Band 
Zweiter Band, zweite Abteilung. Laas - Myton.
Seite
2335-2336
JPEG-Download
 

2335 Marcius

duo volumina inlata sunt in senatum, inventumesse ita scriptum, worauf die von j Livius anzweiter Stelle angeführte Weissagung, jedochmit Weglassung eines Stückes an einer Stelle,folgt. Festus S. 326b Zeile 16ff.: at in hoclibro refert [nämlich Verrius ] Sinni Capito-nis verba, quibus eos ludos Apollinares Claudioet Fulvio cos. factos dicit ex libris Sibylliniset vaticinio ili. [d. i. Marci Marcii ] vatisinstitutos (vgl. Macrob. § 25 cum ludi RomaeApollini celebrarentur ex vaticinio Marcii vatiscarmineque Sibyllino). Die auf die Schlachtvon Cannae bezügliche Weissagung des Mar-cius erwähnt aufser Livius auch noch Ioann.Zonaras ( Fpit. histor. 9, 1 S. 196, 14 ff. Pinder,S. 251, 1 ff. Dind.) nach Cassius Dio : βανμαβτονδε καί το τον Μάρκον (so die Hss.) προμάν-τενμα· χρηαμολόγος γάρ τις και ουτος γενό-μενος εν τφ Αιομηδείφ πεδίω πταίβειν αντονς,άτε και Τρώας το άρχαΐον όντας, έφοίβααε(Livius § 5: amnem, Troiugena, fuge Cannam,ne te alienigenae cogant in campo Diomedisconserere manus ) ... ή δε Σίβνλλα φυλάττεαβαιμεν το χωρίον παρήνεοεν, ον μέντοι και πλειόντι γενήοεσβαι έ'φη ονδ ει δια πάσης αντδποιήααιντο φνίακης. 2) Während in diesenStellen, welche offenbar die ältere Überliefe-rung enthalten, nur von einem Marcius dieRede ist, gab es eine jüngere Überlieferung,welche die marcianischen Weissagungen, ins-besondere die auf die ludi Apollinares bezüg-liche, auf Marcii fratres zurückführte: Servius ,Aen. 6, 70 ludos Apollinares [dieit], qui secun-dum quosdam bello Punico secundo institutisunt, secundum alios tempore Syllano ex responsoMardorum fratrum, quorum extabant, ut Si-byllina, responsa (die Verlegung des Ursprungsder ludi Apollinares in die sullanische Zeitberuht jedenfalls darauf, dafs der Praetor P.Cornelius Rufus, der i. J. 542/212 die Ein-führung der Spiele beantragte, den BeinamenSulla führte, vgl. Livius a. a. 0. und 27, 23, 5.Macrob. § 27. Charisius S. 110, 3f. K). SchonCicero spricht von Marcii fratres oder Marcii:de div. 1, 40, 89 quo in genere (der divinantes)Mardos quosdam fratres, nobili loco natos,apud maiores nostros fuisse scriptum videmus;2, 55, 113 eodemque modo nec ego Publicio nesciocui nec Mardis vatibus nec Apollinis opertiscredendum existimo; quorum partim ficta aperte,partim effutita temere numquam ne mediocriquidem cuiquam, non modo prudenti probatasunt (dagegen 1, 50, 115 similiter Marcius etPublicius vates cecinisse dicuntur; quo de genereApollinis operta prolata sunt ); aufserdem folgendieser Überlieferung Symmachus, Epist. 4, 34et Mardorum quidem vatum divinatio caduciscorticibus inculcata est, und Servius , Aen. 6, 72qui libri (die sibyllinischen) in templo Apollinisservabantur, nec ipsi tantum, sed et Mardorumet Begoes nymphae. 3) Festus S. 165 negu-mate in carmine Cn. Marci vatis significat nega-te, cum ait: 'quamvis f moventium [monentiumCorssen, nequaquam ius monentium Diintzer,monerint Ribbeck, noventium (d. i. nuntium)Bücheier, movetis odium Baehrens; ältere Vor-schläge führt Müller S. 387 z. d. St. an] duomimnegumate. Paulus S. 176 ningulus nullus.

