f

252 ' Disputatio II.

Ab - und Zuzug zugelassen und bewilliget seyn.plures textus, unde idem haut obscure possitcolligi , adducit Cranius allegat, loc. ad quembrevitatis causa cupidum lectorem remitto.Firmius ad hoc assertum probandum, petamargumentum ex Inflrument. Pac. js. Placuit 34.verb. Patienter tolerentur & Conscientia libera domidevotionisuce fine inquisitione aut turbatione privatimvacare sfc. non prohibeantur js. Quod fi vero3 6. verb. sua sponte emigrare voluerit. Dn. Myl.de Stat. Imper. c. 86. n. 6. Quorsum enim per-tineret tolerantia, si ad emigrandum cogipossent? Et js. Si autem Catholici 35. Ubiomnes subditi Cathol. & Augustanae Confessio-nis ad communiones opificum admittuntur;quae dispositio frustra posita esset, si emigrandi

13 necessitas evinceretur. Contrarium statuen-tes nituntur potissimum js. Conventum 37.d. art.$. verb. sive voluntarie sive coacte emigranti-bus & js. Quod si vero 36. verb. aut a territoriiDomino jussus fuerit. Verum hos textus meaesententiae evertendae nondum pares existimo,fi quidem Lex legem explicat & non de par-ticula legis cognita, sed tota lege perspectajudicandum per L. incivile 24. ff. de legib.Nec enim, quae hic de necessitate emigrandidicuntur, simpliciter sunt accipienda, sed li-mitatio quaehis praemittitur verbis probe con-sideranda : si illi subditi dicto A. 1624. publi-cum vel privatum religionis exercitium nonhabuerint, id tamen praefracte exercere ve-lint, vel se tales non praestent, quales ergasummum suum Principem decet; verb. d. js.hoc namque casu voluntariam emigrationemin necessariam mutarunt, & sic damnum quodsua culpa sentiunt, non sentire existimandisunt: prout genuinum sensum d. js. Conventumexplicat Dn. Knipfchildt. de Civitat. Imper. L. 2.

*4 Cap. 3. num. 165. Forsan dixeris, quid igi-tur sibi vult beneficium emigrandi, si in ar-bitrio subditorum positum , velint emigrarean nolint? Respondeo, beneficium emigrandihoc prae se habere, quod subditi a religioneDomini dissentientes, fuique cultus exercitiodestituti e territorio exire, nec inviti retineri,vel dimissoriales literae ipsis denegari queant,secund. allegat, js. Wo aber, dicta Pacisreligion.deAnno 1555. fe? §. conventum 37. artic. 5. In-strument. Pacis , verb. Neque emigrantibus nativi-tatis , Ingenuitatis , manumissionis , noti opificii ,honesta vita teftimonia denegentur , aut Udem re-versalibus inusitatis , vel decimationibus substanUcefecum exportata plus aquo extensis pragraventur ,multo minus spontaneam suscipientibus emigrationemservitutis aut ullo alio pratextu impedimentum in-feratur. Conf. Magnis- & Generofijs. Dn. Gotho-fredus de Jehna de Ratione Status Dissertat. 22.

15 Conclus. 6. Cum igitur Catholici subditosAugustanae Confessionis & vice versa patienter tolerare, nec e territorio propter reli-gionem ejicere debeant, necesse fuit huictolerantiae quasi declarationis loco addere §.Sive autem 35. Ne Catholici vel AugustanaConfefiionis subditi ullibi ob religionem despicatuihabeantur , nec a Mercatorum Opificum aut tribuumcommunione, hareditatibus , legatis , aliisvejuribusb commerciis, multo minus publicis coemeteriis ,bonorevesepultura arceantur. Quae ultima verba

Cap. IV. ^

* . ^ pn>

revocant mihi in memoriam sententi ^

Carpzovii , ponentis in jurisprud. EccJJ- ^

des. 383- num.op. Decisioni Magisti -3 ^^^'

Catholicorum, Calvinistarum, alioru^

oS>

esi* e

theranae religioni non addictorum - .

• , e sta

mittendum, eosque sepultura hone

contentos tamen esse debere cere®o>u ^adeo solenn! bus, quam quae in Lut jrum humatione adhibentur : verum ? Aliissententia d. js. 35. respondeat?aliam ejus mentem esse Dn. Präses ® ^ dad jus Canonicum tit. de sepultura monebat , ß-hoc js. 35. si pro solennibus his conm® j,at>verentur, illos iisdem frui posse V x ° s'vid. Magnis. Generofijs. D. de stjs'Conclus. 4. Lit. D. Egi hactenus de e ^ sreligionis ejusque tolerantia , quateO p.pacta & conventiones publicas in terTtuum imperii circumscriptum : jam ®. £a fÜ Stium religionis in Silesia & aliis h&s eC j aC ebditionibus Imperatoris, contemplarised paucis tamen. Constat itaque e* tfi40. d. Artic. 5. illos subditos ssiU , 1^0Professionem Augustanae Confessio® s ’ e siiaut bonis cedere aut emigrare non ^nec etiam prohiberi dictae confeffioU lS jff'citium in locis vicinis extra territorii fquentare. Quinimo Sereniss. Du® . ^Brieg. Lignitz Münsterberg & Oels, ■civitati Wratislaviensi ipsum religioni•cum exercitium confirmatum. Sedli® 11 ^neque ex termino A. 1624. dijudicat®que per modum pacti, sed ex gratiaindulta. Alterius itaque sunt m°® fiquam illa jura quae status imperii jure sercent. Ac cum status imperii magu^ jjti*bibuerint curam & diligentiam, ut * 11(1istis exercitium religionis permitteret 11patet ex §. Quod vero 29. ita 'qao<fi e pflrius si necessitas postulaverit obmale v '°. (;e ii 1 'quorundam irritationes, respective an 1 ^

tervenire & demisse .intercedere: ^,ream Majestatem promissae clementi#ter admonere poterunt: quale exemP 1fert Thuldenus histor. ad Annum 165 2 '

72 .Bina, inquit, litera eodem prope ait p,ad Casarem perlata sunt, unaHolmia,tispona. Argumentum erat, uti Casas % fspta per Aufiriam reformatione defifte reiteftantes cum novis tum antiquis frudpati vellet. Christiano orbe indignumsfudais plus libertatis & quietis concedat /Evangelica dottrina consortibuspetere s Aforem in modum, Casar clementiaanimorum tranquillitati pacique religiös 5 ■ tfßMemini preces repetitas esse super® ba perillustri Suecorum Legato , GoOxenstierna, quae typis vulgata?imo Regia Majestas Suecias & August 3 f g ksessionis ordines §. Et cum de jntv .Artic. 5. 1 . P. expresse hanc facultas* ^ jcedendi sibi reservarunt exclusa o® .

täte atque violentia. Plura de J

itir^

d do-

M'

f

mandi & religionis exercitio non % 7^ n,go ad alteram limitationem juris st 3 *perii Pontis. & Protestant, inter fe ®quae bona ecclesiastica respicit,hisce in pace religiosa conventu®