Buch 
Galeni librorum quinta classis eam medicinae partem, quae ad pharmaciam spectat, exponens, simplicium medicamentorum, substitutorum, purgantium, antidotorum, componendorum tam per locos quàm per genera medicamentorum, ponderum denique ac mensurarum doctrinam comprehendit
Entstehung
Seite
16r
JPEG-Download
 

—̃

LIREROCHCNVNUNVN 16

A humectat enim aqua, exiccatvero tum laurinum, tum cedrinumoleum. At quod ſimpliciter ſicadmouetur, citra vllam videlicet ex arte conciliatam à nobis aut caliditatem aut frigiditatem(hu-ius enim vſqʒ meminiſſe oportet) talem ſeruat noſtram temperiem, qualem ſcilicet accepit, q; fieripoſſit maxime vaporoſas omnes corporis expirationes prohibẽs. Porro ſi pluſculum membra fri-

ces oleo, calorem ex frictione adſcititium comparabis. Atque hac interim ratione laſſos non parũiuuabis, partim ꝙ in minutos corporis meatus pingue ingrediatur,& quæ indurata ſunt emolliat:partim ꝙ humiditatem acrem ac ſubtilem, quæ in laſſitudine ex colliquatione proueniens ſub cu-te latebat, per halitum caliditate digerat. Conſpiciuntur enim exercẽtibus tum foras effluere ſudo-res, tum intus in ventrem non pauca defſuere excrementa, quæ velut liquamina ſunt. Ex hiſce au-tem colligendum eſt complura toto in corpore eiuſmodi relinqui, quæ euacuationem depoſcant:quippe duplex in laſsitudinibus affectio naſcitur, ſicutalibi oſtendimus. Nam ſimilares quidemanimantis partes reſiccantur, humectantur vero vacua ſpatiola non vtili& naturali humore(namic foret plethora. ſiue repletio) ſed tenui& acri mordaciqʒ: proindeq́; remedijs indigent duplici-bus, tum ijs quæ ſſecitatem corporis irrigent, tum ijs quæ humorem acrem euacuent. Itaqʒ ad hæcaptiſsima ſunt dulcium aquarum lauacra, nimirum quæ humiditate ſua inſtrumentorum corrigãt

h ſiccitatem,& caliditate tenuem atque acrem humorem digerant. At ſi corporibus inhęrere Pelletaqua, nec facile defſueret, ipſa quidem per ſe ſufficeret. Atqui cum ea quæ foris circunfunditur, fa-cile defluat:& quæ in poros ingreſſa corporis, nullam habens anſam prompte effluat: in hoc ſaneipſum vtiliter miſcetur oleum: maximeq; iuuat, ſi ex vtroque quis diutius fricetur, id quod vete-res Græci auc nominabant: cui oppoſitum impoſuerunt vocabulum gnοανααενα+α, quod eſtſicca vti frictione. Eſt ſane& hoc quoque quodammodo laſsitudinem ſanare potens, ſed multumrelinquitur ab eo, quod qπανοαν e nuncupant. Nam vt reliqua taceam, vbi cum oleo aqua cõtunditur teriturq́;, haud facile ſolubili miſtione coitꝭvt quibus ita corporibus inũgatur oleum, neceſſefit& pluſculum inhærere aquam. Quare hic item velut materia eſt quædam dleum humecttiumexiccantiumq;, ſicut ante oſtenſum eſt excalfacientium& refrigerantiũ. Quippe quod ſi exiccan-ti commiſceas, totum effeceris exiccans: ſin humectanti,& ipſum humectans reddideris: ſeæpe quequod ex ambobus conſtat, maiorem adipiſcitur humectãdi facultatem, ꝗᷓ id quod primario eſt fiu-mectãs: quod in aqua accidit. Nam ea primario madefacit: verum cum haud ita diu inhæreat, neeactionem obtineat diutinam, leuiter vtique prodeſt. Cum ergo illic velut vinculum fiat oleum, co-

gatq; plurimum, quibus auxilio eius opus eſt, inhærere, longe omnium optimum redditur reme-