Marcius 2336

Marcius vates·. 'ne ningulus [ Festus: ninculuslmederi queat aus Festus S. 177 ningulus, woder Name des Marcius ausgefallen ist. 4 )Lsidorus, Orig. 6, 8, 12 apud Latinos Marciusvates primus praecepta composuit, ex quibusest illud: ''postremus dicas, primus taceas =grammatisches Excerpt in Mallius Theodorused. Heusingcr S. 95 (wiederholt in GaisfordsScriptores lat. rei metr. S. 583), wo loquarisstatt dicas steht. 5) Ohne weitere Angabenwird Marcius als ein alter Seher genannt vonPlinius (n. h. 7, 119 mit Melampus), Porphyrio(zu Hör., Epist. 2, 1,26 annosa volumina vatum]veteris Marcii vatis Sibyllaeque et similium),Arnobius (1, 62 mit Bakis und Helenns) undAmmianus Marcellinus (14, 1, 7 mit Amphia-raus als quondam vates incliti). Es ergiebtsich also aus den angeführten Stellen, dafs imJahre 541/213 in Privatbesitz zweiWeissagungen,nach Symmachus (oben unter 2) auf Baumrindegeschrieben, auftauchten, die einem SeherMarcius (oder zwei oder mehreren Marcii,Marcii fratres) zugeschrieben wurden; der Senaterklärte sie für glaubwürdig und führte aufden Inhalt der einen Weissagung hin dieApollinarspiele ein. Betreffs der Person desMarcius dies, nicht Martius, ist die überalldurch die mafsgebende handschriftliche Über-lieferung gebotene Namensform, sodafs einZusammenhang mit Mars, dem altitalischenWeissagegott, oder Picus Martius ( Boucke -Leclercq S. 129 f. Gilbert a. a. 0.) von selbstwegfällt beziehungsweise der Marcii fratresergiebt sich aus der Überlieferung nur so viel,dafs Marcius (und natürlich ebenso die Marcii)als ein berühmter Seher der sagenhaften Vor-zeit oder mindestens sehr alter Zeit galt (Livius:,vates hic Marcius inluslris fuerat [§ 3]; Ciceroa. aa. 00.; die Stellen unter 5); nach Festus(s. unter 3) führte er das Praenomen Gnaeus;nobili loco nati sind die Marcii fratres nachCicero (unter 2). Dafs die gens Marcia denUrsprung der Apollinarspiele auf eines ihrerMitglieder zurückführte, geht aus Denaren desC. Marcius Censorinus hervor. Wie nämlichauf Münzen der gens Calpurnia die Erinnerungdaran, dafs im Jahre 543/211 auf Antrag desPraetors C. Calpurnius Piso der Beschlufs ge-fafst wurde, die ludi Apollinares jährlich zuvovieren ( Livius 26, 23, 3), in der Weise aus-gedrückt ist, dafs die Vorderseite der Münzeneinen dahineilenden Reiter (oder ein laufendesPferd; vgl. dazu Friedlaender in MarquardtsStaatsverw. 3 2 S. 524), die Rückseite einenApollokopf zeigt, -weist auf Denaren des C.Marcius Censorinus der gleiche Typus (laufen-des Pferd, Apollokopf) darauf hin, dafs einMitglied der gens einst Veranlassung zur Ein-führung der ludi Apollinares gab (Münzen dergens Calpurnia : Eclchel, Doctr. num. vet. 5S. 158 f. G. Riccio, Le monete delle antichefamiglie di Moma. 2. ed. Napoli 1843 Taf. 10Calpurnia nr. 6. 10. Taf. 54 Calpurnia nr. 1. 2,dazu S. 41 f. Cohen, Med. cons. Taf. 9 Calpurnianr. 621. Mommsen, Geschichte d. röm. Müns-wesens S. 580 f. nr. 209. S. 624 f. nr. 264 =Mommsen -Blacas, Histoire de la monnaie rotn.2 [Paris 1870] S. 407 f. nr. 212. S. 485 f. nr. 270.

io

20

30

40

50

60