantam repudia-
bat
A Facciata dei Tempio Vaticano fatta nel Ponteficato glo-rioso di Paolo V. essendo di fi-gura quadrilonga,cheFobIi-ga al ricorso degli ornamentilaterali, e reso percio balfu,parendo anche, ehe non comporti maggioreleuazione, affinche da cfia nelle piii vicinoparti non venga impedita Ia vitta dei Tam-buro, e della Cupola, e sia dato conuenien-tc luogoalli Campanili, dal pensiero de’qua-li sii causata questa figura quadrilonga . Fu-rono, secondodimostra il Feraboschi, daCar-lo Maderni» ehe ne fu I' Architetto, dispostisopra li due termini angolari della detta Fac-ciata di moderata altezza; a cagione delsim-perfezione della medesima , dalla quale pernon poterii ritraere ilgarbo, ehe gli conuie-ne ; Si argomenta, ehe i Professori di quel tem-po non auessero la neceslaria esperienza, percrcarnc Idee nobili, & adequate ad vn tan-jto cospicuo Edifizio, ne tampoco per imita- jre quegli ornamenti laterali dei Tempio , ejgli altri dei Tamburo della Cupola . Ondojstimiamo , ehe non fosse da essi bene intesola distribuzione si delle parti degli ornati,come dei rimanente, dimostrando questi cui-dentemente la loro qualitä.
Li sopradetei oblighi molto rileuanti com-ia douuta permanenza de’paslaggi al Tem-pio, precedono la disposizione de’medesimiornati; ma tuttauia aucuano campo da collo-carli con miglior ordine , e disporre le Co-ionne in Isola perottencre piii vigoroso risal-to , c per rompere quella noiosa longhezza,e schiuare quella disparita degli Intercolon-nij, ne’quali Ibno quei mendicati foramiconornamenti tanto minuti, ehe scemano il de-coro dell’Edifizio.
In quella disposizione doueua 1' Architettoconsiderare il Portico auanti il Panteon, ehesomministra a'Professori sempre lumi moltovaleuoli alle buone disposizioni, per renderccialcheduno ammiratore di quella magnifi-cenza, con la nobile introduzione , ehe da^quel vasto Colonnato al Tempio . Con la^norma di questo, e degli altri ornamenti la-terali , con gli altri dei Tamburo della Cupolaauerebbe potuto fare insorgere di maggiorbellezza la Facciata, ehe come piede dei Tem-pio richiedeua parti piii pure i come sii prat-
Ii z
tica-