O dium exiccatis ſquallidisq; corporibus. Sed ſi exiccans oleo medicamen commiſceas, puta chalci-tin, pyrethrum, gallam, ſtruthion, ſiccans erit quod ex vtroque commiſtũ fuerit. Itaque, cum omnibus quæ ſibi commiſcent, ſubſeruiat oleum, recta rõne velut omni exiſtit materia: tametſi vtiqueneceſſario propriam eorum actionem retundit quidem ac minuit, nontamen vtilitatem: imo eſtvbi eam quoque adaugeat. Haud eſt. n. idẽ(quod forte quis autumet) actionem augere cuiuſpiã,& vtilitatem: quippe cum actio ſecundum propriã cuiuſque facultatem, vtilitas vero nõ nunq́; exaccident agat. Diſſeremus autem poſtea vherius de vtilitate quæ peraccidens euenit:& nũc quo-que hacdenus de ea dicetur, quatenus in præſenti eſt commodum. Quiippe contuſa cũ oleo aqua,quod Hydrelæum vocant, magis auxilio eſt laſsitudinibus, q ſi eſſet ſola non quidem ꝙ ſuæ viresintendantur, ſed ꝙ quibus opus eſt, diutius inhæreat. f i

ud Alateris Rationem obrinct, in Jliſßis Medium tenere Temperiem debere, Alioquin enim8 ſltturum, vt mil torum, ſibi(Aduerſetur actiunum. CAP. 20.Vod autem, niſi mediam habeat tem periem id, quod ea, quæ primario quibus opus eſt auxi(Qlaaansselacden cke keene ipſorum repugnabit actionibus, ex ipſa rerum naturageneratim addiſcere Iiceat, ſpeciatim autem ex medicamentorum hiſtoria. G eneratim qui-

Ddem, quoniam id quod miſcetur, ſi in contrarium retrahat, admiſti ſibi facultatem medicamentivincere interim poterit,& in aliam plane ſpeciem, quod ex ambobus miſcetur, transferre. Siqui-dem quod mater iæ rationem in miſtura præſtabit, nullam inſignem neqʒ ſpeciẽ, neque facultatemexerat oportet. In particularibus verò experiũdis hoc maxime pacto addiſces, nõ debere id quod

materiæ rationem obtinebit, aut excalfacere, aut frigefacere; aut humectare, aut reſiccare, ſi primũquidem in memoriam reuoces quæ ſupra de reſina,& pice liquida, myrrha, bitumine, tum cedri-no,& laurino, cæterisqʒ quæ excalfaciunt, commemorauimus. Hæc enim omnia in aqua trita ad

modum olei calfaciunt magis, quàm refrigerant: deſiccant plus, quàm humectant: quam ob remlaſſitudinis ſenſus nõ admodum ſoluere valent. Haud enim eandẽ cum aqua vim obiinent, qus ſ.auxilio magis ſint.ꝗᷓ aduerſentur: Neqʒ medi inter extrema naturam ſortita ſunt, vt videlicet tan-quam materia quædam inſeruiant primario agenti: deſiccant enim& excalfaci unt potius, nõ Hu-

mectantac refrigerant, velutaqua. Si verò excalfacientium admodum reſiecantiumq́; cuipiamaquam commiſceas, non modo nihil eorum quæ agere nata eſt, fleri videbis, ſed prorſum obſcura-tam, tanq; omnino admiſta non eſſet. 8 iquidem chalcitis, ſandarache, miſy, cæteraq;ʒ, quæ nos vehe-menter tũ excalfaciunt, tum reſiccant, validas etiamnum ſuas vires etiam aquæ permiſta obtinent. NOmnino ergo conſtat mediam obtinere temperaturam debere, quod vtriſqʒ extremis tanꝗᷓ mate-

0 ria