—

A

B

LIBER PRI NM Vs. 5

citur. Quinimmo nec marinam ipſam, prius c; adſcititium frigus ſummum acceperit, admodũ re-frigerare apparet. Nam ſiquis in potabili aqua totum diem innatet, vt etiã non admodum ſit frigi-da, ſed velut ex Sole tepens, neceſſario tñ refrigerabitur: at mare complures iuuenum interdum in-noxie pertulere nõ per diem modo totam, ſed etiã aciuncta nocte. Ex quo liquetaquam potabilemcerte& dulcem, ſecundũſ naturam ſuam ſemper eſſe frigidam: mare vero non æque. Quod ſi nonſemper in ſermone adijciam, potabilem, ſed dicam ſimpliciter, quantum ex ſe eſt, aquam eſſe frigi-dam, haud calumniari oportebit, tanq; inſufficienter& indiſtincte locutum. Nã quæ exacte ac ſyncere aqua eſt, omnis alterius ſubſtantiæ miſtione vacans, ea ex neceſſitate ex ſua facultate eſt frigi-da: Si qua verò per bituminoſa, ſulfuroſa, nitroſa, aut aluminoſa loca diſtillans, ſubſtantiæ eius ali-quid abſterſerit, ſecumq; traxerit, miſta jam ea eſt non autem exacte aqua: Velut ſi ipſe quoq; vo-lueris aut ſalem, aut alumen, autaliud id genus affatim aquæ miſcere potabili: ſicut ſanè ſæpenumero facimus in marinę inopia, quando muͤriam facere volumus, tunc enim ſalem aquæ indimus. Actantum ipſa facultate iam diſſidet, vt ſi aqua dulcis, videlicet quæ neqʒ inſigniter aut calida, aut fri-gida ſit, ſed velut ſex Sole tepida, xeriſipelati perfundatur, noxam omnino nulla hominis corporilit allaturai at ſi marinam aquam, aut muriam, aut id genus aquam miſtam, bituminoſam videlicetaut ſulfuroſam admoueas, vſqʒadeo hoĩem offenderis, vt partem ipſam ſis aduſturus. Aqua igituripla ex ſeſe frigida eſt facultate. Porro ſi extraneum calorem adeptã corpori humano perfundas, putabis forſan ſimplex quoddam& naturale adhibitum medicamen: at ea quodam vtiq; modo com-poſita eſtautigneæ eſſentiæ partem aliquam nacta, aut certe omnino ipſam qualitatem. Vt enim, ſiſalem illi miſcueris ex confeſſo fuerit compoſita: ſic multo magisſi igneam aut eſſentiam aut quali-tatem adieceris, compoſitam quodãmodo& nunc effeceris. Eſt porrò etiam aqua limoſa quadan-tenuscompolita, velut eſtaqua Nili, quæ in Ægypto eſt: ſed ea per fictilia vaſa percolata planè pu-ra efficitur. Oportet autem non ſemel, ſed bis,& ter percolare, quando ne ſic quidẽ forſan ad amuſ-um puram queas efficere: verum quando, qui aquæ infertur limus, omnem effugerit ſenſum, ſatistunc eſt Vt qucas dicere tales, vt ad vſus, puras& ſynceras eſſe aquas,

Quo pacto Judliccmus Aquam Puram. N

i. autẽ hę tribus ſenſibus, nempe guſtũ, viſu,& odoratu. Guſtu pura eſt, ſi nullam offe-

rat qualitatem, ſed ad vnguem qualitatis ex pers appareat: Viſu, cum ſyncera fuerit, ac planẽ per-lucida. Sic nec odoratu vllam præ ſe ferre qualitatẽ debet: vt ſunt quædam extremæ prauitatis, quæaut aciditatem, autacrimoniã, aut ſalſedinẽ, aut putredinẽ, aut aliud indicibile aliquod vitium præ-ſerunt. Igitur aqua quæ abſqʒ his eſt omnibus, vt ad naturam certe, nei pſa quidem ad amuſſim ſyncera fuerit, ſicut necaliud vllum ex quatuor elemẽtis ſenſibilibus, ſed vt ad ſenſum& vſum ſynce-raeſt. Falis ergo, vt eſt dictum, ſecundũ ſuam naturã frigida etiã eſt: quippe ſi valde excalfacta nonmodo aquam, ſed vel mandragoram, vel altercum, vel cicutam, vel meconium admoueris, non ſo-lum excalfeceris, ſed etiam vſſeris corpus humanum. Omnia itaq; quæ examinanda venient medi-camina, omnis extraneæ valentisq́ʒ tum caliditatis tum frigiditatis aliena ſunto, nedum aqua.

Demonftratio, Qua oitenditur Aquam ffigefacere Ex cerati, quod cea confſcitur, efecmu. i g.

i Hανα uvy eln eρE.

Orrò ꝙ aqua omnis dulcis perſpicuo frigefaciat, hinc quoqʒ didiceris. Ceratum humidum ſi

aqua frigida ſubactum accurateq;ʒ madefactum calido alicui affectui imponas, protinus ip-ſum frigefacies. O portet autem quã plurimũ admiſcere ipſius aquæ, miſtioq;ʒ hoc maxime modooptime perficitur. Ceram quãtum fieri maxime poteſt puriſſimã oleo liquantes humidum facereceratum oportet:deinde refrigeratum, ac raſum, in mortario manibus ſubigere, aquam affunden-

do frigidam, quantum nimirum ceratum accipere valet, ac non dum aqua circunfſuat. Id refrige-

rat& eos qui in febre vruntur, ſi hypochondrijs ſuperponatur:& omnem plilegmonem, ſimiliterherpetes quoque,& carbunculos, tum eryſipelata,& phygethla, ac breuiter omnes morbos cali-dos. Ergo ſi non aquam dulcem, ſed marinã aut muriã illi admiſcens in vno prædictorũ quouis vti

D volueris, non paruã omnino differentiã conſi picies: quippe cum id medicamentũ adeo nullã pro-

poſitarũ affectionũ amplius refrigerabit, vt inſuper accẽdat potius. Adeo multa eſt diuerſitas interpotabiles aquas& muriã marinamqʒ aquã. ÆAque aũt ac muria marinaq; aqua, ſulfuroſæ aquæ,&bituminoſę,& nitroſe,& quæ chalcãthum,& myſi,& chalcithim, vel aliquod ſimpliciter ex natu-ra calidis medicamentis guſtu referunt, inimicæ funt omnes calidis corporum noſtrorũ affectibus.Ex quo claret has omnes facultatibus eſſe calidas, ſolam vero aquam potabilem frigidam.Dubd Alhua otabills Humidla ſit. CA. 5.Æterum ꝙ hæc quoque propoſitarum omnium aquarum ſola ſit humida, plane ex eadem di-ess methodo. Nã vlcera quæ ſupra modum ſquallida ſiccaq́; ſunt, ſi hac irriges, ſtatim admo-dum humida flaccidaqʒ reddes, cum aliæ aquæ vniuerſæ vlcera deſiccent. Tum piſcatorum vlceraadeo videntur ſicca ac ſi forent ſalita: contra eorum, qui in balneis verſfantur, humidaa pparent aclaccida. Quin ſi imbutum linamentum vlceribus imponere libeat, humida quidem à potabili,ſicea veròd muria marina, reddi comperies. Aquæ quin etiam aluminoſeæ, quales ſunt in ItaliaVocatæ Albulæ, cum alijs vlceribus idoneæ ſunt: tum vero quæcunque fluxionibus tentantur, ea

— Quinta Claſſis. RAARARARA iij perfacile