Buch 
Galeni librorum quinta classis eam medicinae partem, quae ad pharmaciam spectat, exponens, simplicium medicamentorum, substitutorum, purgantium, antidotorum, componendorum tam per locos quàm per genera medicamentorum, ponderum denique ac mensurarum doctrinam comprehendit
Entstehung
Seite
39v
JPEG-Download
 

DE SIMPLE MEDIU FN CVI T.

vero eſtad ſermones particulares, ſeu ſpeciales, ſeu vtcunqʒ nominare cuiqʒ viſum exit, tranſire. Et Eſane hi priuatim in vnoquoque medicamine peragentur, ceu protinus in initio fecimus, in primoquidem horum cõmentariorum de aqua& aceto contemplati: in ſecundo vero de oleo& roſaceo:Niſi ꝙ illic velut in exemplis ſermonem tranſegimus aduerſus eos, qui non recte de illorũ faculta-te quid protuliſſent: hic autẽ breuibus de vnoquoqʒ diſſeram, non amplius curans, ſiquis male dequouis eorum quippiam pronunciarit, id tm ſcripturus, quod mihi videbitur veriſſimum, omiſſaaduerſus illos qui quid peccarunt, concertatione. Porrò ꝙ non modo obſcura futura eſt oratio ijs,qui ſuperiora ignorant, verùm demonſtrationis deſtituta quoqʒ fide, vel me tacente clarũ arbitror.Sed m̃& in memoriam reduxiſſe forſan præſtiterit, primùm quidem ꝙ in natura temperatiſſimafaciendum eſt medicaminum facultatis periculum, deinde in intemperata, poſtea deinceps in morbis limplicibus. At ſi quis ex guſtu qualitatibus indicatorie coniectari velit de eorum facultate, inquarto monſtrauimus quæ nam ſit in his methodus. Si quis ergo aut negligenter lectis ſuperiori-bus, aut plane non lectis, ſtatim ad hunc librum pergat, feſtinans quã primum medicaminum facultatis peritus effici, haud certam eorum habebit notitiam. Cæterum quoniã medicamenta omniapartim ſunt partes animaliũ, aut plantarum, aut fructuſt aut horũ liquores& quos d τν Græci vocantꝶ aut ſucci: partim vero ex metallis ſumuntur: melitis mihi viſum eſt de plãtis ante omnia diſ- Eſerere, tum ꝙnumeroſiſſimũ illarum eſt genus, tum quòd virium robore præcellentiſſimum indede metallicis tractare, atqʒ hinc ad animalium partes tranſire. Quin etiam eo illas ordine perſcribe-re decreui, qui in elementis viſitur, eas plantarum primo loco collocans, quarum appellationes ini-tium ſui ſortita ſunt elementum a, ſecundum vero loco quæ a incipiunt,& ſic tertio, quarto, quintod loco, atqʒ ita deinceps, pro literarum videlicet ordine. Nam& Pamphilus eum in modum tra-ctatum de herbis compoſuit. Verum is ad fabulas verſus aniles eſt, ſimulq; præſtigiaturas quaſdãn deliras ægyptias, iunctis non nullis incantationibus, quas cum herbas colligunt admurmurant. Et.N ſane vtitur ad periapta id eſt quæ ſuſpenduntur,& manganeias non ſolum curioſas& à medicinaalienas, ſed etiam falſas vniuerſas. At non neqʒ horum quippiam, neque nugaces iſtorum narrabi-mus transformationes: nec enim vel paruis admodum pueris vtiles tales eſſe fahulas exiſtimamus, anedum ijs qui medicinæ operam obire properant. Et profecto protinus in Aphoriſmorum initio1. Apho. 1. ab Hippocrate dictum mihi videtur, Vita breuis, ars vero longa. vt tẽpus non in inutilia impenExt. ord. a. b ꝗqeremus, verum quàm maximo ſtudio feſtinaremus viam incedere compendioſiſſimam, nempeDer ea quæ ſunt in arte vtiliſſima. Pleraqʒ vero iſta herbarum nomina aut gyptiaca: aut Babylo-nia, quæq;ʒ non nulli Laut priuatim, Jautꝶ notæ gratia illis impoſuerunt, hic adſcribere mihi vi- Gſum eſt ſuperuacuum. Nam præſtat, ſi quis hæc volet curioſius perſequi, ſeorſum& per ſe apudillos legere qui tranſtulere: nam ita& libros illos inſcribunt, vt qui eos non compoſuerint, velutXenocrates Aphrodiſienſis fecit, vir cum in alijs ſupra modum curioſus, tum à præſtigiatura nonalienus. At Pamphilus, is ſcilicet qui libros de herbis compoſuitꝭplanè ex ijs qtiæ vel ipſe ſcribit, pręſe fert grammaticum, indicatq;ʒ ſe nec conſpexiſſe herbas de quibus conſcribit, nec vires earum ex-pertum, ſed ijs qui ante ipſum ſcripſere, fidem habuiſſe citra vllam explorationem. Sic ſane librosexpleuit, annexo ad quãque herbam nominum aceruo: deinde etiam exponens, ſiqua ex homineferebatur transformatio: tum epodas, ſeu incantationes,& libationes, atque thymiamata, quæ incolligendis illis adhibebantur, adſcribens, nec non& alias eiuſmodi præſtigiaturas nugaces. AtAnazarbenſis Dioſcorides quinque libris materiam omnem vtilem abſoluit, non herbarum tan-tum, ſed& arborum,& fructuum,& ſuccorum,& liquorum: memorans inſuper& metallicaomnia,& partes animalium. Et mihi vtique videtur omnium perfectiſſime tractatum de mate-ria medicamentorum conteciſſe. Nam licet maioribus eo, plurima de illis hene ſcripta extent, ta-Fu 0 menà nemine omnium æque de omnibus, F niſi ſiquis Tanitrum prædicet Aſclepiadis: I namere& huic cætera bene dicta eſſe propantur extra ratiocinationes quas ſuper cauſis affert. Atque hæc H„- Ie H nimirum perlegere debet quiſquis peritus medicamentorum materiæ euadere ſtudet: ad hæc quo-a voin eh, que quæ ſcripta reliquit Heraclides Tarentinus,& Crateuas,& Mantesas. Verum illi non ſimili-1 15 1115 88 tex ſcripſer unt, nec in vnum collegerunt omnia, ceu Dioſcorides, qui de Materia quinque librisNigri aſclepia fecit titulum: verum ſeorſum, verbi cauſa, de Præparatione aut probatione medicamentorum ſcri-dei opera præ. pſerunt, vt Heraclides Tarentinus: ſeorſum vero de Purgantibus, aut propotiſmis, aut clyſmis,dict. vt fecit Mante:as: ſeparatim de Facile parabilibus remedijs, vti Apollonius: aut de ſis quæ ſecun-dum locos, vt Manteias. Porrò plerunque medicamentorum vſum veteres in curandi tractatibusprodiderunt, vt& iumorum medicorum prope omnes. Nam& ab Hippoecrate dicta ſunt multa,& ab Euriphonte,& Dieuche,& Diocle,& Pliſtonico,& Praxagora& Herophilo. Nec eſt ve- 1terum medicorum quiſquam, qui non aliquid plus minus ue arti contulerit ad medicamentorumſcientiam, idq;ʒ citra præſtigiaturam aut mendacium, quæ poſtea inuexit Andreas. Itaque cuiocium ſuppetit legendis vtiliter de medicamentis ſcriptis libris, multos quidem habet, vt eſt di-tum, antiquoruin, ſed nec paucos iuniorum, aduſque Pamphilum& Archigenem. Quin& Rufus Epheſius cum multa medicamẽta in curandi libris conſcripſerit, tum de herbis verſibus hexa-

—ͤ